Share

بیژن روحانی—در روزهای اخیر وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه بار دیگر خبرساز شده و مورد توجه مقامات سازمان محیط زیست و نمایندگان مجلس در ایران قرار گرفته است.

براساس گفته رئیس سازمان محیط زیست ایران، اکنون بحران زیست‌محیطی در این دریاچه از ظرفیت آن خارج شده است و به سوی نابودی تالاب‌های آن پیش می‌رود. یک نماینده مجلس شورای اسلامی در ایران نیز اعلام کرده است نمک از سوی دریاچه به زمین‌های کشاورزی در شهر ارومیه رسیده و وضعیت کشاورزی در این منطقه را تهدید می‌کند.

 

 

دریاچه ارومیه که بزرگ‌ترین دریاچه درون سرزمینی ایران است از مدت‌ها پیش با بحران زیست‌محیطی عمیقی روبه‌رو شده است؛ به طوری که به طور مداوم از میزان آب آن کاسته شده و بخش‌های وسیعی از آن از میان رفته است.

 

به گفته محمد محمدی‌زاده، معاون رئیس‌جمهور ایران و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، اکنون بیش از ۳۷ درصد تالاب‌های اطراف این دریاچه خشک شده‌اند و اگر روند فعلی ادامه یابد در آینده نزدیک بقیه تالاب‌های آن نیز خشک خواهند شد. به جز تالاب‌ها، بیش از چهل درصد از خود دریاچه نیز از میان رفته و با توجه به خشکسالی‌های اخیر و میزان بالای تبخیر، آب باقیمانده دریاچه نیز در حال خشک شدن است.

به گفته رئیس سازمان محیط زیست ایران، با خشک شدن دریاچه ریزگردهای نمک و یونهای به جای مانده از مواد معدنی تاثیرات بسیار مخربی بر استان‌های همجوار دریاچه و همچنین کشورهای اطراف خواهد گذاشت.

براساس پیش‌بینی کارشناسان محیط زیست، با خشک شدن دریاچه ارومیه که در منطقه آذربایجان ایران و استان‌های آذربایجان غربی و شرقی قرار دارد، حدود هشت تا ده میلیارد متر مکعب نمک برجای خواهد ماند که از آن به عنوان سونامی نمک در منطقه یاد می‌شود. برجای ماندن چنین حجم عظیمی از نمک بر سلامت انسان، حیوانات و گیاهان تاثیر منفی می‌گذارد و کشاورزی در منطقه را از میان می‌برد.

 

به گفته سید سلمان ذاکر، نماینده مردم ارومیه در مجلس، هم اکنون نمک به زمین‌های کشاورزی در اطراف شهر ارومیه رسیده است و کشاورزی در این منطقه را به شدت تهدید می‌کند.


به گزارش خبرگزاری مهر، شش هزار هکتار ساحل نمک دریاچه ارومیه می‌تواند یک سونامی بزرگ نمک ایجاد کند که باعث از میان رفتن باغداری و کشاورزی در شهر ارومیه می‌شود. ارومیه قطب کشاورزی و باغداری در آذربایجان غربی است و محصول سیب و انگور آن دارای کیفیت بالا و شهرت فراوان هستند.

به گفته نماینده ارومیه در مجلس، چنان‌چه دولت حمایت‌های لازم را به عمل آورد، می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب بحران این دریاچه را مهار کرد. این امر به توسعه گردشگری و کشاورزی در این منطقه نیز می‌انجامد.

 

در همین زمینه، مدیرکل محیط زیست استان آذربایجان غربی نیز اعلام کرده برای نجات دریاچه ارومیه لازم است ۱.۳ میلیارد متر مکعب حقابه دریاچه تامین شود. به گفته حسن عباس‌نژاد، دریاچه در قسمت‌های جنوبی تا حدود ده کیلومتر پسرفت کرده است و در حال حاضر میزان نمک در آب آن به حدود ۳۸۰ تا ۴۰۰ گرم در هر لیتر رسیده و اکنون با خشک شدن بیش از دوهزار و هفتصد هکتار از مساحت آن، گنبدهای نمک در آن ظاهر شده است.

آقای عباس‌نژاد همچنین گفته است درجه حرارت منطقه حدود دو درجه سانتیگراد افزایش پیدا کرده است. به این ترتیب میزان تبخیر از دریاچه ارومیه باشدت بیشتری انجام می‌شود. بنابراین باید برای حفظ آب‌های حوزه دریاچه اقدامات جدی انجام شود. او همچنین از کنترل وضعیت دریاچه با بالگرد و هواپیما خبر داده است.

 

عوامل متعدد طبیعی و انسانی در بروز بحران زیست‌محیطی در دریاچه ارومیه دخالت دارند. خشکسالی‌های پی‌درپی و کمبود بارش، افزایش درجه حرارت هوا و تشدید تبخیر سطحی جزو عوامل طبیعی بروز این بحران هستند، اما از سوی دیگر افزایش سطح زمین‌های زیر کشت و در نتیجه آن شدت یافتن برداشت از منابع آبی، سد بستن روی رودخانه‌هایی که به دریاچه می‌ریزند و کاهش شدید حقابه آن نیز جزو عوامل انسانی موثر در خشک شدن دریاچه ارومیه هستند.

در صورت خشک شدن این دریاچه بزرگ در غرب ایران، آب و هوا و اقلیم مناطق اطراف نیز دچار تغییرات شدیدی خواهد شد. علاوه بر خسارت‌های زیست‌محیطی غیر قابل جبران، تاثیرات اقتصادی و اجتماعی فراوانی نیز به وجود خواهد آمد که از آن جمله می‌توان به کوچ و مهاجرت ساکنان اطراف دریاچه و کسانی که اقتصاد آن‌‌ها به نوعی به وجود دریاچه و کشاورزی در اطراف آن وابسته است اشاره کرد.

 

تاکنون پیشنهاد‌های مختلفی برای نجات دریاچه عنوان شده اما هیچکدام از آن‌ها به مرحله عمل درنیامده است. ازجمله این پیشنها‌دها می‌توان از امکان بارور کردن ابرها، انتقال آب از دریای خزر و رودخانه ارس، بهینه کردن سیستم آبیاری در استان و دادن حقابه دریاچه ارومیه از رودخانه‌های اطراف آن نام برد.

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، در حالی که روش‌هایی مانند بارور کردن ابرها و یا انتقال آب از خزر و رود ارس یا غیر عملی هستند و یا تاثیرات مخرب دیگری بر محیط زیست برجای می‌گذارند، بهترین راه حل موجود تامین حقابه مورد نیاز دریاچه از طریق رودخانه‌های اطراف آن است.

 

در همین زمینه:

سالی دشوار برای دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه در حال تبدیل شدن به شوره‌زار

 

Share