Share

مجتبا یوسفی‌پور – این هفته سینما‌ها دوباره رونق گرفته‌اند، ماه رمضان پایان یافته، زندگی به روال عادی و خوش خود بازگشته و فیلم‌های تازه به روی پرده رفته‌اند. سینماگران جشن برگزار می‌کنند و گروه‌های فیلمسازی آماده می‌شوند فیلمبرداری کارهای تازه را آغاز کنند، البته به شرط آنکه کسی سنگی بر سر راه‌شان نیندازد.

در گزارش این هفته مروری داریم بر جشن خانه سینما، محدودیت‌های تازه برای پخش فیلم‌ها از شبکه‌های ماهواره‌ای، ادامه‌ی کشمکش‌ها بر سر نماینده‌ی ایران برای اسکار، همراه با آخرین اخبار تولید و اکران سینمای ایران، و البته ماجرای ممنوعیت برخی فیلم‌ها برای شهرستانی‌ها!

 

جشن در برابر جشن

 

بالاخره با پایان یافتن دور اول داوری پانزدهمین جشن سینمای ایران، نامزدهای این دوره مشخص شدند. تا اینجا دو فیلم «جدایی نادر از سیمین» و «یه حبه قند» با نامزدی در ده رشته پیشتاز هستند. در رده‌های بعدی به ترتیب فیلم «اینجا بدون من» ساخته‌ی بهرام توکلی نامزدی ۹ جایزه، فیلم «سعادت‌آباد» ساخته‌ مازیار میری با هفت نامزدی و «ورود آقایان ممنوع» ساخته‌ی رامبد جوان و «راه آبی ابریشم» ساخته‌ محمد بزرگ‌نیا با شش نامزدی قرار دارند.

 

همچنین هفته‌ گذشته کیومرث پوراحمد دبیر این جشن از پوستر امسال جشن سینمای ایران رونمایی کرد و خود به همراه هیأت داوران به رسم یادبود پوستر امسال را امضاء کردند.
  

اما امسال اعلام نام نامزدهای بخش‌های گوناگون جشن سینمای ایران بی‌حاشیه نیز نبود. نکته‌ جالب در انتخاب نامزد‌ها تفاوت فاحش فهرست نامزدهای خانه‌ سینما با نامزد‌ها و برندگان جشنواره فیلم فجر است، به شکلی که می‌شود گفت تنها شباهت این دو فهرست فیلم «جدایی نادر از سیمین» است. بر خلاف جشنواره فیلم فجر، فیلم «جرم» ساخته‌ مسعود کیمیایی تنها در دو رشته نامزد شده است و در عوض فیلم «یه حبه قند» که به خاطر اظهارات کارگردانش مورد غضب داوران جشنواره فیلم فجر قرار گرفته بود، توانسته با نامزدی در ۱۰ رشته، به نوعی داوری جشنواره فجر را از نظر سینماگران زیر سؤال ببرد.

پوستر پانزدهمین جشن سینمای ایران

از سوی دیگر جای خالی نام برخی فیلم‌ها در فهرست نامزد‌ها حرف و حدیث‌هایی به‌وجود آورد. برای مثال عدم نامزدی فیلم «آلزایمر» با واکنش تهیه‌کننده‌ این فیلم روبرو شد. سعید سعدی، تهیه‌کننده «آلزایمر» در این زمینه گفت: «نمی‌دانم چرا دوستان در جشن سینما این‌گونه با یک اثر سینمایی که تعداد زیادی از هنرمندان برای آن زحمت کشیده‌اند برخورد می‌کنند. «آلزایمر» مورد توجه بسیاری از منتقدان و نویسندگان سینمایی قرار گرفت و در بخش‌های مختلف جشنواره فیلم فجر نامزد دریافت سیمرغ بلورین جشنواره بود و جوایزی را نیز دریافت کرد، نمی‌دانم چرا این‌گونه با آن برخورد می‌شود.»

 

«آلزامیر» که تقریباً با بی‌اعتنایی کامل دست‌اندرکاران حرفه‌ای سینما روبرو شده است، فیلمی است که به گفته‌ مدیر بنیاد فارابی، یکی از گزینه‌های معرفی برای اسکار امسال است!

 

به هر حال باید همه‌ی کار‌ها را دید تا بتوان درست قضاوت کرد که آیا داوری داوران خانه‌ی سینما نیز چون داوران جشنواره فیلم فجر بر اساس سیاست‌ها و سفارش‌هایی بوده و یا اینکه به‌راستی از این پس باید جشن سینمای ایران را ملاک شناسایی برگزیدگان واقعی سینمای ایران دانست.

 

پخش از شبکه‌های معاند ممنوع

 

در گزارش‌های پیشین به دستور جواد شمقدری به معاونت نظارت و ارزشیابی جهت تدوین آئین‌نامه‌ فروش فیلم‌های مستند و داستانی به شبکه‌های ماهواره‌ای اشاره کردیم.
 

علیرضا سجاد‌پور معاونت نظارت و ارزشیابی وزارت ارشاد با بیان اینکه بعد از دستور معاونت سینمایی بلافاصله اقدامات جهت آماده‌سازی پیش‌نویس این آیین‌نامه آغاز شده، گفت: «این آیین‌نامه درباره ارائه برخی آثار ایرانی داستانی و مستند به شبکه‌های غیرمجاز و معاند ماهواره‌ای است که قانون صراحتاً آن را ممنوع اعلام کرده است. این قانو‌ن‌شکنی به عناوین مختلف و توجیهات عجیب و غریبی چون، این‌کار ما مصداق همکاری نیست و ما تنها فیلم را به شرکت‌های بالا‌تر فروختیم و غیره انجام می‌شود که به هیچ وجه قابل توجیه نیست.»

نشان برنامه «آپارات» در بی بی سی فارسی. چه کسی از «آپارات» می‌ترسد؟

به گفته‌ی سجادپور پیش از این نیز آیین‌نامه‌ای جهت جلوگیری از پخش فیلم‌های مستند از شبکه‌های ماهواره‌ای وجود داشته، اما به علت عدم شفافیت در برخی بند‌ها، امکان سوءاستفاده را فراهم می‌کرده که اکنون با شفاف‌سازی در آئین‌نامه جدید، جلوی هر گونه همکاری فیلمسازان با شبکه‌های ماهواره‌ای مخالف گرفته خواهد شد.

 

 

گزارش یک جشن بلاتکلیف

 

در ماه‌های گذشته بار‌ها دست‌اندرکاران فیلم «گزارش یک جشن» آخرین ساخته‌ ابراهیم حاتمی‌کیا از بلاتکلیفی این فیلم و عدم دریافت مجوز نمایش آن گله کرده‌اند. ابراهیم حاتمی‌کیا در گفت‌وگو با خبرگزاری‌ها از سانسور نالید و از دست‌های پشت پرده گلایه کرد. رضا کیانیان، بازیگر فیلم نیز با بی‌جهت خواندن چسباندن انگ سیاسی به فیلم جهت توقیف آن، گله کرد که چرا برخی آثار رسماً سیاسی و در راستای جهت گیری‌های معاونت سینمایی اجازه‌ نمایش پیدا می‌کنند، اما فیلمی چون «گزارش یک جشن» ساخته فیلمسازی بدون وابستگی به جناحی خاص، مجالی برای نمایش عمومی به دست نمی‌آورد.

 

در آخرین مورد نیز، محمد پیرهادی تهیه‌کننده‌ فیلم بار دیگر در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر، با اعلام اینکه اکنون سه ماه از انجام اصلاحات تازه و ارسال نسخه‌ نهایی فیلم به ارشاد جهت بازبینی مجدد گذشته، اما هنوز خبری از صدور پروانه‌ نمایش فیلم نیست، گفت: «تعلل اداره نظارت و ارزشیابی وزارت ارشاد در صدور پروانه نمایش این فیلم باعث شده با واکنش‌های جدی نهادهای قدرت مواجه شود و عملاً از حوزه اختیارات و مسئولیت معاونت سینمایی خارج شود. انتظار ما این است که آقای سجادپور مدیر اداره کل نظارت و ارزشیابی به جای طرح موضوع تکراری اصلاحات اندکی صریح و روشن موانع جدی پیش روی اکران را با مردم و دوستداران این کارگردان در میان بگذارد.»

رضا کیانیان و رویا تیموریان در صحنه‌ای فیلم «گزارش یک جشن» ساخته‌ی ابراهیم حاتمی‌کیا

علیرضا سجادپور هم در پاسخ به مسئله‌ی نمایش فیلم «گزارش یک جشن» چون همیشه بر انجام اصلاحات تاکید کرد و در گفتگو با خبرگزاری «فارس» گفت: «فیلم سینمایی «گزارش یک جشن» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا برای دستیابی به موقعیت اکران عمومی مثل سایر فیلم‌های ایرانی روی پرده، نیازمند اخذ مجوز «پروانه نمایش» است. این فیلم اصلاحات اندکی دارد که به محض اعمال و تأیید پروانه نمایش خواهد گرفت.»

 

او همچنین در ارتباط با ادعای پیرهادی مبنی بر ارسال نسخه‌ اصلاح‌شده، به خبرگزاری «مهر» گفت: «اصلاحات این فیلم هنوز کامل نشده است. اگر این اصلاحات که به تهیه‌کننده و کارگردان درباره «گزارش یک جشن» اعلام شده است، انجام شود. هیچ مشکلی برای اکران وجود ندارد و مجوز نمایش اکران عمومی «گزارش یک جشن» صادر خواهد شد.»

 

ظاهراً همان‌گونه که پیرهادی نیز اشاره کرده است، معاونت نظارت و ارزشیابی دلیل دیگری جز عدم انجام اصلاحات برای توجیه عدم صدور پروانه نمایش این فیلم ندارد. به هر حال، اعتراض‌های منتشر شده در مطبوعات شاید بالاخره بتواند فشاری بر مسئولان وارد کرده و آن‌ها را وادار به پاسخگویی و به قول خود ایشان شفاف‌سازی نماید. به گفته‌ پیرهادی، تهیه‌کننده فیلم «گزارش یک جشن» و با اشاره به فیلم «به رنگ ارغوان» ساخته‌ پیشین ابراهیم حاتمی‌کیا خطاب به معاونت نظارت و ارزشیابی: «ایشان بدانند که رفتار صادقانه مهم‌ترین انتظار جامعه سینمایی از ایشان است و این نقطه ضعف محسوب نمی‌شود که یک مدیر بگوید ما مرتبه قبل توان آزاد کردن فیلم توقیفی یک فیلمساز را داشته‌ایم و علیرغم نمایش «گزارش یک جشن» در جشنواره فیلم فجر سال گذشته، امروز عاجز از اکران عمومی آن هستیم.»

 

باز هم اسکار و حاشیه هایش

 

هفته‌ی پیش اشاره کردیم به اظهار نظر میرعلایی مدیر عامل بنیاد سینمایی فارابی در ارتباط با شایستگی فیلم «آلزایمر» ساخته‌ احمدرضا معتمدی برای معرفی به آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا. گفته‌ میرعلایی مبنی بر انتخاب این فیلم به عنوان یکی از پنج گزینه و تأکید جهانگیر الماسی بر این نکته واکنش‌های بسیاری برانگیخت و بالطبع برخی در رد و یا تأئید این نظر مطالبی منتشر کردند. اما جالب‌ترین اظهارنظر از جانب گروه سازندگان فیلم «آلزایمر» بود.

 

در نخستین اظهار نظر، سعید سعدی، تهیه‌کننده‌ فیلم «آلزایمر» با گلایه از آسیبی که این اظهارنظر‌ها به فروش فیلمشان زده است، گفت: «فکر می‌کنم این اظهار نظر به نفع فیلم نبوده و باعث برخی جبهه‌گیری‌ها در مورد فیلم «آلزایمر» شد. حتی فکر می‌کنم این مطلب باعث شد که کمی از مخاطبان ما کاسته شود.»

 

احمدرضا معتمدی، کارگردان فیلم نیز نخست در جلسه‌ی نقد و بررسی فیلم در فرهنگسرای رسانه با تأئید سخنان سعید سعدی، افزود که او نیز چون دیگران با شنیدن این سخن شوکه شده و چون دیگر عوامل فیلم، از آسیبی که این گفته‌ها به فروش فیلم زده، ناراحت است. معتمدی که ظاهراً به این نتیجه رسیده بود برخی همچنان قصد دارند با تفرقه انداختن در میان سینماگران اسب مراد خود را بتازانند، تصمیم گرفت با انتشار نامه‌ای سرگشاده نه تنها رک و راست از برخی افراد و گروه‌ها بخواهد که فیلم او را قربانی منافع سیاسی خود نکنند، بلکه به مردم و مخاطبانش نشان دهد که او و گروه سازنده نه نقشی در این بازی‌ها دارند و نه وابستگی به گروه و جناح خاصی. شاید بازنشر متن نامه‌ی معتمدی خود به اندازه‌ کافی گویا بوده و نیازی به توضیح نداشته باشد.

احمدرضا معتمدی به همراه مهتاب کرامتی در پشت صحنه‌ فیلم «آلزایمر»

او نوشت: «اسکار مثل مهریه می‌ماند. نه تا بحال به ما داده‌اند ونه از ما کسی گرفته است که اینقدر برای آن غش و ضعف می‌کنند. ما را هم وارد بغض‌ها و کینه‌ها و دعواهای سیاسی خود نکنید. تمام مصیبت‌ها و محرومیت‌هایی که در این سال‌ها کشیده‌ایم، مربوط به این بوده است که عضو هیچ جناح سیاسی نبوده‌ایم. «آلزایمر» تنها یک گام بسیار کوچک و ابتدایی برای رسیدن به سینمای مستقل و اندیشه‌ بومی است و نه چیز دیگر.‌ کاش اصغر فرهادی امسال هم یک «درباره الی» دیگر ساخته بود تا من برایش صد هزار امضاء جمع کنم. تو را به ارواح خاک جد و آبادتان فرهنگ و هنر را به سیاست آلوده نکنید.»

 

البته متأسفانه گویا ایشان فراموش کرده‌اند که سال‌هاست فرهنگ و هنر ایران زمین با سیاست آمیخته شده است و در سال‌های اخیر این آمیختگی بیشتر شده و به جناح‌بندی هنرمندان رسیده است. و از همین آمیختگی با سیاست است که کسی چون حسن عباسی می‌شود داور جشنواره فیلم فجر و کار‌شناس استراتژیک سینما!
 

اتفاقاً حسن عباسی نیز در ارتباط با ماجرای انتخاب نماینده‌ ایران برای اسکار اظهار نظر کرد و فرمود که به اعتقاد او هیچکدام از فیلم‌های سال گذشته صلاحیت معرفی برای اسکار را ندارند. این شخص که داور بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر هم بوده، در این زمینه گفت: «فیلم‌هایی را که پیامی از ایران و انقلاب را منتقل کنند به هیچ وجه در اسکار نمی‌پذیرند و در مقابل، فیلم‌هایی که ممکن است اسکار پذیرای آن‌ها باشد، بخشی از آثار سینمای ایران هستند که پیامی از جمهوری اسلامی منتقل نمی‌کنند.» بنا به این تعریف، تا وقتی نظام همین نظام است و کار‌شناسان افرادی چون ایشان، اصلاً دلیلی برای معرفی نماینده برای اسکار وجود ندارد!
 

به هر حال‌ کاش این سینماگران، در هنگام جشنواره فیلم فجر و دیدن ترکیب هیأت داوران نیز فریاد بر‌می‌آوردند: «آقایان، برادران، اساتید، شما را به ارواح خاک جد و آبادتان، فرهنگ و هنر را به سیاست آلوده نکنید!» کاری که شاید تا حدودی رضامیرکریمی کرد.

 

خبرهای کوتاه

 

هفته‌ گذشته فاطمه معتمدآریا، بازیگر ایرانی موفق شد تا به خاطر بازی‌اش در فیلم «اینجا بدون من» ساخته‌ بهرام توکلی، جایزه بهترین بازیگری را از سی و پنجمین جشنواره فیلم مونترال از آن خود کند. «اینجا بدون من» این روز‌ها آخرین هفته‌های نمایش عمومی خود در تهران را پشت سر می‌گذارد.

 

فاطمه معتمد آریا به خاطر بازی در فیلم «اینجا بدون من» موفق شد جایزه بازیگری جشنواره فیلم مونترال را به دست آورد.

 

فیلم «مادر پائیزی» به نویسندگی و کارگردانی سیروس رنجبر به زودی میکس نهایی خود را آغاز می‌کند. گروه سازنده امید دارند تا فیلم را برای نمایش در جشنواره فیلم کودک و نوجوان امسال آماده سازند. هانیه توسلی، وحید رهبانی، علیرضا جلالی تبار و بهناز جعفری برخی از بازیگران این فیلم هستند. «مادر پائیزی» داستان نوجوانی مبتلا به اوتیسم است که پس از اطلاع یافتن از زنده بودن مادرش از شمال عازم تهران می‌شود و ماجراهایی برایش پیش می‌آید.

 

فرامرز قریبیان، بازیگر نام‌آشنای سینمای ایران قصد دارد تا از نیمه‌ مهرماه چهارمین فیلم خود را جلوی دوربین ببرد. این فیلم با نام «قتل سهامی خاص» نوشته‌ی محمدسام قریبیان است و هنوز نام دیگر عوامل تولید آن اعلام نشده است.

 

خبرهای اکران

 

حمید فرخ‌نژاد با اینکه این روز‌ها درگیر بازی در فیلم «گشت ارشاد» ساخته‌ سعید سهیلی است، اما همچنان تلاش می‌کند فیلم «سفر سرخ»‌اش را به نمایش عمومی درآورد. به گفته‌ فرخ‌نژاد از آنجایی که فیلم، جنگ ایران و عراق را دستمایه خود قرار داده است و این روز‌ها مصادف با هفته‌ی دفاع مقدس است، او تلاش خود را می‌کند تا فیلم را در همین روز‌ها به سینما‌ها بفرستد. پیش‌تر قرار بود این فیلم در طرح اکران رمضان به نمایش درآید که در ‌‌نهایت این اتفاق نیفتاد.

 

اما گویا بالاخره تکلیف اکران آخرین ساخته‌های عباس کیارستمی مشخص شد. فیلم «شیرین» با موافقت عباس کیارستمی بعد از انجام چند اصلاحیه قرار است تا به صورت دیجیتال در هفته‌ی چهارم مهرماه در گروه سینمای آزاد و ممتاز به نمایش عمومی درآید. همچنین به گفته‌ رامین رحیمی مدیر پخش موسسه فیلمسازان مستقل، قراردادی با شرکت «ام ک ۲» پخش‌کننده‌ جهانی فیلم «کپی برابر اصل» بسته شده و حقوق پخش این فیلم در ایران برای ده سال خریداری شده است. این فیلم نیز پس از پایان نمایش عمومی فیلم «شیرین» به نمایش درخواهد آمد و گفته شده است که قرار است در افتتاحیه این فیلم ژولیت بینوش بازیگر اصلی آن به همراه ژان کلود کریر به ایران سفر کنند.

حمید فرخ‌نژاد سر صحنه‌ فیلم «سفر سرخ»؛ فیلمی که همچنان تکلیف نمایش عمومی آن مشخص نشده است.

یحیی منصور موید، مجری طرح فیلم «آسمان محبوب» ساخته‌ی داریوش مهرجویی از احتمال نمایش عمومی این فیلم در شهریور ماه خبر داد. به گفته‌ او کارهای مقدماتی نمایش فیلم انجام و پخش‌کننده‌ای نیز برای آن انتخاب شده و تنها تعیین زمان دقیق نمایش عمومی فیلم باقی مانده است. در این آخرین ساخته‌ی داریوش مهرجویی، بازیگرانی چون علی مصفا، لیلا حاتمی و مانی حقیقی بازی کرده‌اند.

 

و اما خلاصه‌ای از جدول فروش فیلم‌ها:

 

در هفته‌ی گذشته فیلم «ورود آقایان ممنوع» به علت استقبال تماشاگران همچنان توانست تعداد معدودی از سینماهای نمایش دهنده‌ خود را نگاه دارد و از مرز فروش سه میلیارد تومان بگذرد. «زنان ونوسی، مردان مریخی» توانست از مرز ۲۰۰ میلیون تومان بگذرد و «زندگی با چشمان بسته» ساخته‌ رسول صدرعاملی نیز در سه روز نخست توانست حدود ۵۰ میلیون تومان فروش داشته باشد. «آلزایمر» که همزمان با «زنان ونوسی، مردان مریخی» نمایش خود را آغاز کرده توانست تنها حدود ۷۰ میلیون تومان فروش کند. «اینجا بدون من» بعد از حدود ۵۰ روز به فروشی حدود ۵۷۰ میلیون تومان دست یافته است و «سوت پایان» با گذشتن از مرز ۱۷۰ میلیون تومان فروش امید دارد تا بتواند در این روزهای رونق سینما‌ها از مرز ۲۰۰ میلیون تومان نیز بگذرد.

 

حاشیه هفته: ورود شهرستانی‌ها ممنوع!

 

هفته‌ گذشته طی مراسمی ویژه، نمایش عمومی فیلم «زندگی با چشمان بسته» ساخته‌ رسول صدرعاملی آغاز شد. این فیلم که دو سال در انتظار دریافت پروانه‌ی ساخت مانده بود، بالاخره در اکران عید فطر امسال به سینما‌ها راه پیدا کرد. اما نکته‌ جالب در ماجرای دریافت مجوز نمایش عمومی فیلم این است که به گفته‌ی رسول صدرعاملی این فیلم تنها مجوز نمایش عمومی در تهران را دریافت کرده است و اجازه‌ی نمایش در شهرستان‌ها را ندارد. با گذشت حدود یک هفته از اعلام این خبر هنوز توضیح و واکنشی در ارتباط با این نحوه‌ی جدید ممیزی از سوی معاونت نظارت و ارزشیابی داده نشده است.

شهرستانی‌ها اجازه ندارند «زندگی با چشمان بسته» ساخته رسول صدرعاملی را در سینماهای شهرشان تماشا کنند.

در همه جای دنیا فیلم‌ها بر اساس ضوابطی درجه بندی می‌شوند و مثلاً در غرب بر اساس میزان سکس، خشونت و استفاده از واژه‌های رکیک در فیلم‌ها درجه‌بندی سنی انجام گرفته و دیدن برخی فیلم‌ها برای برخی رده‌های سنی توصیه نشده و یا ممنوع می‌شود. اما اینکه فیلمی مجوز نمایش در شهری را دریافت کند و اجازه‌ی نمایش در شهری دیگر را نداشته باشد، نکته‌ بدیع و تازه‌ای است که جای بحث دارد.

 

شاید برای مسئولان سینمایی، ایران به دو بخش تهران و شهرستان‌ها تقسیم شده است و بالطبع هرکدام نیاز به ممیزی خاص خود دارند. اگر اینگونه باشد، چه تضمینی هست که هنگام نمایش در سینماهای تهران، همه‌ی تماشاگران این فیلم ساکن تهران باشند و برای مثال هیچ مسافری از شهرستان به تماشای آن نرود؟ شاید هم به زودی معاونت سینمایی آئین نامه‌ای به سینماداران ابلاغ کند که بر اساس آن از این پس تماشاگران نیاز دارند تا در هنگام خرید بلیط سینما، کارت ملی و نامه‌ای از شورای شهر مبنی بر تائید نشانی محل سکونت خود نیز ارائه دهند!

 

احتمالاً در پخش خانگی نیز، نسخه‌های دی وی دی فیلم با برچسب‌های خاص «تهرانی» و «شهرستانی» مشخص خواهند شد و برای نمایش از تلویزیون، نسخه‌ ویژه‌ فیلم متناسب با هر استان تدوین مجدد و به شبکه‌ی استانی مربوطه ارائه خواهد شد!

 

به هرحال، تا مشخص شدن این ماجرا، لطفاً در هنگام تماشای فیلم‌های سینمایی به درجه‌بندی شهرستان محل نمایش فیلم نیز توجه کنید و اگر دیدید از این به بعد بر سر در سینما‌ها نوشته شده «ورود شهرستانی‌ها اکیداً ممنوع!» زیاد تعجب نکنید، از مدیریت فعلی سینما هر کاری بر می‌آید!

در همین زمینه:
گزارش‌های مجتبا یوسفی‌پور از سینمای ایران در رادیو زمانه
 

Share