جعفر پناهی در جوایز فیلم اروپا: سکوت در برابر سرکوب ایران، همدستی با جنایت است

آکادمی فیلم اروپا، که از آن به‌عنوان معادل اروپایی اسکار یاد می‌شود، شامگاه شنبه ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶ برندگان سی‌وهشتمین دوره جوایز خود را در مراسمی باشکوه در برلین اعلام کرد. بیش از چهار هزار عضو حرفه‌ای سینما در کشورهای مختلف اروپایی در رأی‌گیری این دوره مشارکت داشتند. ریاست آکادمی در این دوره بر عهده ژولیت بینوش، بازیگر سرشناس فرانسوی، بود.

بیشترین افتخارات این دوره به فیلم «ارزش احساسات» (Sentimental Value) ساخته یواخیم تریر، کارگردان نروژی، رسید. این فیلم موفق شد جوایز مهمی از جمله بهترین فیلم اروپایی، بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن، بهترین بازیگر مرد، بهترین فیلمنامه و بهترین موسیقی فیلم را از آن خود کند. «ارزش احساسات» پیش‌تر نیز در جشنواره کن ۲۰۲۵ جایزه بزرگ هیئت داوران (پس از نخل طلا) را دریافت کرده و به‌عنوان نماینده نروژ برای رقابت اسکار معرفی شده است.

در کنار این فیلم، «صراط» ساخته اولیور لاکس از اسپانیا، یکی دیگر از آثار مطرح جشنواره کن، در جوایز فنی درخشید و جوایزی چون بهترین فیلم‌برداری، بهترین انتخاب بازیگر، بهترین تدوین، بهترین طراحی صحنه و بهترین صدا را به دست آورد.

در این میان، فیلم «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی، که پیش‌تر نخل طلای جشنواره کن را کسب کرده بود و محصول مشترک فرانسه، ایران و لوکزامبورگ است، در چند شاخه از جمله بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه و بهترین فیلم محصول مشترک اروپایی نامزد شده بود، اما در نهایت بدون دریافت جایزه به کار خود پایان داد. این فیلم از سوی فرانسه به‌عنوان نماینده اسکار فیلم غیرانگلیسی‌زبان معرفی شده است.

با این حال، حضور جعفر پناهی در این رویداد تنها به رقابت سینمایی محدود نماند. برگزارکنندگان مراسم از این فیلمساز ایرانی دعوت کرده بودند تا افتتاحیه جوایز را بر عهده بگیرد. پناهی در سخنرانی مفصل خود، به سرکوب اعتراضات اخیر در ایران پرداخت؛ سخنانی که با تشویق طولانی حاضران همراه شد.

او گفت ایران یکی از «تلخ‌ترین و سرنوشت‌سازترین لحظه‌های تاریخی خود» را پشت سر می‌گذارد و از مردمی یاد کرد که با «دست‌های خالی» برای بازپس‌گیری «حق زندگی» و آزادی به خیابان آمدند، اما با «کشتاری بی‌سابقه و غیرقابل تصور» و «رگبار گلوله» مواجه شدند. پناهی با اشاره به قطع گسترده اینترنت در ایران تأکید کرد که حکومت با این اقدام تلاش کرده است «جنایت در تاریکی انجام شود».

این کارگردان سرشناس همچنین خطاب به جامعه جهانی هشدار داد: «اگر جهان امروز به این خشونت آشکار واکنش نشان ندهد، نه فقط ایران، که جهان در خطر است.» او از سینماگران و هنرمندان خواست در «زمانه جنایت» سکوت نکنند و افزود: سکوت در چنین شرایطی «بی‌طرفی نیست، شریک شدن در تاریکی است».