Share

فرشید هکی، پژوهشگر، اقتصاددان و فعال سیاسی چپ‌گرا چهارم آبان گذشته در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد. او چهارشنبه ۲۵ مهر گذشته به شکلی دلخراش به قتل رسیده بود. هنوز مقام‌های رسمی درباره قتل او اطلاع‌رسانی نکرده‌اند. سکوت اجباری خانواده نیز به گمانه‌زنی‌ها افزوده است. فرض خودکشی از سوی دوستان نزدیکش رد شده است.

فرشید هکی به گواهی دوستان‌اش بر مسائلی همچون کودکان کار، فقر و حق تشکل‌یابی کارگران متمرکز بود و حتی برای تشکیل یک سندیکای تاکسی‌رانی تلاش کرد که ناکام ماند.

در یکم مه، روز جهانی کارگر، چند پاره از نوشته‌های او درباره حقوق کارگران را بازخوانی می‌کنیم.

فرشید هکی،‌ فعال مدنی و سیاسی چپ‌گرا مهر گذشته به قتل رسید

گفتاوردهایی از فر شید هکی

▪️علیه ازخودبیگانگی

تولید ارزش اضافی توسط کارگر چرخه‌ای است که از گردش باز نمی‌ایستد و حاصلش جز آماس و انباشتِ سرمایه در کفِ معدودی سرمایه‌دار نیست.

اما در این میان تنها کارگر است که زندگی خود را باخته و نیروی خود را در برابر مزدی کم فروخته است. قدرت بدنی و نیروی او که در نوع خود از بهترین ابزار کار است، به قیمتی ارزان مورد بهره‌برداری کارفرما قرار گرفته است. و حق اوست که به ناروا به جیب کارفرما می رود.

بدین ترتیب او، عمر و حیات خود را در راه به دست آوردنِ محصول کار خود، جهت رفع نیاز زندگی روزمره، از دست می‌دهد. هر چه ساخته‌های کارگر بهتر و بیشتر می‌شود، فاصله ی “او” از “خودش” افزونی می‌گیرد و عمیق‌تر می‌گردد و لحظه‌ای می‌رسد که او دیگر خودش نیست. “بی‌خود” از “خودِ خود” است… .

مارکس لحظه‌ی این احساس را آغاز بزرگترین فاجعه می‌دانست.

لحظه‌ی سقوط انسانی در وادی سرگردانی و حیرانی و دور شدن از اصل خویش چه مصیبت‌بار است. وقتی کارگر در دنیای حیرت‌زده‌ی خویش سرگردان شد، هم‌چون ابزاری بی‌اراده، چون سایرِ آلات و وسایل تولید، در اختیار و تملکِ کارفرما قرار می‌گیرد.

بنا به نظر مارکس، کسی که طرفدار اصلاحات اساسی در جامعه است، باید ریشه‌ی مسائل و مشکلات را دریابد. در این‌جا ریشه‌ی مسائلِ انسان، خودِ انسان است.

  • از کتاب “حقوق اقتصادی-اجتماعی بشر در ایران”

▪️نقض حقوق بنیادین کار

روز جهانی کارگر نماد مبارزات عدالت‌خواهانه و حق‌طلبانه طبقه‌ی کارگر و مزدبگیران و زحمتکشان جامعه در برابر فرادستان است . عدم وجود آزادی‌های سندیکایی و تشکل‌های کارگری، دستمزد ناعادلانه و ناکافی برای امرار معاش متناسب با کرامت انسانی، و نقض حقوق بنیادین کار در ساختار اقتصاد سیاسی فاسد و رانتی و غارتی جامعه ایران، خلاصه ای از توصیف وضعیت طبقه‌ی کارگر و زحمتکشان جامعه ایران است. به امید تحقق عدالت و آزادی زحمتکشان از رنج، فقر، بهره‌کشی و غارت‌گری .

  • از یک بیانیه‌ در بزرگداشت روز جهانی کارگر

▪️توسعه برای مردم،‌ نه مردم برای توسعه

در بیان مفهوم جدید از امنیت به جای تأکید بیش از حد بر امنیتِ ملی، باید بر امنیت مردم تأکید شود؛ در استراتژی‌های جدیدِ توسعه ی پایدار انسانی، دولت‌ها باید توسعه را برای مردم بخواهند، تا مبادا آن شود که مردم صرفاً وسیله‌ای در خدمت توسعه تلقی گردند؛ در این میان باید الگوهایی جدید از اشکالِ مترقی مشارکت میان دولت و بازار که در آن کارآیی بازار و ملاحظات اجتماعی لحاظ شده باشد، برقرار گردد.

حاکمیت ملی و جهانی باید بر محور مردم استوار باشد؛ نه آن که در حیطه‌ی حاکمیت‌های ملی محدود گردد و همکاری بین‌ المللی با تمرکز مستقیم بر نیازهای مردم به جای تمایلات دولت‌ها جهت‌گیری شود.

در دوران حاضر، مشارکت مردم به صورتِ موضوعی محوری در آمده است. امروزه مردم نیاز مبرمی را برای مشارکت در رویدادها و فرآیندهایی احساس می‌کنند که زندگی و سرنوشت آنان را شکل می‌دهد. چنانچه این نیاز در چارچوبی ملی و جهانی پرورش یابد می‌تواند به نیروی حیاتی و خلاقیت شگرفی برای ایجاد جوامع نوین و عادلانه‌تر مبدل شود؛ در غیر این صورت، می‌تواند منجر به ایجاد خطرهایی از جمله هرج و مرج، خشونت‌های قومی و از‌هم‌گسیختگی اجتماعی گردد.

این خطر هنگامی بروز می‌کند که نیازِ مقاومت‌ناپذیر به مشارکت با نظام‌های نامنعطف برخورد پیدا کند. درست است که در سه دهه گذشته دستاوردهای قابل ملاحظه‌ای در زمینه توسعه حاصل شده است؛ ولی عدم مشارکت هنوز ادامه دارد. بیش از یک میلیارد نفر هنوز در فقر مطلق به سر می‌برند، ۲۰ درصد جمعیت ثروتمندِ جهان، ۱۵۰ برابرِ ۲۰ درصد فقیر جهان درآمد دارند. زنان هنوز نصف مردان درآمد دارند و با آن که نیمی از آراء جامعه را در اختیار دارند حتی برای حفظ ۱۰ درصد میزان نمایندگی فعلی خود در پارلمان‌ها با اِشکال مواجه‌اند و فرصتِ روستاییان کشورهای در حال توسعه برای برخورداری از درآمد و خدمات اجتماعی هنوز کمتر از نصف فرصت شهرنشینان است.

بعد از بررسی الگوهای مشارکت و عدم مشارکت در جوامعِ اطراف جهان، در گزارش توسعه‌ی انسانی سال ۱۹۹۳ چنین آمده است: «احتمالاً کمتر از ۱۰ درصد مردم جهان در زندگی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی‌شان به طور کامل مشارکت می‌کنند».

در گزارش توسعه انسانی ۱۹۹۳، بر توجه خاص به گسترش آزادمنشی و اصل مشارکت مردم تأکید شده است.

گزارش توسعه انسانی ۱۹۹۲: ابعاد جهانی توسعه این گزارش به بررسی ابعاد جهانی توسعه انسانی می‌پردازد و با بررسی نابرابری‌های موجود بین کشورهای صنعتی و کشورهای روبه توسعه، این دو گروه از کشورهای جهان را مورد مقایسه قرار داده است. سهم ثروتمندترین مردم جهان (۲۰ درصد اول) در فعالیت‌های اقتصادی جهانی در مقایسه با فقیر‌ترین مردم جهان (۲۰ درصد آخر) در طی سه دهه گذشته گویای شکاف فاجعه‌آمیز رو به تزاید در نابرابری‌های اقتصادی جهانی است.

در همین راستا، ضریب جینی (شاخصی اقتصادی برای محاسبه‌ی توزیع ثروت)، یکی از معیارهایی که نابرابری را مشخص می‌کند، طی این دوره تا سطح غیر قابل قبولی بالا رفت که بسیار بیش از ارقام مشابه برای تحلیل نابرابری توزیع درآمد در یک کشور منفرد است (از ۰,۶۹به ۰,۸۷ رسیده است ؛در مقیاسی که صفر به معنای برابری مطلق و یک به معنای نابرابری مطلق است).

هدف واقعی توسعه عبارت است از افزایش فرصت‌های توسعه برای مردم؛ درآمد، جنبه‌ای از این فرصت‌ها است؛ اما تنها عامل بهبود موجودیت انسانی محسوب نمی‌شود، بلکه بهداشت، آموزش، محیط خوب فیزیکی، محیط زیست و آزادی و عوامل دیگر نیز می‌توانند از عوامل مهم باشند.

  • از دست‌نوشته‌های نشرِ مجازی، گردآوری و ویراستاری کارگروه پیشتازان عدالت، اسفند ۱۳۹۵

در همین زمینه:

علیه فراموشی: دو گفت‌وگو درباره فرشید هکی

Share