Share

اجرای مجازات مرگ در سال ۲۰۱۸ در سراسر جهان به شکل چشمگیری کمتر شده است. در نتیجه این تحول، تعداد اعدام‌ها در سطح جهان از حداقل ۹۹۳ مورد در سال ۲۰۱۷ به حداقل ۶۹۰ مورد در سال ۲۰۱۸ کاهش یافته است.

ایران همچنان در فهرست کشورهای اجرا کننده بیشترین اعدام‌ها پس از چین در جایگاه دوم است

بر اساس گزارش سالانه مجازات مرگ سازمان عفو بین‌الملل که روز چهارشنبه ۱۰ آوریل/ ۲۱ فروردین ماه منتشر شد، تعداد اعدام‌ها در سال گذشته میلادی ۳۱ درصد کاهش یافته و به پایین‌ترین میزان ثبت شده از سوی این سازمان در ۱۰ سال گذشته رسیده است. ایران اما همچنان در میان کشورهایی‌ست که بیشترین اعدام‌ها را داشته‌اند: بیش از یک سوم کل اعدام‌های ثبت شده در سطح جهان در ایران به اجرا درآمده است: ۲۵۳ مورد در سال ۲۰۱۸.

نمودار اعدام‌های ثبت شده در ایران در چهار سال گذشته

یافته‌های سازمان عفو بین‌الملل نشان می‌دهد که ایران همچنان در فهرست کشورهای اجرا کننده بیشترین اعدام‌ها پس از چین در جایگاه دوم است و پس از ایران، عربستان سعودی، ویتنام و عراق به ترتیب در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند. گرچه شمار اعدام‌ها در ایران نیز کاهشی قابل توجه داشته است:

«در کشور ایران که از مجازات مرگ به طور گسترده استفاده می‌کند، اصلاح قوانین مبارزه با قاچاق مواد مخدر کاهش چشمگیر ۵۰ درصدی را در اجرای اعدام‌ها به همراه داشت.»

آماری که در گزارش سازمان عفو بین‌الملل آمده اما شامل اعدام‌های انجام شده در چین نمی‌شود زیرا اطلاعات مربوط به اعدام در این کشور به عنوان اسرار حکومتی، طبقه‌بندی می‌شود.

با وجود امیدوارکننده بودن کاهش شمار اعدام‌ها در سراسر جهان در سال ۲۰۱۸، اجرای این حکم در برخی کشورها افزایش یافته است: بلاروس، ژاپن، سنگاپور، سودان جنوبی و آمریکا کشورهایی هستند که شمار اعدام‌ها در آن‌ها در سال گذشته میلادی در مقایسه با سال ۲۰۱۷ بیشتر شده است.

از سوی دیگر اما در خاورمیانه و شمال آفریقا، شمار اعدام‌ها در مقایسه با سال ۲۰۱۷ کاهشی ۴۱ درصدی داشته و به پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۰ تا به حال رسیده است.

به گزارش عفو بین‌الملل، شمار اعدام‌ها در عراق، پاکستان و سومالی کاهش قابل ملاحظه‌ای داشته است.

به گفته کومی نایدو، دبیر کل سازمان عفو بین‌الملل، کاهش چشمگیر اعدام‌ها گواهی است بر اینکه حتی کشورهایی که عموما به تغییر روی خوش نشان نمی‌دهند، تغییر را آغاز کرده‌اند و دریافته‌اند که اعدام راه‌حل نیست:

«با وجود پس‌رفت در برخی کشورها، تعداد اعدام‌ها در کشورهایی که جزو بدترین ناقضان حق حیات به شمار می‌آیند، به طرز چشمگیری کاهش پیدا کرده است. این یک شاخصه امیدوارکننده است که نشان می‌دهد این مجازات بی‌رحمانه دیر یا زود به جایی که به آن تعلق دارد یعنی بایگانی تاریخ سپرده خواهد شد.»

مجازات مرگ در خاورمیانه و شمال آفریقا

بر اساس تحقیقات سازمان عفو بین‌الملل، تعداد کل اعدام‌ها در خاورمیانه و شمال آفریقا از ۸۴۷ مورد در سال ۲۰۱۷ به ۵۰۱ مورد در ۲۰۱۸ کاهش پیدا کرده است:

«این کاهش عمدتا ناشی از کاسته شدن شدید اعدام‌ها در ایران و عراق بوده است. در ایران، در پی تغییر قانون مبارزه با مواد مخدر که سقف میزان مواد مخدری را که مشمول مجازات اعدام می‌شد افزایش داد و همچنین تعلیق موقت اعدام‌های مرتبط با جرایم مواد مخدر، تعداد اعدام‌ها نصف شد و از ۵۰۷ مورد در سال ۲۰۱۷ به ۲۵۳ مورد در سال ۲۰۱۸ رسید. در عراق نیز افتی ۵۸ درصدی در تعداد اعدام‌ها صورت گرفت به این ترتیب که از ۱۲۵ مورد در سال ۲۰۱۷ به ۵۲ مورد در سال ۲۰۱۸ کاهش یافت.»

آمار احکام اعدام و اعدام‌های اجرا شده در خاورمیانه و شمال آفریقا در ۹ سال گذشته

در خاورمیانه و شمال آفریقا، تعداد کشورهایی که دست به اعدام زدند نصف شده است و از ۱۰ کشور در سال ۲۰۱۷ به پنج کشور در سال ۲۰۱۸ کاهش یافته. ایران در اعدام در صدر کشورهای منطقه قرار دارد و عربستان با ۱۴۹ مورد، عراق با ۵۲ مورد، مصر با ۴۳ مورد و یمن با چهار مورد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

در سال ۲۰۱۸ اما سه کشور ایران، عربستان سعودی و عراق مسئول ۴۵۴ مورد از اعدام‌های ثبت شده در سطح جهان و ۹۱ درصد کل اعدام‌های صورت گرفته در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا بودند.

به گزارش عفو بین‌الملل اما یکی از تکان‌دهنده‌ترین موارد اعدام در ایران، اعدام زینب سکانوند بود که در زمان بازداشت تنها ۱۷ سال سن داشت. او در یک محاکمه غیر عادلانه به اتهام قتل همسری که به گفته او، وی را مورد خشونت خانگی و جنسی قرار می‌داد، محکوم به اعدام شده بود.

او گفته بود در دوران بازداشت برای دادن «اعتراف» شکنجه شده است: زینب سکانوند همراه با دو زندانی دیگر اعدام شد

در عربستان سعودی اما مقامات همچنان از مجازات اعدام برای سرکوب صداهای معترض استفاده کرده‌اند.

به گزارش سازمان عفو بین‌الملل، دادستان عمومی عربستان برای چندین فعال شیعه و روحانی مذهبی که به خاطر استفاده مسالمت‌آمیز از حقوق خود در زمینه آزادی بیان، انجمن‌ها و اجتماعات متهم شده‌اند، درخواست اعدام کرده است:

«یکی از این افراد روحانی شناخته شده، سلمان العوده بود. چهار فعال شیعه نیز به خاطر شرکت در اعتراض‌هایی برای ایجاد اصلاحات در استان شرقی که اکثریت شیعه در آن زندگی می‌کنند، تحت خطر اعدام باقی ماندند.»

مقامات عربستان سعودی اما قانون جدیدی را در ارتباط با نوجوانان وضع کرده‌اند که بر اساس آن دیگر نمی‌توان کودکان کمتر از ۱۸ سال را با نظر قاضی به اعدام محکوم کرد اما جرایمی که مطابق قوانین شریعت مجازات اعدام به دنبال دارند از شمول قانون مزبور مستثنی شده‌اند و به این ترتیب نوجوانان همچنان در معرض خطر محکومیت به اعدام باقی مانده‌اند.

یک مورد تکا‌ن‌دهنده دیگر

عفو بین‌الملل در گزارش سالانه اعدام خود در مورد اعدام‌های سال ۲۰۱۸، مورد تکان‌دهنده دیگری را از سودان گزارش کرده است: زن جوانی به نام نورا حسین در ماه مه سال ۲۰۱۸ به جرم کشتن مردی که به زور به ازدواج او در آمده بود و تلاش داشت به او تجاوز کند، محکوم به اعدام شد. به دنبال اعتراضات گسترده جهانی، از جمله کارزار بزرگی که از سوی عفو بین‌الملل سازمان داده شد، حکم اعدام او ابطال و به پنح سال حبس تبدیل شد.

نورا حسین به عفو بین‌الملل گفته است:

«زمانی که قاضی به من گفت به مرگ محکوم شده‌ام در شوک کامل فرو رفتم. من کاری نکرده بودم که مستحق مرگ باشم. من نمی‌توانستم این حد از بی‌عدالتی را به خصوص نسبت به زنان باور کنم. من تا آن لحظه هرگز تصور نمی‌کردم اعدام خواهم شد. اولین چیزی که به نظرم رسید این بود که آدم‌ها وقتی اعدام می‌شوند چه احساسی دارند؟ آن‌ها در لحظه اعدام دقیقا چه کار می‌کنند؟ وضعیت من به خصوص بسیار سخت بود چون زمانی که محکوم شدم خانواده‌ام مرا طرد کرده بودند. من باید در تنهایی با این شوک روبه‌رو می‌شدم.»

برقراری دوباره مجازات اعدام

با وجود تلاش‌های گسترده برای لغو مجازات مرگ در سراسر جهان، تحقیقات سازمان عفو بین‌الملل نشان می‌دهد برخی کشورها بار دیگر این مجازات را وارد نظام جزایی خود کرده‌اند:‌ تایلند دست به اولین مورد اعدام از سال ۲۰۰۹ تا به حال زده است. رییس جمهوری سریلانکا، مایتریپالا سیریسنا نیز با انتشار مطلبی تبلیغی در ماه فوریه سال ۲۰۱۸ اعلام کرد این کشور اجرای مجازات اعدام را بعد از ۴۰ سال وقفه از سر خواهد گرفت.

شمار کشورهایی که در ۱۹ سال گذشته مجازات مرگ را به اجرا گذاشته‌اند

کومی نایدو، دبیر کل سازمان عفو بین‌الملل:

«ژاپن، سنگاپور و سودان جنوبی بیشترین تعداد اعدام را ظرف چند سال اخیر اجرا کردند و تایلند بعد از نزدیک به یک دهه، اعدام را دوباره آغاز کرد. اما این کشورها یک اقلیت رو به کاهش را تشکیل می‌دهند. پیام من به رهبران تمام کشورهایی که هنوز به مجازات مرگ متوسل می‌شوند این است: دست به اقدامی جسورانه بزنید و همین حالا به این مجازات انزجارآور خاتمه دهید.»

تا پایان سال ۲۰۱۸ اما ۱۰۶ کشور مجازات مرگ را برای تمامی جرایم لغو کرده بودند و ۱۴۲ کشور مجازات اعدام را از قوانین خود حذف یا در عمل اجرای آن را متوقف کرده بودند.


  • در همین زمینه

بیش از ۵۰ درصد اعدام‌های جهان در سال ۲۰۱۷ در ایران اتفاق افتاد

Share