Share

پانته‌آ بهرامی- همراه با زمزمه‌های بهار، جشن نوروز، جشن دگردیسی طبیعت و جشن نور نیز آغاز می‌گردد. پژوهشگران نخستین نشانه‌های جشن نوروزی را در تمدن سومری یافته‌اند.

 

گلدان مرمری با نقش یک مرد روحانی عریان

 

کهن‌ترین یافته‌ی تاریخی در پیوند با نوروز، گلدانی است که از دوران پادشاهی سومریان در شهر اوروک به‌جای مانده. در کتاب بین‌النهرین و ایران باستان قدمت آن بین ۳۱۰۰ تا ۳۲۰۰ سال پیش از میلاد تحمین زده شده. این گلدان مرمری به بلندی ۹۰ سانتی‌متر همه‌ی سطوح جانبی‌اش به نقش‌هایی آراسته که نمایانگر جشن نوروزی بهنام «جشن بهار» است. پیشکش‌هایی چون گاو و سبزیجات با نقش یک مرد روحانی عریان که در حال پیشکش کردن سبدی پر از میوه است به سوی ایزدبانو.

به باور سید حسین موسوی، پژوهشگر، مراسم نوروزی در دوران شاهان هخامنشی دنباله‌ی جشن نوروزی نیاکان سومری آنان، نخستین مهاجران از کرانه دریای خزر به سرزمین میان رودان است.

 

رژه‌ی نوروزی در نیویورک

 

نوروز در گستره‌ی تاریخ، از چند هزار سال قبل از زایش مسیح تا دوران ما دچار تغییرات بسیاری شده است، از جمله مثلاً «هفت شین» به «هفت سین» تبدیل شده، ماهی و آینه و دیوان حافظ هم به سفره‌ی هفت سین اضافه شده است. با این‌حال در آیین نوروزی شاید یک عنصر همیشه ثابت مانده و آن هم این است که نوروز در طی این چند هزار سال بخشی از هویت ما ایرانیان بوده، هر جای دنیا که باشیم و هر سرنوشتی که در انتظارمان باشد، تلاش داریم که فروردین ماه برایمان متفاوت باشد. ما دگرگونی و تغییر را با نوروز خواهانیم. ایرانیان نیویورک نیز مدتی است که آغازگر حرکتی بهنام رژه‌ی نوروزی هستند.
 

بتی امامیان، مدیر ارتباطات رژه ایرانیان درباره‌ی پیشینه‌ی نوروز می‌گوید: «این هشتمین سالی‌ست که این رژه در نیویورک برگزار می‌شود. ما می‌خواستیم تاریخ و فرهنگ‌مان را به دنیا نشان بدهیم و ایرانیان هم به تاریخ و فرهنگشان افتخار کنند. مهم‌ترین هدف ما اما آشنایی جوانان با آیین نوروزی‌ست. بسیاری از جوانانی که ورای مرز‌ها زندگی می‌کنند، در اینجا به‌دنیا آمده‌اند و خواست ما آشنایی آنان با تاریخ چند هزارساله ایران است.»

 

جشن مذهبی – ملی با تشریفات چشمگیر

 

به حکایت لوحه ششم از لوحه‌های هفتگانه بابلی به نام لوحه‌ی آفرینش، عید نوروز در نخستین روز فروردین به وسیله‌ی کاهنان بابلی با حضور پادشاهان بابل در نیمه دوم هزاره سوم پیش از پیدایش مسیح در شهر بابل برپا می‌گشت. این جشن یک جشن مذهبی –ملی بود. در چنین روزهایی جشن نوروزی با تشریفات چشمگیر به وسیله‌ی کاهنان بابلی با حضور مردم با نواختن چنگ برگزار می‌گردید و در این روز، سرود حماسه‌ی آفرینش را کاهنان بابلی به ویژه در پرستش‌گاه آساگیلا به آواز می‌خواندند.

 

ما ایرانیان اهمیت جشن نوروزی و مراسم چشمگیر این جشن را بدون حضور نماینده آئین مزدیسنا یعنی مغان بر کنده‌کاری‌های تخت جمشید مشاهده می‌کنیم، در حالی‌که پیکره‌ی نمایندگان بیست و هشت تن از ملل تابع دولت هخامنشی را که پیشکش‌های گوناگون در دست دارند و به سوی داریوش، شاه هخامنشی حرکت می‌کنند، نظاره‌گریم.

به باور سید حسن موسوی پژوهشگر، جشن نوروزی در ایران باستان علیرغم جشن‌های نوروزی سومری و بابلی به صورت جشنی ملی ولی غیر مذهبی در نخستین دهه روزهای بهار از سال ۵۳۷ پیش از میلاد همه ساله در نخستین روزهای بهار برگزار می‌شد زیرا در مراسم جشن نوروزی نقشبسته بر دیواره‌های کاخ تخت جمشید اثری از وجود مغان یا مجمر آتش مقدس مزدیسنایی یا زرتشتی در مراسم جشن نوروزی دیده نمی‌شود. به باور این محقق کورش بزرگ نخستین بار برگزاری جشن نوروزی را در سال ۵۳۷ پ. م یعنی پس از فتح بابل درشهر پاسارگاد، نخستین پایتخت هخامنشیان برگزار کرد.

 

جشن تولد دوباره‌ی طبیعت و نمایش زیبایی‌های ایران

 

امروز نیز ایرانیان با هر دین و مذهبی جشن تولد دوباره طبیعت را جشن می‌گیرند و این جشن تنها مربوط به ایرانیان نیست، کرد‌ها، تاجیک‌ها و ملل دیگری هم هستند که نوروز را جشن می‌گیرند. علاوه بر آن نوروز در بالکان، هند، بنگلادش، نپال، سودان و بخشا در چین نیز جشن گرفته می‌شود. بتی امامیان در مورد محتوای کاروان‌های نوروزی در رژه نیویورک می‌گوید: «در این رژه سعی می‌کنیم زیبایی‌های ایران را نشان دهیم. ما ارابه‌های مختلف داریم و هر ارابه به استانی از ایران اختصاص دارد. ارابه‌ی کردستان، ارابه‌ی خوزستان و ارابه‌ی گیلان. در یک ارابه هم هفت‌سین را به نمایش می‌گذاریم. ما سعی می‌کنیم به این شکل چهره‌ای از استان‌ها، جغرافیا و فرهنگ ایران را نشان دهیم. جلو هر ارابه هم گروه‌های رقص می‌رقصند و عده‌ای هم راهپیمایی می‌کنند. بسیاری از این گروه‌ها به شکل افتخاری در این مراسم شرکت می‌کنند.»

 

در ادامه از بتی امامیان می‌پرسم: «شما اهمیت این رژهٔ ایرانیان را برای ایرانیان نیویورک و اساساً برای خارجی‌هایی که در شهر نیویورک زندگی می‌کنند را در چه می‌دانید؟»

 

بتی امامیان در پاسخ می‌گوید: «نیویورک یک شهر چهره نشان است و خیلی حرکت‌ها از نیویورک شروع شده و به اصطلاح پایتخت دنیاست. ما هم تصمیم گرفتیم این رژه را در نیویورک بگذاریم، به خاطر اینکه گروه‌های مختلف بسیاری رژه‌هایشان را در نیویورک می‌گذارند. مثلاً رژه ایرلندی‌ها، ایتالیایی‌ها، پورتوریکو‌ها همه در نیویورک است. نه تنها خود نیویورکی‌ها و آمریکایی‌ها، بلکه تمام دنیا هم با این رژه آشنا شوند و بدانند این رژه از شهر مهمی شروع شده است.»

بتی امامیان در ادامه‌ی این گفت‌و‌گو توضیح می‌دهد که چگونه هزینه‌های چنین مراسمی هر ساله تأمین می‌شود. او می‌گوید: «با گرفتن عضوهای جدید یا با گرفتن جشن‌های مختلفی که در طی سال برگزار می‌کنیم، از ایرانیان یا حتی خارجی‌ها حمایت مالی برای رژه جمع می‌کنیم. مثلاً ما یک شو مد لباس می‌گذاریم و دو شب دیگر را هم جشن می‌گیریم، شب آذربایجان و شب شمال و هر سازمانی و یا هر شخصی که بخواهد کمک مالی کند، ما خیلی خوشحال می‌شویم.»

 

در بامداد نوروز

 

بنا به گزارش ابوریحان بیرونی در بامداد نوروز مردم به یکدیگر آب می‌پاشیدند و شکر پیشکش می‌دادند. هنوز هم مردم در برخی نقاط ایران مراسم آبپاشی به هم را اجرا می‌کنند، ولی هفت سین و زدودن کدورت‌ها، شادی و پایکوبی به اصلی‌ترین نماد نوروز تبدیل شده، هر چند در برخی از کشور‌ها نیز نوروز نماد مقاومت است. کردهای ترکیه در آلمان و کرد‌ها در ترکیه از نوروز به‌عنوان پافشاری بر سنت‌های کهن و هویت دیرینه بهره می‌برند. ایرانیان امروز هر جای دنیا که باشند چه در ایران و چه در ورای مرز‌ها، نوروز را به‌عنوان بخشی از هویت خود در مقابل فشارهای گوناگون به رسمیت شناخته‌اند.

علی اکبر دهخدا، پژوهشگر، می‌گوید که ایرانیان باستان جشن نوروزی را به نام جشن فروردگان جشن می‌گرفتند.

در ایران باستان بنا به گزارش وی پنج روز نخست از آغاز نخستین ماه بهار را نوروز کوچک و روز ششم را نوروز بزرگ می‌خواندند. برخی منابع جشن‌های نوروزی را تا ۱۳ فروردین و برخی تا آخر این ماه می‌دانند. رژه نوروزی نیویورک امسال ۱۰ آوریل اجرا می‌شود. بتی امامیان درباره‌ی تعیین این تاریخ از شرایط آب و هوایی خاص نیویورک و سرما و بارانی بودن هوا در روزهای عید یاد می‌کند. او می‌گوید به‌خاطر بدی و سرمای هوا مردم در سال‌های گذشته از این مراسم چندان استقبال نمی‌کردند. برای همین آوریل را برای برگزاری رژه نوروزی برگزیدند با این قصد که مردم بیشتر شرکت کنند. او در ادامه این گفت‌وگو عید را به همه‌ی ایرانیان تبریک می‌گوید و به این نکته اشاره می‌کند که برای دوام آیین رژه‌ی نوروزی در نیویورک به کمک جوانان و نوجوانان و کودکان ایرانی برای نشان دادن مراسم متفاوت و نمایش لباس‌های مختلف برای استان‌های گوناگون نیاز دارند. در پایان او اظهار امیدواری کرد که ایرانیان در مراسم هر چه وسیع‌تر ۱۰ آوریل شرکت کنند.

Share