پنجمین روز اعتراضات دانشجویی و تشدید فضای امنیتی در دانشگاه‌ها

اعتراضات دانشجویی که از روز شنبه ۲ اسفند و همزمان با بازگشایی حضوری دانشگاه‌ها پس از تعطیلی‌های طولانی به‌دلیل اعتراضات خونبار دی‌ماه آغاز شد، روز چهارشنبه ۶ اسفند ادامه یافت. در این تجمعات که در تهران و شهرهای دیگر برگزار شد، همچون روزهای گذشته شعارهای اعتراضی و ضدحکومتی سر داده شد.

در دانشگاه تهران، اعتراضات در پردیس مرکزی ادامه یافت. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، حراست این دانشگاه از صبح چهارشنبه با استقرار نیرو در گیت‌های ورودی و محوطه پردیس مرکزی، ورود و خروج دانشجویان را به‌شدت کنترل کرده و تلاش کرد فضای امنیتی حاکم کند.

در دانشگاه پارس نیز دانشجویان دست به تجمع اعتراضی زدند. دانشجویان دانشگاه خوارزمی روز چهارشنبه ۶ اسفند در اعتراض به مجازی شدن کلاس‌ها در صحن دانشگاه تحصن کردند. به‌گفته منابع دانشجویی، کلاس‌های این دانشگاه هنوز آغاز نشده بود که اعلام مجازی شدن، موجب شکل‌گیری این تحصن شد. دانشجویان شعارهایی چون «قسم به خون یاران، ایستاده‌ایم تا پایان»، «اگر مجازی بشه، شعارا تندتر می‌شه»، و «آزادی، آزادی، آزادی» سر دادند و با شعار «قسم به خون ساغر، ایستاده‌ایم تا آخر» ، یاد ساغر سیف‌الهی، دانش‌آموخته این دانشگاه را گرامی داشتند.

در دانشگاه هنر ایران نیز دانشجویان تجمع کردند و شعارهایی از جمله «مرگ بر دیکتاتور»، «زندانی سیاسی آزاد باید گردد»، «بترسید بترسید، ما همه با هم هستیم» و «این گل پرپرشده هدیه به میهن شده» سر دادند. در ادامه، دانشجویان دانشکده کاربردی این دانشگاه با خواندن اسامی جان‌باختگان دی‌ماه، خواستار آزادی دانشجویان بازداشتی شدند و شعار «مهیار حاجی‌محمدی آزاد باید گردد» سر دادند.

در جریان این تجمع، سه دانشجو به نام‌های پویان جمیلی، سینا غنیمتی و کیارش نجف‌زاده توسط نیروهای لباس‌شخصی بازداشت شدند.

در دانشگاه فردوسی مشهد نیز دانشجویان روز چهارشنبه در دانشکده مهندسی تحصن کردند و سرود «ای ایران» را خواندند. این تحصن به یاد جان‌باختگان دی‌ماه برگزار شد. بنا به گزارش‌ها، نیروهای بسیج تلاش کردند در تجمع اخلال ایجاد کنند که با هو کردن و شعار «بسیجی دروغگو، کارت دانشجوییت کو» از سوی دانشجویان مواجه شدند.

در دانشگاه بهشتی، دانشجویان دانشکده‌های پرستاری، داروسازی و مامایی تحصن سکوت برگزار کردند. از ساعات ابتدایی صبح چهارشنبه، فضای اطراف دانشکده امنیتی شده و حراست از ورود بسیاری از دانشجویان، به‌ویژه دانشجویان پزشکی و دندان‌پزشکی، جلوگیری کرده بود. تنها افرادی که ارتباط مستقیم آموزشی با دانشکده داروسازی داشتند اجازه ورود یافتند.

تحصن ابتدا به‌صورت سکوت برگزار شد، اما در ادامه با همخوانی سرودهای اعتراضی ادامه یافت. به‌گفته شاهدان، نیروهای بسیج با فراخوان از سایر دانشکده‌ها به محل اعزام شدند و بر شمار آن‌ها افزوده شد. با وجود تنش لفظی و شعارهای متقابل، تجمع بدون درگیری فیزیکی پایان یافت.

در دانشگاه شیراز، با فراخوان حضور دانشجویان، تمامی ورودی‌ها مسدود شد و از ورود آن‌ها جلوگیری به عمل آمد. مأموران اعلام کرده‌اند دانشگاه «تعطیل» است. یک منبع آگاه از استقرار بیش از ۵۰ موتور، حدود ۱۰ خودرو و واحدهای گشتی در مقابل دانشگاه خبر داد و گفت حتی تا شعاع حدود ۱۰۰ متری نیز اجازه توقف داده نمی‌شد. در ایستگاه اتوبوس نزدیک دانشگاه نیز از نشستن دانشجویان جلوگیری می‌شد.

همچنین نیروهای امنیتی در محدوده خیابان ارم مستقر شده و از شکل‌گیری هرگونه تجمع جلوگیری کردند. گروهی از دانشجویان در کتابخانه خوارزمی میدان نمازی، خارج از دانشگاه، گرد هم آمدند اما مأموران با بستن درهای کتابخانه مانع ورود آنان شدند.

احضارها و تهدیدها

در روزهای اخیر، دانشجویان دانشگاه یزد با موجی از تماس‌های تهدیدآمیز روبه‌رو شده‌اند. به‌گفته منابع مطلع، دست‌کم ۲۷۶ دانشجو هدف تماس‌هایی قرار گرفته‌اند که عمدتاً با «شماره خصوصی» و با والدین آن‌ها برقرار شده است. در این تماس‌ها ادعاهایی چون حضور در اعتراضات یا تخریب اموال عمومی مطرح و در مواردی به مسائل شخصی دانشجویان پرداخته شده است. در یک مورد، پدر یکی از دانشجویان پس از تماس تهدیدآمیز به‌دلیل مشکل قلبی به بیمارستان منتقل شد. تماس‌گیرندگان در برخی موارد این هشدارها را «آخرین هشدار» عنوان کرده‌اند.

از سوی دیگر، علیرضا رضایی، دانشجوی حقوق دانشگاه آزاد نورآباد ممسنی، روز دوشنبه ۴ اسفند به همراه دو برادرش در منزل بازداشت شد. پدر او نیز پس از مراجعه به اداره اطلاعات ممسنی در روز ۵ اسفند بازداشت شد. تاکنون اطلاعی از اتهامات و محل نگهداری آن‌ها منتشر نشده است.

در دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، سیدمحمد سیدعبودی، دانشجوی مهندسی برق ورودی ۱۴۰۱، در پی تجمع پردیس ونک به‌طور موقت بازداشت و سپس آزاد شد، اما تلفن همراه و مدارک هویتی او ضبط شده است. او پیش‌تر نیز از سوی کمیته انضباطی به دو ترم محرومیت از تحصیل و محرومیت دائمی از خدمات رفاهی محکوم شده بود.

همچنین در هفته اخیر، بیش از ۴۵ نفر از دانشجویان دانشگاه تهران به کمیته انضباطی احضار شده‌اند. گزارش‌ها حاکی است دانشجویان بدون ارائه مستندات در روندی غیرقانونی وادار به امضای تعهدنامه شده‌اند. شماری از دانشجویان دانشگاه‌های تهران و بهشتی نیز ممنوع‌الورود شده‌اند و برخی دانشجویان دانشگاه بهشتی دسترسی به سامانه آموزشی را از دست داده‌اند.

گزارش‌هایی نیز از ورود گسترده نیروهای لباس‌شخصی با اتوبوس به دانشگاه‌هایی چون بهشتی و علم‌وصنعت منتشر شده است.

در دانشگاه الزهرا نیز پس از تجمعات روزهای اخیر، فضای دانشگاه امنیتی شده و برخی دانشجویان بدون اخطار رسمی از ورود به دانشگاه منع شده‌اند. کنترل در گیت‌های مجهز به سیستم تشخیص چهره تشدید شده و بررسی‌های موردی از طریق سامانه‌های دانشجویی صورت می‌گیرد.

حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فن‌آوری، روز چهارشنبه ۶ اسفند اعلام کرد در صورت ادامه اعتراضات «اختیار از دست ما خارج می‌شود» و حضوری بودن دانشگاه‌ها را مشروط به پایان آن‌چه «آشوب» خواند، دانست. او همچنین از احتمال ورود محاکم قضائی خبر داد.

غلامحسین محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی نیز روز چهارشنبه درباره تجمعات ضدحکومتی دانشجویان گفت: «طی روزهای اخیر در معدودی از دانشگاه‌های کشور شعارهایی از زبان برخی افراد خارج شد و رفتارهایی از سوی آن‌ها سر زد، که به هیچ وجه در شأن محیط دانشگاه نبود.»

محسنی اژه‌ای افزود: «ما از مدت‌ها پیش به وزیران مربوطه یعنی وزیران علوم و بهداشت تأکید کرده بودیم که باید خودشان این قبیل مسائل مرتبط با دانشگاه‌ها را ساماندهی و کنترل کنند. پس از قضایای اخیر نیز با وزیر علوم صحبت شد و او تأکید کرد که کمیته‌های انضباطی را در دانشگاه‌ها فعال می‌کند.»

مجازی‌شدن دانشگاه‌ها

همزمان با تداوم اعتراضات، چندین دانشگاه از مجازی شدن کلاس‌ها تا پایان سال خبر داده‌اند.

دانشگاه کردستان و دانشگاه زنجان اعلام کرده‌اند مقطع کارشناسی تا پایان سال مجازی خواهد بود.

در دانشگاه علم و فرهنگ نیز هیئت رئیسه دانشگاه با اشاره به «نگرانی خانواده‌ها» و «تماس‌های متعدد»، از مجازی شدن دانشگاه تا پایان سال خبر داده است.

روابط عمومی دانشگاه خوارزمی نیز اعلام کرده بر اساس ابلاغیه‌های وزارت علوم و استانداری و مصوبه هیئت رئیسه و شورای دانشگاه، همه کلاس‌ها در تمامی مقاطع در هر دو پردیس تهران و کرج تا پایان سال مجازی خواهد بود. در اطلاعیه این دانشگاه به عواملی چون بازه زمانی کوتاه باقیمانده، ماه رمضان، هزینه رفت‌وآمد و درخواست خانواده‌ها اشاره شده است.

این تصمیم‌ها در شرایطی اتخاذ شده که از ابتدای هفته موجی از تجمعات در دانشگاه‌های مختلف شکل گرفته و به‌نظر می‌رسد مجازی‌سازی گسترده، پاسخی به گسترش اعتراضات دانشجویی در سطح کشور باشد.