مجازات جمعی مردم کوبا

در سال ۱۹۶۰، لستر مالوری، معاون وقت دستیار وزیر خارجه آمریکا برای امور بین‌الملل آمریکا، استدلال خود را برای جنگ اقتصادی علیه کوبا تشریح کرد. او نوشت که دولت آمریکا باید «پول و منابع را از کوبا دریغ کند، دستمزدهای پولی و واقعی را کاهش دهد تا گرسنگی، ناامیدی و سرنگونی دولت را رقم بزند.»

مالوری همچنین نوشت که آمریکا باید در پیشبرد این سیاست «تا آنجا که ممکن است زیرکانه و نامحسوس» عمل کند. اگر هدف نهایی آن بود که مردم کوبا به حدی ناامید شوند که علیه دولت خود قیام کنند، پس پنهان کردن علت واقعی رنج‌هایشان عاقلانه به نظر می‌رسید. دولت کوبا، نه آمریکا، مسئول مشکلات اقتصادی کشور معرفی می‌شد.

این همان روایتی است که تندروهای واشنگتن و میامی دهه‌هاست آن را می‌فروشند ـ و رسانه‌های اصلی آن را خریده‌اند: «تحریم‌ها به مردم عادی کوبا آسیب نمی‌رسانند. فقط به 'رژیم' آسیب می‌زنند.» می‌گویند «کمبودها صرفاً ناشی از سوءمدیریت اقتصادی دولت کوباست، نه سیاست آمریکا.» و با بی‌پروایی بیشتری ادعا می‌کنند که «آمریکا جنگ اقتصادی به راه نینداخته و 'محاصره' ای اعمال نکرده؛ کوبا صرفاً مشمول یک تحریم تجاری است.»

پس از دستور اجرایی اخیر ترامپ درباره پیشبرد محاصره نفتی عملی علیه این جزیره سیاستمداران و مقامات آمریکایی کنایه‌پردازی را کنار گذاشتند و این تظاهر را که هدف سیاست‌شان آسیب رساندن به مردم عادی نیست، رها کردند.

خانم ماریا الویرا سالازار، نماینده تندروی کوبایی-آمریکایی (جمهوری‌خواه، فلوریدا) در شبکه اجتماعیX نوشت:

مایک هامر، کاردار آمریکا در کوبا، بنابر گزارش‌ها به دیپلمات‌ها گفته است: «کوبایی‌ها سال‌هاست از 'محاصره' شکایت می‌کنند... حالا یک محاصره واقعی وجود خواهد داشت.» و وزیر خارجه مارکو روبیو آشکارا خواستار «تغییر رژیم»  است.

تحریم آمریکا همیشه مجازات دسته‌جمعی مردم کوبا بوده. حالا دیگر یک راز سر به مُهر نیست.

مجازات دسته‌جمعی

جای تحسین دارد که برخی دموکرات‌ها سرانجام حقیقت را بی‌پرده بیان می‌کنند.

رشیده طلیب، عضو مجلس نمایندگان، در X نوشت:

الهان عمر هم نوشت:

چوی گارسیا، یک نماینده دیگر اعلام کرد که محاصره «عمداً غیرنظامیان را به گرسنگی می‌کشاند» و «آخرین حمله اقتصادی ترامپ علیه این جزیره طراحی شده تا فروپاشی انسانی به وجود آورد، مجازات دسته‌جمعی مردم کوبا را تعمیق بخشد و موج مهاجرت بیشتری را تحمیل کند.»

در حقوق بین‌الملل، «مجازات دسته‌جمعی» معنایی مشخص دارد: تحمیل تنبیه بر کل جمعیت غیرنظامی به خاطر اعمال رهبرانشان ـ عملی که صریحاً توسط کنوانسیون چهارم ژنو ممنوع شده است.

پیر-امانوئل دوپون، کارشناس حقوق تحریم‌ها و مشاور حقوقی رسمی گزارشگر ویژه تحریم‌های سازمان ملل، گفت:

دوپون همچنین خاطرنشان کرد که «اکثریت قریب به اتفاق جامعه بین‌الملل بر این دیدگاه است که جنگ اقتصادی، تحریم‌ها و محاصره‌های عملی در صورتی که توسط شورای امنیت سازمان ملل تأیید نشده باشند، در حقوق بین‌الملل غیرقانونی‌اند.»

شورای امنیت سازمان ملل هرگز محاصره کوبا را تأیید نکرده است.

نفت همچون سلاح

محاصره نفتی تازه نیست. وزارت امور خارجه کوبا در یک بیانیه اعلام کرد که دستور اجرایی ترامپ نشان می‌دهد آمریکا از «باج‌خواهی، تهدید و اجبار مستقیم کشورهای ثالث... برای تحمیل فشار بیشتر بر اقدامات خفقان اقتصادی که از دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ در جریان است» استفاده می‌کند.

آن‌طور که در برنامه ویدیویی «جنگ علیه کوبا» مستند شده، ترامپ در سال ۲۰۱۹، دو سال پس از اعلام لغو تنش‌زدایی تاریخی که راول کاسترو و باراک اوباما میانجیگری کرده بودند، شروع به قطع محموله‌های نفت به این جزیره کرد. محاصره نفتی بخشی از یک راهبرد «فشار حداکثری» بود که شرکت‌های خارجی را فراری داد، اقتصاد را ویران کرد، مردم را به فقر کشاند و بیش از یک میلیون کوبایی را مجبور به ترک کشور کرد.

جو بایدن هم جنگ اقتصادی ترامپ را ادامه داد. او در مبارزات انتخاباتی ۲۰۲۰ قول داد «سیاست‌های شکست‌خورده ترامپ را که به کوبایی‌ها و خانواده‌هایشان آسیب رساند، معکوس کند.» اما وقتی به دفتر رسید، عملاً سیاست کوبا را به باب منندز ـ که اکنون به جرم فساد در زندان است ـ واگذار کرد و برای جلب آرای متحدان منندز در میامی تملق‌گویی کرد، به این امید که فلوریدا را در انتخابات ۲۰۲۴ برای دموکرات‌ها تأمین کند (که آنها در نهایت شکست سختی خوردند).

با تشدید تحریم‌های ترامپ ـ بایدن و وخامت بحران اقتصادی کوبا، قطعی برق به‌تدریج بیشتر شد و تا حدی به اعتراضاتی دامن زد که در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۱ در سراسر جزیره شعله‌ور شد.

یک جوان کوبایی در سال ۲۰۲۱ در سان آنتونیو دو لوس بانیوس، شهر کوچکی نه چندان دور از هاوانا که اعتراضات از آنجا آغاز شد، به Belly of the Beast گفت: «قطعی‌های برق چهار تا پنج ساعت طول می‌کشید. به همین دلیل اعتراضات اینجا اتفاق افتاد.»

از زمانی که دولت ترامپ نیکولاس مادورو را ربود و محموله‌های نفتی از ونزوئلا را قطع کرد، قطعی‌های برق در کوبا به شکل چشمگیری بیشتر شده است. خاموشی‌ها در هاوانا روزانه بیش از دوازده ساعت طول می‌کشد و در بقیه مناطق کشور مدت بسیار بیشتری.

ابتدا چین. حالا روسیه؟

ترامپ دستور اجرایی اخیر را که کشورهایی که نفت به کوبا می‌فروشند را با تعرفه تهدید می‌کند، «اضطرار ملی» توجیه کرد چون «کوبا یک تهدید غیرمعمول و فوق‌العاده است».

برای رسیدن به این نتیجه‌گیری دور از واقعیت که یک جزیره کوچک که به زحمت می‌تواند چراغ‌هایش را روشن نگه دارد، تهدیدی برای قدرتمندترین کشور جهان است، این دستور تصویر قابل توجهی از دروغ‌ها را به هم می‌بافد. کوبا متهم به میزبانی «بزرگ‌ترین مرکز اطلاعات مخابراتی روسیه در خارج از کشور» و حمایت از «گروه‌های تروریستی فراملی» مانند حماس و حزب‌الله شده است.

این ادعاها با هیچ مدرکی پشتیبانی نمی‌شوند.

درباره پایگاه جاسوسی روسیه، هال کلپاک، استاد ممتاز تاریخ و استراتژی در کالج نظامی سلطنتی کانادا، گفت:

این اتهام از جایی بیرون آمد که هیچ‌کس انتظارش را نداشت. سال‌ها، حرف تندروهایی مثل روبیو این بود که چین ـ نه روسیه ـ در کوبا پایگاه‌های جاسوسی دارد. مدرک موثقی برای هیچ‌یک از این ادعاها وجود ندارد ( Belly of the Beastاطلاعات غلط درباره «پایگاه‌های جاسوسی چین» را رد کرده است).

وزارت امور خارجه کوبا در بیانیه‌ای اعلام کرد:

دستور اجرایی ترامپ می‌گوید کوبا برای آمریکا تهدید است چون «خود را با روسیه و چین همسو می‌کند» و از آنها «حمایت می‌کند».

فولتون آرمسترانگ، تحلیلگر سابق سیا که عالی‌رتبه‌ترین مقام اطلاعاتی آمریکا برای آمریکای لاتین بود، به Belly of the Beast گفته است: «درست است که کوبا به طور فزاینده‌ای به تجارت با روسیه و چین متکی شده، اما دلیل آن ایدئولوژیک یا حتی ضد آمریکایی نیست. این است که با افزایش پیوسته تاکتیک‌های 'فشار حداکثری' در محاصره شصت‌و‌چند ساله آمریکا، کوبا مجبور شده جایگزین‌هایی پیدا کند. آن‌طور که هاوانا بعد از برقراری مجدد روابط دیپلماتیک توسط اوباما به وضوح نشان داد، ترجیح آن تجارت و تعامل با آمریکاست.»

کوبا از دانشجویان پزشکی حمایت می‌کند، نه از تروریسم

از دهه ۱۹۹۰، «موضع اجماعی» در اجتماع اطلاعاتی آمریکا این بوده که کوبا از تروریسم حمایت نمی‌کند.

آرمسترانگ می‌گوید: «دستور اجرایی ادعاهای بی‌اساسی را تکرار می‌کند که دولت ترامپ در سال ۲۰۲۱ برای قرار دادن کوبا در فهرست 'حامیان دولتی تروریسم' وزارت خارجه به کار برد ـ ادعاهایی که آن موقع هم پایه‌ای نداشتند و حالا هم ندارند. اجتماع اطلاعاتی آمریکا دهه‌هاست بارها ارزیابی کرده که کوبا نه تروریست‌ها را در خود جای می‌دهد و نه هیچ نوع حمایتی از آنها می‌کند.

هیچ مدرکی دال بر فعالیت حزب‌الله و حماس در کوبا وجود ندارد. صدها فلسطینی در کوبا هستند ـ آنها با بورس‌های تحصیلی کامل در حال آموزش پزشکی‌اند، در کنار دانشجویان پزشکی از بیش از یکصد کشور، در مدرسه پزشکی آمریکای لاتین  (ELAM). از چندتن از آنان پرسیدیم درباره ادعاهای ترامپ چه فکری می‌کنند.

ژنن هانی الیان الزوارا، دانشجوی پزشکی فلسطینی در ELAM، گفت:

ایهاب مصری، دانشجوی پزشکی فلسطینی دیگری، گفت: «کسی که نه تنها توجیه می‌کند بلکه [نسل‌کشی در غزه] را که اتفاق افتاده انکار می‌کند ـ نمی‌توان به چنین کسی اعتماد کرد.»

«اضطرار ملی» اعلام‌شده توسط ترامپ همچنین با نگرانی از وضعیت حقوق بشر در کوبا توجیه شده است.

این ایده که دولت ترامپ، که حتی یک بار هم در راهبرد امنیت ملی خود از «حقوق بشر» نام نبرده، نگران نقض حقوق در کوباست، باور کردنش دشوار است. چنین نگرانی مشابهی درباره متحدان آمریکا با پرونده‌های حقوق بشری به مراتب بدتر ابراز نشده: اسرائیل، عربستان سعودی، مصر، السالوادور، فیلیپین، کشورهایی که فهرست‌شان طولانی است.

«محاصره کِی تمام می‌شود؟»

اخیراً از کوبایی‌هایی در هاوانا درباره دستور اجرایی و زندگی‌شان وقتی سوخت، برق و حمل‌ونقل رو به نابودی می‌رود، پرسیدیم.

یک زن گفت: آمریکا می‌گوید این برای خیر کوبایی‌هاست، چون می‌خواهند به کوبایی‌ها 'کمک' کنند. این به خیر کوبایی‌ها نیست؛ این چیزی است که به همه کوبایی‌ها آسیب می‌رساند. من شصت‌و‌یک ساله هستم و تا جایی که یادم می‌آید محاصره را حس کرده‌ام، محاصره، محاصره. این محاصره کی تمام می‌شود؟

در همان نزدیکی، ده‌ها تاکسی در نزدیکی یک پمپ بنزین بیکار ایستاده بودند. یک راننده تاکسی به ما گفت: «به طور متوسط بیست‌وچهار تا هفتاد‌و‌دو ساعت» منتظر بنزین بوده‌اند.

یک راننده تاکسی دیگر گفت:

آیا معامله‌ای در کار است؟

پس از آنکه ترامپ تمام محموله‌های نفتی ونزوئلا به این جزیره را متوقف کرد، به کوبا هشدار داد که باید «قبل از اینکه دیر شود» با آمریکا معامله کند.

پس از امضای دستور اجرایی، آخر هفته گفت: «داریم شروع به صحبت با کوبا می‌کنیم.»

کارلوس فرناندز دو کوسیو، معاون وزیر خارجه کوبا، روز دوشنبه به رویترز گفت که کوبا «آماده گفتگوی جدی، معنادار و مسئولانه است.»

کوسیو افزود: «تبادل پیام داشته‌ایم، سفارت‌خانه داریم، ارتباطاتی داشته‌ایم، اما نمی‌توانیم بگوییم میز گفتگویی داشته‌ایم.»

ترامپ همچنین گفته است که مکزیک، یکی از آخرین شریان‌های نفتی کوبا، دیگر سوخت به این جزیره نخواهد فرستاد.

کلودیا شینباوم، رئیس‌جمهور مکزیک، در روز یکشنبه اعلام کرد که «کمک‌های انسانی به کوبا» «در قالب مواد غذایی و دیگر محصولات، تا زمانی که از طریق دیپلماسی همه موارد مرتبط با ارسال نفت به دلایل انسانی حل شود» ادامه خواهد یافت.

هفته گذشته، شینباوم دستور اجرایی ترامپ را محکوم کرد و هشدار داد که اعمال تعرفه‌های اضافی بر کشورهایی که به کوبا نفت می‌فرستند می‌تواند «بحران انسانی» گسترده‌ای در این جزیره به راه اندازد.

جنگ علیه پزشکان

آمریکا نه تنها توانایی کوبا برای دسترسی به نفت را مسدود می‌کند، بلکه با فشار آوردن بر کشورهای کارائیب برای توقف استخدام متخصصان پزشکی کوبایی، تلاش می‌کند ورود ارز خارجی به جزیره را قطع کند.

آنتیگوا اقداماتی برای استخدام بیش از صد پرستار از غنا برداشته، که احتمالاً برای جایگزینی کارگران بهداشتی کوبایی است.

فیلیپ جی. پیر، نخست‌وزیر سنت لوسیا، هفته گذشته اعلام کرد که به دلیل فشار آمریکا، سنت لوسیا دیگر دانشجویان پزشکی به کوبا نخواهد فرستاد.

پیر گفت:

این جزیره کوچک کارائیبی برای آموزش پزشکی سال‌هاست به شدت به کوبا متکی بوده است. متخصصان پزشکی کوبایی دهه‌هاست در سنت لوسیا کار می‌کنند و از سیستم بهداشتی آن حمایت می‌نمایند.

سنت لوسیا آخرین قربانی کارزار طولانی دولت آمریکا برای اجبار کشورها به توقف دریافت کمک‌های پزشکی کوبا تحت پوشش نگرانی از حقوق بشر است ـ با ادعای اینکه پزشکان کوبایی قربانی «کار اجباری» هستند.

تحقیقات گسترده و مصاحبه با خود پزشکان روایت متفاوتی را بازگو می‌کنند. در حالی که دولت کوبا در بسیاری از موارد بیش از نیمی از پرداخت‌ها برای این مأموریت‌ها را دریافت می‌کند، پزشکان و پرستاران کوبایی داوطلبانه در خارج از کشور کار می‌کنند و چندین برابر حقوق ناچیزی که در جزیره می‌گیرند دریافت می‌کنند.

تیم‌های پزشکی کوبایی اغلب در محله‌های شهری کارگرنشین و مناطق روستایی دورافتاده که خانه فقیرترین فقرا هستند مستقر می‌شوند. این تیم‌ها همچنین در پاسخ به بحران‌های بهداشتی بین‌المللی مانند ابولا در آفریقا و کووید-۱۹ در ایتالیا، و همچنین بلایای طبیعی از جمله زلزله در پاکستان و هائیتی اعزام شده‌اند.

در هاوانا، سؤال درباره ژئوپلیتیک نیست. درباره بنزین برای تاکسی‌ای است که بیماران را به دیالیز می‌رساند، درباره برق برای یخچال، درباره دارو برای یک کودک. دهه‌ها بود مقامات آمریکایی اصرار داشتند که چنین مشقتی تصادفی است. حالا برخی آشکارا آن را ضروری توصیف می‌کنند. ماسک برافتاده است. اینکه این موضع خصومت‌آمیز که حالا آشکارا به رسمیت شناخته شده چگونه افکار عمومی، سیاست و خط‌مشی را شکل می‌دهد ـ هم در خود جزیره و هم در آمریکا ـ پرسشی است که پاسخش هنوز روشن نیست.

–––––––––––––––––––

*منبع: ژاکوبن.

این مقاله در همکاری با Belly of the Beast، یک رسانه مستقل که خبرهای کوبا و روابط آمریکا-کوبا را پوشش می‌دهد، تهیه شده است.

درباره نویسندگان: آمبا گرگریان روزنامه‌نگاری است مستقر در نیویورک. رید لیندزی روزنامه‌نگار آمریکایی در Belly of the Beast است، یک سازمان رسانه‌ای جایزه‌برنده که کوبا و روابط آمریکا-کوبا را پوشش می‌دهد.