Share

ایرج ادیب‌زاده – فرهنگ و تمدن ایران بال‏های خود را می‌‏گستراند، به‏ویژه در خارج از مرز‏های کشور. پایداری و پایبندی فرهنگی ایرانیان در زمینه‏ی گسترشِ پایه‏های فرهنگی و تمدن، زبان، شعر، رمان، نقاشی، موسیقی و نمایش به‏بار نشسته است. همان‏هایی که پناهگاه هویت ایرانیان هستند.

تلاش‏های فرهنگی ایرانی‏‌ها به‏بار می‌‏نشیند. تازه‏‌ترین خبر‌ها از انگلیس می‌‏آید. با فعالیت‏های فرهنگی و سرمایه‏گذاری «بنیاد میراث ایران» که مرکزی است مستقل و غیر سیاسی، آموزش زبان فارسی که در این کشور تعطیل شده بود، بار دیگر به یکی از زبان‏های انتخابی مدارس انگلیس تبدیل می‌‏شود.
مهم‏‌تر این است ‏که با تلاش این بنیاد، ایران‏‌شناسی، شامل تاریخ و تمدن باستانی ایران، در کنار فرهنگ‏های رم و یونان، در کتاب‏های درسی انگلیس گنجانده می‌‏شود. از سال ۲۰۱۲ ایران‏‌شناسی نیز در مدارس انگلیس تدریس می‌‏شود.

 به دعوت «انجمن فرهنگی توسعه و تجدد در پاریس» آقای وحید علاقبند و همسرشان، از بنیان‏گذاران «بنیاد میراث ایران»، برای معرفی جایگاه فرهنگی و فعالیت‏های این بنیاد، طی ۱۶ سال گذشته، به پاریس آمده بودند.
 

آقای وحید علاقبند، در گفت‏وگویی ویژه با زمانه، از هدف‏های «بنیاد میراث فرهنگ» ایران می‌‏گوید:

 
وحید علاقبند – «بنیاد میراث فرهنگ ایران» حدود ۱۶ سال پیش تأسیس شده است. وظیفه‏ی این بنیاد حفظ، حمایت و توسعه‏ی فرهنگ و هنر و تاریخ باستان ماست. این‌کار را یک مقدار از طریق حمایت مؤسساتی که در ایران‏‌شناسی فعال هستند، انجام می‌‏دهیم، مقداری هم از طریق نشر کتاب، برقراری کنفرانس‏‌ها، برپایی نمایشگاه‏های مختلف و درگیر بودن با مؤسساتی که آن‏‌ها هم در برنامه‏ی کارشان، توسعه‏ی ایران‏‌شناسی و شناخت بهتر فرهنگ و تاریخ و هنر ایران قرار دارد. تاریخ ایران را به چهار دوره تقسیم کرده‏ایم: یک دوره‏ی آن دوره‏ی ایران باستان است که تا قرن هفتم پیش از میلاد را شامل می‌‏شود. بعد تاریخ دوره‏ی اسلامی و بعد از آن تاریخ ایران مدرن است که ما از سال ۱۹۲۵ تا ۱۹۷۹ را تاریخ مدرن ایران نام گذاشته‏ایم. بعد هم تاریخ معاصر است که از سال ۱۹۸۰ به بعد را شامل می‌‏شود.
 

 

● جایگاه فعالیت‏های فرهنگی بنیاد میراث ایران چیست؟
 

 

جامعه‏ی بسیار بزرگی از ایرانیان مقیم خارج هستند. ما هیچ وقت در تاریخ‏مان، به این صورت تاریخچه‏ی مهاجرت نداشته‏ایم. به‌نظر ما، ارتباط معنوی این چندین میلیون ایرانی که خارج از ایران زندگی می‌‏کنند، به‏خصوص فرزندان ما، با سابقه‏شان، پیشینه‏ی پدرانشان و تاریخ مملکت‏شان بسیار واجب و ضروری است. یک محور حرکت ما این است که ایرانیان مقیم خارج با گذشته‏ی خودشان در تماس باشند و افتخار کنند به فرهنگ و تاریخی که داریم. دلیل دیگری که فکر می‌‏کنیم وجودمان شاید وجود مؤثری باشد، این است که از بعد از انقلاب، چون ارتباط ایران با دولت‏های خارج قطع شد، ارتباط ایران با دانشگاه‏‌ها و مؤسسات تحقیقاتی خارج هم قطع شد و پروژه‏های ایران‏‌شناسی و مطالعات مربوط به ایران در دانشگاه‏های مختلف، موز‏‌ها و مؤسسات فرهنگی و علمی، به خاطر نبودن بودجه، در عمل متوقف شد. حتی تدریس زبان فارسی در انگلستان که تا سال ۱۹۸۰ میلادی، به مدت حدود ۴۰ سال ادامه داشت، قطع شد. برای این‏که بودجه‏های آن را قطع کردند. ما دیدیم اگر ما ایرانی‏های مقیم خارج کاری در این زمینه انجام ندهیم، کار فرهنگی و تحقیقاتی‏ئی که در خارج می‌‏شود، ممکن است مقداری متوقف بشود. بنابراین جهت کارمان مقداری هم این است که بتوانیم از این فعالیت‏‌ها حمایت کنیم.
 

 

●مهم‏‌ترین فعالیت‏های فرهنگی بنیاد در این ۱۶ سال را در چه زمینه‏ای می‌‏دانید؟
 

 

اولین نمایشگاهی که ما در انگلستان برپا کردیم، نمایشگاهی درباره‌ی تاریخ قاجار در ایران بود که در آن نمایشگاه، سمپوزیوم و کنفرانس‏های متعددی در رابطه با شناخت ایران در دوره‏ی قاجار برگزار کردیم. چندین برنامه‏ی سینمایی هم داشتیم که در آن برنامه‌ها فیلم‌هایی از سینمای معاصر ایران را به نمایش درآوردیم. همچنین نمایشگاه بسیار جامعی درباره‌ی به ایران در دوران هخامنشی در موزه‏ی بریتانیا برگزار کردیم که شاید بزرگ‏‌ترین نمایشگاهی بود که در قلمرو تاریخ و فرهنگ ایران، در خارج، در ۵۰ سال گذشته برقرار شد. موزه‏ی بریتانیا اظهار می‌‏کند که پرفروش‏‌ترین نمایشگاهی بوده است که در خارج داشته است. اخیراً باز در موزه‏ی بریتانیا نمایشگاهی درباره‌ی ایران در دوره‏ی صفویه‏ داشتیم با عنوان «شاه‏ عباس، بازسازی ایران» و موضوع آن تاریخ صفویه و اهمیت آن در ایران امروز بود. دیجیتالیزیشن یا تهیه‏ی آرشیو الکترونیک از کتاب‏‌ها و موسیقی ایران یکی از کارهای دیگری است که داریم انجام می‌‏دهیم. در پروژه‏ی «گل‏‌ها»، با کمک کتابخانه‏ی بریتانیا، تقریباً تمام آرشیو این برنامه را جمع کرده‏ایم که کلاسه‏بندی شده و به زودی روی اینترنت می‌‏رود که در همه‏ جای دنیا بتوانند از آن استفاده کنند. این آرشیو طبقه‏بندی شده است و موسیقی آن در دستگاه‏های مختلف نوشته و توضیح داده می‌‏شود.
 

 

● با گسترش تقاضا‌ برای آموزش و فراگیری زبان فارسی، بنیاد میراث ایران چه قدم‏هایی در این زمینه برداشته است؟
 

 

فکر می‌‏کنیم اگر زبان فارسی را نتوانیم تدریس کنیم و ادامه بدهیم، ایران‏‌شناسی کار بسیار مشکلی خواهد بود. بنابر این مؤسساتی هستند که آموزش زبان پارسی را چه در دوره‏های دبستان و چه دبیرستان انجام می‌‏دهند. ما شاید حدود ۱۵ سال است که به این مؤسسات کمک مالی می‌‏کنیم که بتوانند برنامه‏شان را پیش ببرند. در رابطه با دانشگاه‏‌ها هم حداقل سه کرسی زبان فارسی در طی سه سال گذشته، در دانشگاه‏های انگلیس و یک کرسی دانشگاه در امریکا برقرار کرده‏ایم.
 

 

●بودجه‏ی بنیاد شما چگونه تأمین می‌‏شود؟
 

 

بودجه‏ی ما از سه منبع تأمین می‌شود. قسمت ثابت بودجه‏ی ما کمک‏های سالیانه‏ای است که اعضای ۱۵ نفره‏ی هیأت مدیره، به‌طور بلاعوض در اختیار بنیاد قرار می‌‏دهند. یک میهمانی سالیانه‏ی نوروز داریم که منابع مالی بسیار قابل توجهی را هم‏وطنانی که در آن مراسم شرکت می‌‏کنند، در اختیار بنیاد می‌‏گذارند. گروهی هم از علاقمندان به ایران و افراد و یا مؤسساتی که کارشان حمایت از فعالیت‏هایی مانند فعالیت‌های ماست، وجود دارند که از آن‏‌ها که همه غیرسیاسی و غیردولتی هستند هم سالیانه کمک می‌‏گیریم. ایرانیان مقیم خارج نیز به این بنیاد کمک می‌‏کنند. سیاست ما این است که از هیچ نوع کمک دولتی، چه در ایران و چه در خارج استفاده نکنیم و تا به امروز هم از چنین کمک‌هایی استفاده نکرده‏ایم.
 

 

●با فعالان فرهنگی ایران در داخل کشور هم ارتباطی دارید؟
 

 

ما با ایران بی‏ارتباط نیستیم. با دانشگاه‌های ایران و با سازمان میراث فرهنگی در تماس هستیم. ما خودمان را از نظر معنوی از ایران و افرادی که در ایران در این‌کار و برنامه هستند، جدا نمی‌‏دانیم. در کنفرانس‏های‏مان از دانشگاه‏های ایران، اساتید و افراد مختلفی شرکت می‌‏کنند. من دقیقاً نمی‌دانم در ایران چه فعالیت‏هایی در این زمینه می‌‏شود، ولی سابقه این‏طور بوده که دولت از این برنامه‏های فرهنگی حمایت می‌‏کرده است. در خارج، فرهنگ حمایت خصوصی از پروژه‏های فرهنگی، فرهنگ بسیار عمیقی است و شاید یکی دو قرن است که این‌کار در اینجا دارد انجام می‌‏شود. برنامه‏ی ما این است که آن کاری را که در خارج می‌‏توانیم انجام بدهیم، به انجام برسانیم و هر نوع همکاری‏‌یی هم که بتوانیم با محققانی که در ایران کار می‌‏کنند و راجع به پروژه‏های ما با ما هم‏فکر و هم‏گام هستند، خارج از بحث اختلاف نظر سیاسی یا اتفاق نظر سیاسی انجام بدهیم. دلیل این‏که بنیاد میراث فرهنگی ایران یک مؤسسه‏ی غیرسیاسی است، این است که بتواند فرای اختلاف نظر سیاسی، با تمام جوامع در تماس باشد و وظیفه‏اش را انجام بدهد.
 

 

●بنیاد شما جایزه‏ای هم برای کسانی که در راه فرهنگ ایران کار می‌‏کنند، در نظر گرفته است. چه راه‌هایی برای سنجش این فعالیت‏‌ها و ارزیابی آنها وجود دارد؟
 

 

بنیاد یک کمیته‏ی آکادمیک دارد که متشکل از مهم‏‌ترین ایران‏شناسانی است که در اروپا حضور دارند. با ایران‏‌شناسان مقیم امریکا و ایران هم مرتب در تماس هستیم. جایزه‏ای را از امسال برقرار کرده‏ایم که چه در ایران و چه در خارج، هر کس که در زمینه‏ی ایران‏‌شناسی و توسعه‏ی فرهنگ و هنر ایران، نقش به‏سزایی را ایفا کند، نام او به عنوان کاندیدا به این کمیته که کمیته‏ی آکادمیکی مستقل از هیأت مدیره‏ی ماست، داده می‌‏شود. این کمیته‏ در بین افرادی که خودشان با آن‏‌ها در تماس هستند، یک نفر را انتخاب می‌‏کنند و نوروز هر سال جایزه‏ای تقدیم‏شان می‌‏شود.

بنیاد میراث ایران در حال حاضر با چند نهاد مهم فرهنگی پاریس، از جمله موزه‏ی لوور، کالج فرانسه collège de France – مؤسسه‌ی بزرگ آموزشی و پژوهشی فرانسه – و چند مؤسسه‏ی فرهنگی برای همکاری‏های فرهنگی و پشتیبانی از مطالعات ایرانی در زمینه‏ی فرهنگ، هنر و تاریخ ایران در پایتخت فرانسه، وارد مذاکره شده است.
 

Share