تشدید فشار بر دانشگاه‌ها و شهروندان؛ از ممنوع‌الورودی گسترده دانشجویان تا بازداشت‌های تازه

با گذشت چند روز از بازگشایی دانشگاه‌ها، گزارش‌ها از تشدید برخوردهای انضباطی با دانشجویان در شماری از مراکز آموزش عالی تهران و همزمان تداوم بازداشت و بلاتکلیفی برخی شهروندان در شهرهای مختلف کشور حکایت دارد؛ روندی که در پی اعتراضات اخیر شدت گرفته است.

به گزارش روزنامه شرق، از ابتدای هفته جاری دست‌کم ۱۸۰ دانشجو با دریافت پیامک‌هایی مبنی بر حضور در «تجمع غیرقانونی» ممنوع‌الورود شده‌اند. در این پیامک‌ها که از دوشنبه سوم اسفندماه ارسال شده، تأکید شده است که حضور دانشجویان در تجمعات اخیر «خلاف مقررات آموزشی و انضباطی» بوده و تا زمان تشکیل جلسه کمیته انضباطی، حق ورود به دانشگاه را نخواهند داشت.

افزون بر این، بیش از ۶۰ دانشجو نیز بدون دریافت پیام رسمی و صرفاً به‌صورت شفاهی از سوی مسئولان حراست از ورود به دانشگاه منع شده‌اند.

در دانشگاه تهران، از صبح سه‌شنبه پنجم اسفندماه جلسات کمیته انضباطی با فاصله‌های حدود ۱۵ دقیقه برگزار شده و تنها در یک روز بین ۴۰ تا ۵۰ دانشجو احضار شده‌اند. برخی از این دانشجویان اعلام کرده‌اند که در زمان برگزاری تجمعات در تهران حضور نداشته‌اند، با این حال برای آن‌ها نیز پرونده انضباطی تشکیل شده است. از چهارم اسفندماه، کنترل کارت‌های دانشجویی در مبادی ورودی تشدید شده و مأموران حراست از ورود شماری از افراد جلوگیری کرده‌اند.

در دانشگاه علم و صنعت نیز بر اساس برآوردهای دانشجویی بین ۸۰ تا ۱۰۰ پرونده انضباطی تشکیل شده است. موج نخست احضارها به رویدادهای دی‌ماه و تجمعات شبانه در خوابگاه‌ها مربوط بوده و موج دوم از ابتدای اسفند و در ارتباط با فعالیت‌های اعتراضی در محوطه دانشگاه آغاز شده است. برخی دانشجویان به‌صورت تلفنی از اتهامات خود مطلع شده‌اند؛ در حالی که طبق شیوه‌نامه انضباطی، تفهیم اتهام باید در جلسه حضوری انجام شود. همچنین از سوم اسفند پیامک‌های ممنوع‌الورودی ارسال شده و شامگاه چهارم اسفند نیروهای حراست به خوابگاه‌ها مراجعه و به شماری از دانشجویان دستور تخلیه داده‌اند.

در دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز از چهارم اسفندماه روند احضار دانشجویان آغاز شده است. این دانشگاه با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرده رسیدگی به پرونده «دانشجویان خاطی» بدون اغماض انجام خواهد شد. برخی دانشجویان احضارشده گفته‌اند در جلسات تفهیم اتهام صرفاً به گزارش‌های داخلی استناد شده و مستندات مشخصی در اختیار آن‌ها قرار نگرفته است. از پنجم اسفند نیز فهرست ممنوع‌الورودی‌ها در این دانشگاه اجرایی شده است.

در دانشگاه بهشتی تهران پس از برگزاری تجمعی مسالمت‌آمیز در دانشکده روان‌شناسی، دست‌کم برای ۱۵ دانشجو پرونده انضباطی تشکیل شده است. گزارش‌ها حاکی است برخی از این دانشجویان نیز در زمان مورد اشاره در تهران حضور نداشته‌اند.

در دانشگاه صنعتی شریف نیز دست‌کم ۱۳ دانشجو ممنوع‌الورود شده‌اند و شماری دیگر به کمیته انضباطی احضار شده‌اند. دانشجویان این دانشگاه از طرح «اتهامات سنگین بدون ارائه اسناد متقن» خبر داده‌اند.

بر اساس شیوه‌نامه انضباطی مصوب شهریور ۱۴۰۳، دعوت دانشجو به جلسه رسیدگی باید با رعایت حداقل فاصله پنج‌روزه انجام شود و صدور حکم ممنوع‌الورودی مستلزم ابلاغ مکتوب با ذکر زمان آغاز و پایان محرومیت است. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد در موارد متعددی دانشجویان کمتر از ۲۴ ساعت پس از تماس به جلسه فراخوانده شده‌اند و در مورد مدت زمان ممنوعیت نیز ابلاغ رسمی و شفاف ارائه نشده است.

 این در حالی است که حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فن‌آوری چهارشنبه ۶ اسفند در حاشیه جلسه هیئت دولت، با اشاره به تجمع‌های دانشجویی گفت: «تعدادی از دانشجویان در واکنش به حوادث دی‌ماه تجمعاتی داشتند که به‌رسمیت می‌شناسیم و قبول داریم.»

او البته تهدید کرد که اگر اعتراضات دانشجویی ادامه یابد «اختیار از دست ما خارج می‌شود».

همزمان با این تحولات در دانشگاه‌ها، گزارش‌هایی از بازداشت و آزادی شماری از شهروندان در شهرهای مختلف منتشر شده است. بر اساس گزارش هرانا، خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، نیروهای امنیتی احمد تموئی، زندانی سیاسی سابق و اهل سلماس را بامداد دوشنبه چهارم اسفندماه در تهران بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل کردند. او پیش‌تر نیز سابقه تحمل حبس داشته است.

همچنین سهراب کلثومی، شهروند ۳۲ ساله اهل رشت، در پنجم بهمن‌ماه در منزل شخصی خود بازداشت شده است. بنا بر گزارش‌ها، او ۲۶ روز در بازداشتگاه اطلاعات سپاه تحت بازجویی همراه با ضرب‌وشتم قرار داشته و سپس به بند تشخیص زندان لاکان رشت منتقل شده است. او بار دیگر از زندان خارج و مجدداً به بازداشتگاه اطلاعات سپاه منتقل شده و نگرانی‌هایی درباره وضعیت جسمی و احتمال فشار برای اخذ اعتراف اجباری مطرح شده است.

در خراسان رضوی نیز چند شهروند در پی اعتراضات بازداشت شده‌اند. موسی‌الرضا مشکانی در ۲۰ دی در مشکان از توابع سبزوار بازداشت و به زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شده است. علی شریف‌زاده (ایزی)، سعید قره‌قلی و محمد کلمیشی نیز به‌ترتیب در ۱۸ دی، ۲۲ بهمن و ۱۹ دی در سبزوار بازداشت شده‌اند که برخی از آن‌ها در زندان مشهد و برخی در زندان سبزوار نگهداری می‌شوند. رضا گرامی، معلم ساکن جغتای، نیز ۲۵ بهمن‌ماه بازداشت و در زندان این شهر به‌سر می‌برد. از اتهامات مطرح‌شده علیه این افراد اطلاعی منتشر نشده است.

همچنین لیلا بخشنده‌فر که ۱۳ دی‌ماه توسط اداره اطلاعات مشهد بازداشت شده بود، پس از تبدیل و کاهش حکم حبس خود، از زندان وکیل‌آباد مشهد آزاد شد. رهام رحیمی، الیاس جهان‌نوش، علی انصاری و فرشاد و فرهاد سالاری نیز با سپردن وثیقه از زندان وکیل‌آباد آزاد شده‌اند.