Share

محسن کاکارش ـ شهرهای اهواز و سنندج در حالی به عنوان آلوده‌ترین شهرهای جهان از سوی سازمان بهداشت جهانی معرفی شده‌اند که معاون بهداشتی وزارت بهداشت از این موضوع ابراز بی‌اطلاعی کرده است.

 
سازمان بهداشت جهانی در تازه‌ترین بررسی خود اعلام کرده است که چند شهر در ایران مانند اهواز و سنندج، جزو آلوده‌ترین شهرهای جهان از نظر آلودگی هوا هستند.
 
برپایه گزارش این سازمان، شهر اهواز مرکز استان خوزستان با اختلاف چشمگیر نسبت به دیگر شهرهای جهان در صدر آلوده‌ترین شهر‌ها از نظر ذرات معلق در هوا کوچک‌تر از ۱۰ میکرومتر است.
علیرضا مصداقی‌نیا، معاون بهداشتی وزارت بهداشت به خبرگزاری فارس گفته است: "چه کسی این خبر را اعلام کرده است؟ این خبر را برای اولین‌بار از شما می‌شنوم."
 
دکتر اسماعیل کهرم، کار‌شناس محیط زیست، در گفت‌وگو با رادیو زمانه تاثیر عوامل انسانی را علاوه بر عوامل طبیعی، در ایجاد ریزگرد‌ها بعید نمی‌داند.
 
این کار‌شناس محیط زیست با توجه به وضعیت دریاچه ارومیه، آتش‌سوزی جنگل‌ها و خشک شدن تالاب‌های ایران در سال‌های اخیر می‌گوید: "محیط زیست ایران کارنامه قبولی ندارد."
 
 
آلودگی هوا در شهرهای اهواز و سنندج چه عواملی می‌تواند داشته باشد؟
 
اسماعیل کهرم: اصل و منشا این آلودگی‌ها را می‌توانیم به دو دسته تقسیم کنیم: یکی اینکه ریزگردها در داخل خود مملکت و در داخل اهواز و سنندج ایجاد شده‌اند. صنایعی مانند پتروشیمی و نفت یا اگزوز اتومبیل‌ها و تعداد بی‌شمار موتورسیکلت‌هایی که آلودگی‌زا هستند، حتی کارگاه‌هایی مثل آبکاری و یا ذوب فلزات می‌توانند مقدار زیادی آلاینده به جو بفرستند. مسئله دیگری که چندی است دست به گریبانش هستیم، ریزگردهای عربی یا غربی است. از این نظر ما به آن‌ها غربی یا عربی می‌گوییم که از کشورهایی مانند عربستان سعودی، عراق، سوریه و حتی ترکیه منشا می‌گیرند و بعد وارد ایران می‌شوند. با خشک شدن تالاب‌ها، بستر رودخانه‌ها و از بین بردن جنگل‌ها خاکی که به صورت رسوب‌های کف دریاچه‌ها و تالاب‌ها بوده است، به اصطلاح لق می‌شوند و ذرات‌شان با سرعت آهسته باد مثلا حدود یک کیلومتر بر ثانیه، حرکت و از جا کنده می‌شوند. آن وقت دیگر در اختیار شدت باد و جهتی است که می‌وزد. حالا اگر بر فراز اهواز یا آبادان شرایط ثابت داشته باشیم، یعنی هوا بی‌حرکت باشد و باد و باران نباشد این ذرات به صورت معلق در فضا می‌مانند. هوا را تیره و آلودگی شدید تولید برای هموطنان اهوازی و سنندجی ما تولید می‌کنند.
 
آلودگی در این شهرها چه پیامدهایی خواهد داشت؟
 
عواقب آن خیلی شدید است. به طور کلی هرسال حدود دو میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر آلودگی از بین می‌روند. در تهران حدود ۱۱-۱۲ نفر در روز و بیش از چهارهزار نفر در سال کشته می‌شوند. اگر قطر این ذرات دومیکرومیلی متر باشد در این‌صورت می‌توانند بروند در نایژه، یعنی آن‌جایی که اکسیژن با خون تبادل پیدا می‌کند و به این ترتیب جلوی انتقال اکسیژن به بافت‌ها را می‌گیرند. یعنی خفگی در ناحیه نای و نایژه تولید می‌کنند. از طرفی دیگر بسیاری از این ذرات سرطان‌زا هستند و به‌طور کلی برای سلامت ما بخصوص برای سالمندان و کودکان مضر هستند.
 
شما چه راهکاری برای کاهش ریزگرد‌ها در هوا سراغ دارید؟
 
به راهکارهای زیادی تا به‌حال اندیشیده شده است. مثلاً یکی اینکه بین کشورهای مختلف مانند عربستان سعودی، ترکیه، عراق و حتی سوریه معاهداتی انعقاد شده است (از طرف ریاست حفاظت از محیط زیست). قرار بر این شده است که این مناطق جنگل‌کاری بشود و حتی‌المقدور رودخانه‌ها منحرف بشوند. به‌طوری که مثلا بعضی جاها را مجدداً پر آب کنند تا بسترش به این‌صورت لق نباشد و از ذراتش جدا نشود. یا اینکه مالش‌پاشی کنند. با توجه به وسعت بسیار زیاد این مناطق و تعداد زیادشان، تاکنون ۴۴ منطقه به عنوان مناطق بحران‌زا شناخته شده است. تصور کنید چه هزینه‌ای و چه زمانی برای بهبود ُآن باید صرف شودد. راه‌های کوتاه‌مدت این است که هموطنان و شهروندان ما مواظب سلامت خودشان باشند. بچه‌ها و سالمندان را تا آنجا که ممکن است از منزل خارج نکنند و ماسک بزنند. به هر حال کارهای سنتی‌ای را که برای مقابله با آلودگی هوا وجود دارد، رعایت کنند.
 
 ارزیابی شما از وضعیت کلی محیط زیست ایران چیست؟
 
ما خوشحال نیستیم از شرایطی که ایجاد شده است. در اخبار آمده است که حدود ۴۰۰ هزار هکتار از تالاب‌های نیریز، بختگان و کمجان را در فارس از دست دادیم. تالاب هامون را در ایران و افغانستان از دست دادیم. ارومیه حدود ۶۰درصد از بین رفته است و همین‌طور تالاب گاوخونی نیز در همین شرایط قرار دارد. زاینده‌رود خشک شده است. در این تغییرات علاوه بر اینکه عوامل طبیعی مانند خشکسالی دخیل هستند، متاسفانه عملکرد ماهم دخالت داشته است. بنابراین واقعاً کارنامه مملکت ما از نظر محیط زیست، کارنامه‌ قبولی نیست. ما امیدواریم به توجهی که مردم می‌کنند تا این‌ها به نحوی منعکس بشود و وضعیت درآینده بهتر بشود.
Share