Share

سازمان عفو بین‌الملل در تازه‌ترین گزارش خود از بازداشت گسترده فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران، فعالان دانشجویی، فعالان کارگری و دیگر شهروندان معترض شدیدا ابراز نگرانی کرده و این بازداشت‌ها را مصداق «بازداشت خودسرانه» دانسته است. بنا بر اعلام این سازمان، در میان بازداشت ‌شدگان کودکانی به سن ۱۵ سال نیز حضور دارند که در زندان‌هایی مانند زندان تهران بزرگ (فشافویه) نگه‌داری می‌شوند.

عکس از آرشیو

رها بحرینی، کارشناس سازمان عفو بین‌الملل در امور ایران در گفت‌وگو با زمانه از انتقال و شکنجه گروهی از نوجوانان زندانی در دیگر زندان‌ها نام می‌برد و از آن به عنوان نقض فاحش حقوق کودکان در ایران یاد می‌کند:

«عفو بین‌الملل اطلاعاتی از منابع موثق به دست آورده که در برخی از زندان‌ها از جمله زندان رجایی‌شهر، زندانیان نوجوان با پابند به این زندان‌ها منتقل شده‌اند و به طور روزانه با شلاق و ضرب و شتم مورد شکنجه قرار گرفتند.»

بنا بر اطلاع سازمان عفو بین‌الملل، بسیاری از بازداشت ‌شدگان اعتراضات سراسری آبان ماه، تحت شکنجه‌های روانی و جسمانی شدید قرار گرفته‌اند. عدم دسترسی افراد بازداشت شده به وکیل و دیگر حقوق قانونی خود از یک سو و تهدید و ارعاب خانواده‌ها توسط نهادهای امنیتی و قضایی از سوی دیگر، باعث افزایش نگرانی‌ها در خصوص وضعیت بازداشت شدگان شده است.

سازمان عفو بین‌الملل از جمله نهادهایی بوده که در روزها و هفته‌های پس از اعتراضات سراسری آبان ماه با پیگیری‌های خود در سطح جهانی، خواستار پایان یافتن خشونت‌ها و سرکوب‌ها علیه معترضان شده است.

رها بحرینی، حقوقدان و مدافع حقوق بشر در راستای پیگیری‌های صورت گرفته از سوی سازمان عفو بین‌الملل در زمینه نقض گسترده حقوق معترضان بازداشت شده به زمانه می‌گوید مقامات قضایی و امنیتی همچنان از ارائه اطلاعات دقیق و شفاف در مورد وضعیت و محل نگهداری بازداشت شدگان خودداری می‌کنند:

«این خودداری از وضعیت و اطلاع‌رسانی در خصوص وضعیت و سرنوشت بازداشت شدگان، مصداق ناپدید‌سازی قهری‌ست که مطابق قوانین بین‌المللی یک جرم محسوب می‌شود.»

حق انتخاب و دسترسی به وکیل مدافع در نظام حقوقی ایران به اشکال گوناگون به رسمیت شناخته شده است. این حق در قانون اساسی به طور مطلق و بدون هر گونه محدودیتی نگاشته شده و دادگاه ها نیز مکلف به پذیرش وکیل فرد بازداشت شده هستند.

بر اساس ماده ۵ قانون آیین دادرسی کیفری، «متهم باید در اسرع وقت، از موضوع و ادله اتهام انتسابی آگاه و از حق دسترسی به وکیل و سایر حقوق دفاعی مذکور در این قانون بهره‌مند شود.»

رها بحرینی اما در مورد حق دسترسی بازداشت شدگان به وکیل با اشاره به گزارش‌های تأیید شده‌ای که به سازمان عفو بین‌الملل رسیده، می‌گوید نه تنها اکثر بازداشت شدگان ارتباطشان با دنیای خارج قطع شده است، بلکه از سوی نهادهای قضایی از حق دسترسی به وکیل نیز محروم شده‌اند.

به گفته او زندانیان در چنین شرایطی در معرض خطر جدی شکنجه و فشار از سوی زندانبانان و مأموران امنیتی قرار می‌گیرند.

سازمان عفو بین‌الملل اما از شورای حقوق بشر سازمان ملل درخواست کرده که یک نشست ویژه در مورد وضعیت ایران برگزار کنند و دستور تاسیس یک مکانیسم تحقیقاتی را بدهند تا نقض گسترده حقوق بشر که از آبان ماه در ایران به راه افتاده، مورد تحقیق و تفحص مستقل قرار بگیرد.

رها بحرینی نیز ورود کارشناسان سازمان ملل به ایران برای بازدید از زندان‌ها و شروع تحقیقات مستقل در زمینه نقض گسترده حقوق بشر در ایران را فوری و ضروری ارزیابی می‌کند و در همین راستا می‌گوید:

«با توجه به گزارش‌های بی‌شماری که از شکنجه و سرکوب معترضان به دست ما رسیده، ضرورت دارد که فورا مجوز ورود کارشناسان ویژه سازمان ملل به ایران را بدهند تا این کارشناسان تحقیقات مستقل در زمینه کشتار‌های صورت گرفته و موج هولناک بازداشت‌ها و ناپدید‌سازی‌های قهری انجام دهند.»

عفو بین‌الملل اما تاکید دارد موج گسترده‌ بازداشت فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران، فعالان دانشجویی، فعالان کارگری و …، نشانگر آن است که جمهوری اسلامی در تلاش است صداهای مخالف را خفه کنند و مانع از اطلاع‌رسانی در مورد سرکوب‌های جاری در کشور شود.

رها بحرینی هم با اشاره به وضعیت سها مرتضایی، فعال دانشجویی و بختیار رحیمی، فعال کارگری که در روزهای پس از اعتراضات سراسری آبان ماه از سوی نیروهای امنیتی بازداشت و زندانی شده‌اند، می‌گوید:

«بر اساس اطلاعات ما وضعیت برخی از این بازداشت شدگان بسیار نگران کننده است. مثلا سها مرتضایی، از فعالان دانشجویی بازداشت شده، تهدید به انتقال به بیمارستان روانی و شکنجه از طریق شوک الکتریکی شده و همزمان یک فعال کارگری به نام بختیار رحیمی نیز از روز بازداشت در وضعیت ناپدید‌سازی قهری به سر می‌برد و بیماری کلیه و همین‌طور عارضه قلبی که به آن مبتلاست، باعث نگرانی جدی خانواده‌اش در خصوص وضعیت سلامت او شده است.

به گفته رها بحرینی، در یک مورد مادران فعالان بازداشت شده در استان‌های آذربایجان غربی و شرقی به عفو بین‌الملل اطلاع داده‌اند که از سوی مسئولان تهدید شده‌اند و به آنان گفته شده و قصد ندارند هیچ اطلاعی در خصوص وضعیت عزیزانشان به آنها بدهند:

«آنان تهدید شده‌اند که عزیزانشان به ۱۰ سال حبس یا حتی اعدام محکوم می‌شوند. به این ترتیب مسئولان قضایی از مصونیت مطلق برای موارد گسترده نقض حقوق بشر برخوردار هستند و به همین دلیل هم عفو بین‌الملل از جامعه جهانی می‌خواهد در مقابل این نقض گسترده حقوق بشر سکوت نکنند و فورا دست به اقدامات عاجل بزنند. از جمله برگزاری یک نشست ویژه در شورای حقوق بشر سازمان ملل و تاسیس یک مکانیسم تحقیقاتی برای رسیدگی به سرکوب‌ها و بازداشت‌های هولناکی که در ایران به جریان افتاده است.» ‎


  • در همین زمینه

نگرانی فعالان حقوق بشر از شکنجه سیستماتیک بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان

راهنمای دادخواهی و شکایت افراد از بازداشت خودسرانه عزیزانشان به سازمان ملل

Share