ترس، بلاتکلیفی و تهدید اخراج؛ سرنوشت مبهم افغانستانی‌های پناهنده در آمریکا

رادیو ملی آمریکا در گزارشی که روز پنج‌شنبه ۱۸ اردیبهشت/ ۸ مه منتشر کرد، به وضعیت پیچیده و بغرنج افغانستانی‌‌های پناه‌برده به آمریکا پرداخت.

 بیش از ۲۰۰ هزار شهروند افغانستان پس از سقوط کابل به دست طالبان در سال ۲۰۲۱ به ایالات متحده آمریکا پناه آوردند. بسیاری از آن‌ها که در کنار نیروهای آمریکایی کار کرده‌اند، اکنون در پی تصمیم دولت ترامپ به پایان دادن برنامه‌های حمایتی مانند حفاظت موقت (TPS) و «خوش‌آمدگویی پایدار» (Enduring Welcome)، با خطر اخراج به افغانستان و حتی تهدید مرگ مواجه‌اند.

سید یعقوب قتالی، یکی از این افغانستانی‌ها، سال‌ها به عنوان فرمانده امنیتی وزارت داخله افغانستان در ولایت هرات فعالیت کرده بود. پس از سقوط کابل، او موفق نشد از نیروهای آمریکایی کمکی برای خروج دریافت کند. او با خانواده‌اش ابتدا به ایران، سپس از طریق ویزای بشردوستانه به برزیل و از آنجا با عبور پیاده از هشت کشور آمریکای لاتین، سرانجام در نوامبر ۲۰۲۳ وارد خاک آمریکا شد.

قتالی پس از ورود به تگزاس توانست کاری پیدا کند، زبان‌های مختلف را بلد است و به افغان‌های دیگر در اسکان کمک کرده است. اما با روی کار آمدن دولت ترامپ و پایان دسترسی به برنامه CBP One برای ورود بشردوستانه، او نیز نامه‌ای دریافت کرد که باید ظرف هفت روز کشور را ترک کند، در غیر این صورت روزانه ۹۰۰ دلار جریمه خواهد شد.

قتالی می‌گوید: «نامه تهدیدآمیزی دارم. اگر برگردم، قطعا من و خانواده‌ام را می‌کشند.»

ترس تنها شامل افرادی مانند قتالی نمی‌شود. محمد امیری، خلبان سابق نیروی هوایی افغانستان که با ویزای ویژه مهاجرتی (SIV) وارد آمریکا شد و حالا ساکن هیوستون است، اگرچه به‌تازگی گرین کارت دریافت کرده، اما همچنان نگران بازگشت احتمالی است. او می‌گوید:

ما حس امنیت نداریم. حتی اگر وضعیت قانونی داشته باشیم، هنوز وحشت شکنجه یا مرگ در صورت بازگشت به افغانستان را احساس می‌کنیم.

در آوریل ۲۰۲۵، وزارت امنیت داخلی آمریکا اعلام کرد که برنامه حفاظت موقت برای افغان‌ها در تاریخ ۲۰ مه تمدید نخواهد شد. این تصمیم صدها هزار افغان را در معرض خطر اخراج به افغانستانی قرار می‌دهد که هنوز طبق اعلام وزارت خارجه آمریکا در سطح هشدار «۴» قرار دارد: سفر نکنید؛ به‌دلیل وجود خطر جنگ، ترور و آدم‌ربایی.

با پایان برنامه حفاظت موقت و تعطیلی دفتر هماهنگی امور مهاجرت افغان‌ها در وزارت خارجه آمریکا، بسیاری از مدافعان حقوق مهاجران هشدار داده‌اند که واشنگتن در حال پشت کردن به متحدان سابق خود در جنگ افغانستان است.

خلیل یارزاده، مترجم سابق ناتو در تگزاس، می‌گوید:

اگر این حمایت‌ها برداشته شود، بسیاری از افغان‌ها هدف مستقیم انتقام طالبان خواهند بود. من هر روز با کسانی صحبت می‌کنم که وحشت‌زده‌اند.

در مقابل، وزارت امنیت داخلی آمریکا با صدور بیانیه‌ای مدعی شده است که وضعیت امنیتی افغانستان «بهبود یافته» و اکنون زمان بازگشت مهاجران فرا رسیده است. با این حال، شواهد میدانی، گزارش سازمان‌های حقوق بشری و هشدارهای نهادهای اطلاعاتی خلاف این ادعا را نشان می‌دهند.

هم‌زمان، لایحه «قانون تعدیل وضعیت افغان‌ها» که قرار بود مسیر اقامت دائم برای نیروهای همکار با آمریکا را هموار کند، در دو دوره گذشته کنگره شکست خورده و هنوز در دوره جدید نیز معرفی نشده است.

سرنوشت صدها هزار افغان در آمریکا هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد؛ در حالی‌که آن‌ها بیش از همه به دنبال یک چیز هستند: امنیت و شانس دوباره برای زندگی.