Share

به نقل از خبرگزاری تسنیم: مهدی جعفری، دانشجوی افغانستانی ساکن ایران، رتبه یک کارشناسی ارشد در رشته زمین‌شناسی، انتخاب رشته نکرد زیرا توان پرداخت شهریه دانشگاه را نداشت.

مورد مهدی جعفری تنها مشتی از خروار مشکلات و موانعی است که مهاجران افغانستانی ساکن ایران با آنها دست به گریبان‌اند. این همسایگان که از جنگ و تبعیض به ایران پناه آورده‌اند در کشور ما نیز در سطوح مختلف با تبعیض روبه‌رو هستند.

مهدی جعفری

اقامت مهاجران افغانستانی در ۱۵ استان ایران ممنوع است. این استان‌ها عبارتند از:  آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، مازندران، سیستان و بلوچستان، هرمزگان و همدان.

اقامت شهروندان افغانستانی در سه استان تهران، البرز و قم آزاد است که البته در استان تهران منطقه خُجیر در منطقه ۱۳ شهرداری تهران برای اقامت افغان‌ها ممنوع اعلام شده‌ است.

شهریه بالا و عدم اجازه کار

مهاجران افغانستانی در بسیاری از رشته‌های دانشگاهی امکان انتخاب ندارد و در رشته‌هایی که اجازه تحصیل دارند نیز باید شهریه‌های سنگینی بپردازند.

حسن نایب‌هاشم، فعال حقوق بشر در گفت‌وگو با زمانه دراین باره می‌گوید: «هر چند آنها سال‌ها در ایران بوده‌اند و بسیاری حتی در ایران متولد شده‌اند اما نمی‌توانند از امکاناتی که یک دانشجوی ایرانی از آن برخوردار است، بهره ببرند.»

به جز تعداد کمی بورسیه اکثر دانشجویان افغانستانی باید در دانشگاه‌های دولتی نیز شهریه بپردازند.

به گفته نایب‌هاشم این شهریه‌ها نیز مدام گران‌تر می‌شوند. بسیاری نیز توان پرداخت آن را ندارند و از  ادامه تحصیل بازمی‌مانند.

ماجرا اما به شهریه دانشگاه‌ها ختم نمی‌شود:

فرض کنید یک دانشجوی افغانستانی به هر شکلی هزینه تحصیلش را پرداخته باشد. مشکل بعدی پیدا کردن کار رسمی است. فارغ‌التحصیلان افغانستانی با مدارک دانشگاهی در ایران نمی توانند استخدام رسمی شوند و یا باید ایران را ترک کنند یا به کارهای کم درآمد و غیررسمی مانند کفاشی، دستفروشی و … تن دهند؛ مشاغلی که هیچ ارتباطی با رشته تحصیلی آنها ندارند.

حسن نایب هاشم، فعال حقوق بشر

نایب‌هاشم از کنوانسیونی می‌گوید که به رفع تبعیض علیه مهاجران می‌پردازد. به گفته او ایران با اینکه سه سال پیش در بررسی ادواری جهانی قول داده بود کنوانسیون جهانی حقوق افراد مهاجر و خانواده‌های آنها را بررسی کند، ولی تاکنون هیچ اقدامی در این زمینه نکرده است.

به گفته نایب‌هاشم، اگر ایران این کنفواسیون را بپذیرد شرایط خارجی‌های ساکن ایران بهبود خواهد یافت: «در این صورت جمهوری اسلامی موظف است قوانین را با محتوا و مصوبات این کنوانسیون تطبیق دهد و بر مبنای این کنوانسیون می‌توان با جمهوری اسلامی برخورد کرد.»

تبعیض چندگانه: اراده‌های چندگانه

تبعیض نسبت به مهاجران افغانستانی تنها بر مبنای قانونی نیست. نایب‌هاشم معتقد است دید تبعیض‌آمیز هم در قانون و هم در آموزش و هم در میان مردم باید تغییر کند: «تمام خارجیان ساکن ایران مورد تبعیض هستند و وابسته به اینکه چه جنسیت یا مذهبی هم دارند دچار تبعیض‌های مضاعف می‌شوند.»

به گفته این فعال حقوق بشر مردم و دولت ایران باید با مهاجران افغانستانی ساکن ایران مهربان‌تر باشند چرا که همزبانی و هم فرهنگی وجود دارد: «در گذشته‌ای نه چندان دور این دو کشور یک کشور بوده‌اند. از این رو، ایرانی و افغانستانی باید یگانه تلقی شوند.»

نایب‌هاشم موانع نپذیرفتن کنفوانسیون جهانی حقوق افراد مهاجر و خانواده‌های آنها را اراده‌های چندگانه در جمهوری اسلامی می‌داند. او می‌گوید: «باید تصمیم و اراده برای تعهد به کنوانسیون‌ها وجود داشته باشد. متاسفانه در ایران اراده‌های چندگانه وجود دارد.»

به گفته نایب هاشم سند ۲۰۳۰ یونسکو یا سند توسعه پایدار یکی از مواردی است که در آن اراده‌های چندگانه سران حکومت دیده می‌شود: «سند ۲۰۳۰ سال ۲۰۱۵ با حضور حسن روحانی تصویب شد. با این حال اکنون بعد از دو سال با اینکه ایران موظف بوده است تاکنون ۱۰ درصد آن را اجرا کند، علی خامنه‌ای موضع مخالف گرفته و گفته است جمهوری اسلامی تسلیم سندهایی مانند سند ۲۰۳۰ یونسکو نخواهد شد.»

انزواجویی ایدئولوژیک بی‌ثمر

به گفته حسن نایب‌هاشم جمهوری اسلامی سیاست‌های انزواجویانه درقبال جامعه بین‌المللی در پیش گرفته که هیچ سودی برای شهروندان ایرانی و غیرایرانی ساکن ایران نخواهد داشت.

این فعال حقوق بشر معتقد است یکی از دلایلی که ممکن است باعث مخالفت‌ها و سر باز زدن ‌های جمهوری اسلامی از تعهدهای حقوق‌بشری بین‌المللی شود ماهیت ایدئولوژیک جمهوری اسلامی است.

نایب‌هاشم می‌گوید وقتی علی خامنه‌ای با درک ایدئولوژیکی که دارد اجرای کنوانسیون توسعه پایدار را معادل از دست رفتن استقلال ایران می‌داند و انزوا را می‌طلبد؛ این به جزیی از خصلت سیاست خارجی ایران تبدیل می‌شود.

این فعال حقوق بشر سیاست‌های انزواجویانه جمهوری اسلامی را غیرمعمول و غیرمدرن می‌داند.

به گفته او جمهوری اسلامی فکر می‌کند دنیا باید راه او را پی بگیرد اما این اتفاق نخواهد افتاد.

عدم پذیرش کنوانسیون جهانی حقوق افراد مهاجر و خانواده‌های آنها نمونه‌ای از عدم همسویی ایران با جامعه جهانی است.

ایران درباره دیگر کنوانسیون‌ها نیز با معیارهای جهانی حقوق بشر پیش نرفته است.

نایب‌هاشم در این باره می‌گوید ایران جزو معدود کشورهایی است که کنوانسیون سیدا (رفع تمام اشکال تبعیض علیه زنان) و نیز کنوانسیون منع شکنجه را تصویب نکرده است.

به گفته این فعال حقوق بشر ایران در مجامع بین‌المللی انگشت نماست زیرا کنوانسیون‌هایی را که بیشتر کشورهای جهان پذیرفته‌اند، نپذیرفته و آنهایی که پذیرفته را نیز اجرا نکرده است.

گفت‌وگوی زمانه با حسن نایب‌هاشم را بشنوید:

Share