Share

قزاقستان با وجود اعتراض بیش ار ۶۰ چهره‌ نامدار این کشور تصویب کرد که تا سال ۲۰۲۵ به استفاده خط سیریلیک پایان دهد و خط لاتین را جایگزین آن کند. در قزاقستان تا سال ۱۹۲۹ خط عربی و از سال‌ ۱۹۲۹ تا ۱۹۴۰ خط لاتین و از سال ۱۹۴۰ تاکنون خط سیریلیک خط رسمی بوده است.

اکتوبه، یکی از ۱۴ ولایت قزاقستان

بسیاری از جامعه‌شناسان قزاقستان از تغییر خط در این کشور به عنوان پاکسازی سه‌باره حافظه قومی یاد کرده‌اند. آنها معتقدند که دست کشیدن از خط سیریلیک قزاق‌ها را به سوی فرهنگ و زبان روسی می‌برد. مدارس روس‌زبان این کشور همچنان پایبند به خط روسی و دستور آموزشی روسیه باقی خواهند ماند.

قزاقستان اولین کشور آسیای میانه نیست که خط رسمی‌اش را تغییر می‌دهد. دو دهه است که ازبکستان نیز در راه تغییر خط سیریلیک به لاتین است و در مدارس میانه خود آموزش خط لاتین را شروع کرده.در همان حال در سازمان‌ها و نهادهای دولتی ازبکستان همچنان از خط سیریلیک استفاده می‌شود.

داریوش آشوری، زبانشناس

در اثر تغییر خط در ازبکستان، خط نسل جوان لاتین و خط نسل قبل از آن‌ها که در دوران اتحاد جماهیر شوری آموزش دیده‌اند سیریلیک است. شکافی بین نسل‌ها به وجود آمده که تنها به متن‌های اداری و ادبی محدود نمی‌شود، بلکه یک شکاف فرهنگی‌ست.   بسیاری از خانواده‌های تحصیل‌کرده ازبک، فرزندان خود را در مدارس روسی‌زبان ثبت نام کرده‌اند که در آنها همچنان با خط سیریلیک آموزش داده می‌شود.

قرار است که در قزاقستان تا سال ۲۰۲۵ دو خط رسمی به کار گرفته شود: سیریلیک و لاتین.

اما خط لاتینی که قزاقستان به کار می‌گیرد با خط لاتین ازبکستان تفاوت دارد. قزاقستان لاتین رایج در ترکیه را که تا سال ۱۹۴۰ متداول بود پذیرفته، ازبکستان لاتین نزدیک به زبان انگلیسی را. به کارگیری دو خط لاتین قدیم و جدید در این کشورها، بین دولت‌ قزاقستان با دولت ازبکستان فاصله‌ای به وجود آورده و چه بسا تغییر خط به زودی باعث دودستگی این دو کشور آسیای میانه شود.

درباره تغییر خط در آسیای میانه و پیامدهای آن با داریوش آشوری، زبان‌شناس نام‌آشنا گفت‌وگو کرده‌ایم.

داریوش آشوری در بخشی از این گفت وگو می‌گوید تغییر زبان‌نگاره (خط) به سود فرهنگ و ادبیات این کشورها نیست. بلکه یک تصمیم سیاسی‌ست به قصد نزدیک شدن به زبان و خط انگلیسی.

گفت‌وگو با استاد داریوش آشوری را می‌‌شنوید:

Share