سپاه پاسداران در فهرست سازمان‌های تروریستی اتحادیه اروپا قرار گرفت

تصمیم درباره افزودن نام سپاه پاسداران به فهرست سازمان‌های تروریستی اتحادیه اروپا که روز پنج‌شنبه ۹ بهمن / ۲۹ ژانویه در بروکسل گرفته شد، این نهاد قدرتمند نظامی، اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران را در ردیف گروه‌هایی چون القاعده و داعش قرار می‌دهد.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این اقدام را «گامی قاطع» خواند و تأکید کرد که «سرکوبگری نباید بی‌پاسخ بماند.»

کالاس در بیانیه‌ای کوتاه در فضای مجازی هشدار داد:

 تغییر موضع فرانسه و فشار بین‌المللی

ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، با توصیف حوادث اخیر به‌عنوان «خشن‌ترین سرکوب در تاریخ مدرن ایران»، تأکید کرد که نباید برای جنایات رخ‌داده مصونیتی وجود داشته باشد. فرانسه که پیش‌تر به‌دلیل نگرانی از قطع کامل پیوندهای دیپلماتیک در این مورد تردید داشت، سرانجام با فشار ایتالیا تغییر مسیر داد و به این توافق پیوست. اسپانیا نیز که از مخالفان این تصمیم بود روز گذشته از آن حمایت کرد.

با این تصمیم، دارایی‌های سپاه پاسدران در اروپا مسدود و سفرهای اعضای آن ممنوع خواهد شد. افزون بر سپاه، ۶ نهاد و ۱۵ فرد دیگر از جمله اسکندر مؤمنی (وزیر کشور) و محمد موحدی آزاد (دادستان کل) نیز تحت تحریم‌های جدید قرار گرفتند.

 سایه جنگ؛ از هشدار ترامپ تا آمادگی تهران

این اقدام اروپا در حالی صورت می‌گیرد که تنش‌ها میان واشنگتن و تهران به اوج رسیده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با اشاره به حرکت یک «ناوگان عظیم» به سمت ایران، هشدار داد که زمان برای مذاکره بر سر برنامه هسته‌ای رو به پایان است. او تهدید کرد که در صورت نرسیدن به توافق، حملاتی «به مراتب بدتر» از سال گذشته در انتظار ایران خواهد بود.

در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با اعلام این‌که نیروهای مسلح «انگشت روی ماشه» آماده پاسخ مقتدرانه هستند، تأکید کرد که ایران از هرگونه تهاجم استقبال نمی‌کند اما برای آن آماده است. همزمان، ارتش ایران از تحویل محموله‌ای شامل یک‌هزار پهپاد جدید به یگان‌های نظامی خبر داد تا آمادگی خود را برای «پاسخ پشیمان‌کننده» به رخ بکشد.

سپاه پاسداران؛ از تولد در انقلاب تا امپراتوری اقتصادی

سپاه پاسداران که پس از انقلاب ۱۳۵۷ برای محافظت از نظام تئوکراسی شکل گرفت، اکنون تحت فرمان مستقیم علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی است و با حدود ۱۹۰ هزار نیروی فعال، بر زرادخانه‌های راهبردی و موشکی کشور نظارت دارد.

نفوذ اقتصادی و برون‌مرزی:

سپاه تنها یک نیروی نظامی نیست؛ این نهاد از طریق قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا، پروژه‌های کلان از سدسازی و مخابرات تا بنادر را کنترل می‌کند. در خارج از مرزها نیز، نیروی قدس سپاه معمار اصلی «محور مقاومت» است که با حمایت از گروه‌هایی در سوریه، لبنان، یمن و عراق، نفوذ منطقه‌ای ایران را توسعه داده است.

بازوی سرکوب داخلی:

در داخل کشور، سپاه از طریق نیروی بسیج، نقش محوری در مهار اعتراضات ایفا می‌کند. در جریان اعتراضات سراسری اخیر، گزارش‌های متعددی از خشونت اعضای بسیج و استفاده از سلاح‌های جنگی علیه معترضان منتشر شد. در حالی که مقامات رسمی ایران آمار کشته‌ها را ۳۱۰۰ نفر (عمدتاً نیروهای امنیتی) اعلام کرده‌اند، سازمان‌های حقوق بشری مانند «هرانا» کشته شدن بیش از ۶۳۰۰ نفر را تأیید کرده و برخی منابع دیگر، آمار احتمالی را بیش از ۲۵ هزار نفر تخمین می‌زنند.

چالش‌های بی‌سابقه:

سپاه پاسداران در ماه‌های اخیر تحت فشاری بی‌سابقه بوده است. از یک سو، سقوط دولت بشار اسد در سوریه به‌عنوان متحد کلیدی تهران و از سوی دیگر، حملات هوایی گسترده اسرائیل در تابستان گذشته که منجر به کشته شدن فرماندهان ارشد و تخریب سایت‌های موشکی شد، این نیرو را در وضعیت دشواری قرار داده است.

بن‌بست یا دیپلماسی؟

در حالی که استرالیا، کانادا و آمریکا پیش از این سپاه را تروریستی اعلام کرده بودند، بریتانیا هنوز از این اقدام خودداری کرده است. با این حال، کایا کالاس معتقد است علی‌رغم این فشارها، کانال‌های دیپلماتیک باید باز بماند. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران قرار است روز جمعه در سفری به ترکیه با همتای خود دیدار کند؛ دیداری که آنکارا امیدوار است دریچه‌ای برای کاهش تنش‌ها از طریق گفت‌وگو باشد.