دور تازه مذاکرات ایران و آمریکا؛ تأکید تهران بر آمادگی برای «جنگ و صلح»
در آستانه دور جدید مذاکرات، آمریکا همچنان از حفظ «گزینههای دیگر» سخن میگوید و تهران تأکید میکند برای صلح آماده است اما در صورت حمله، پایگاههای آمریکایی را هدف خواهد گرفت.
بخش خبر
مردم در حال عبور از کنار یک بیلبورد ضدآمریکایی بر روی ساختمانی در میدان انقلاب تهران ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ / ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ ـ عکس از عطا کناری خبرگزاری فرانسه
در حالی که هیئتی به ریاست عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، برای برگزاری سومین دور مذاکرات با آمریکا راهی ژنو شده است، فضای سیاسی و امنیتی پیرامون این گفتوگوها بیش از هر زمان دیگری سنگین بهنظر میرسد. مذاکراتی که قرار است پنجشنبه ۷ اسفند / ۲۶ فوریه در ژنو برگزار شود، همزمان با استقرار ناوگان دریایی آمریکا در آبهای جنوبی ایران و ضربالاجلی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا برای دستیابی به توافق هستهای تعیین کرده، در کانون توجه قرار گرفته است.
عراقچی در گفتوگو با شبکه «ایندیا تودی»، در پاسخ به پرسشی درباره هشدارهای اخیر ترامپ، گفت: «البته که ما آمادهایم. ما کاملاً برای هر دو گزینه آماده هستیم؛ جنگ و صلح.» او با اشاره به عزیمت خود به ژنو افزود: «در دور قبلی پیشرفتهایی داشتیم. توانستیم به نوعی تفاهم دست پیدا کنیم و فکر میکنم بر اساس همان تفاهمها بتوانیم چیزی در قالب یک توافق، یک معامله، بنا کنیم.»
وزیر خارجه ایران تأکید کرد: «به گمان من، دستیابی به توافقی منصفانه، متوازن و عادلانه امکانپذیر است.» او در عین حال تصریح کرد که نیروهای مسلح ایران «آماده انجام وظیفه خود هستند» و افزود: «ما میدانیم چگونه از خود دفاع کنیم؛ همان کاری که بار پیش انجام دادیم. از جنگ گذشته درسهای زیادی گرفتهایم.» او با لحنی که تلاش داشت بر بازدارندگی بیش از تقابل تأکید کند، گفت: «وقتی برای جنگ آماده باشید، میتوانید از آن پیشگیری کنید... ما کاملاً آمادهایم، نه به این دلیل که خواهان جنگ هستیم، بلکه چون میخواهیم از جنگ جلوگیری کنیم. من مرد دیپلماسی هستم.»
موضوع برنامه هستهای و توان موشکی ایران از محورهای اصلی این گفتوگوهاست. عراقچی با رد گزینه نظامی علیه برنامه هستهای ایران گفت: «برای برنامه هستهای صلحآمیز ایران گزینه نظامی وجود ندارد. اگر نگرانیای وجود دارد، آماده رسیدگی به آن هستیم... اما آماده نیستیم از حق خود برای استفاده صلحآمیز از فنآوری هستهای صرفنظر کنیم.» او همچنین در واکنش به سخنان ترامپ درباره توسعه موشکهای دوربرد جمهوری اسلامی اظهار کرد: «به نظر من اکنون خود او متأسفانه قربانی اخبار جعلی شده است. ما چنین موشکهایی توسعه نمیدهیم. ما عمداً برد موشکهای خود را به ۲۰۰۰ کیلومتر محدود کردهایم.»
در سوی دیگر، مقامهای آمریکایی بر ترجیح مسیر دیپلماتیک همراه با حفظ اهرم فشار تأکید دارند. جی. دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با شبکه «فاکس نیوز» با بیان اینکه ترامپ «بهصراحت اعلام کرده که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند»، افزود که او ترجیح میدهد این هدف «از مسیر دیپلماسی» محقق شود، اما «ابزارهای دیگری نیز در اختیار دارد». ونس ابراز امیدواری کرد که ایران «اولویت رئیسجمهور برای رسیدن به راهحل دیپلماتیک را جدی بگیرد».
طبق گزارشها، هیئت آمریکایی با حضور استیو ویتکاف، نماینده ترامپ و جرد کوشنر، داماد او در این مذاکرات شرکت خواهد کرد. تهران میگوید گفتوگوها به صورت غیرمستقیم و با میانجیگری عمان انجام میشود.
در داخل ایران نیز سیگنالهایی از تمایل به کاستن از تنشها دیده میشود. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در سخنرانیای در مازندران گفت: «در مورد مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا چشمانداز خوبی میبینیم.» او افزود: «تلاش کردیم با هدایت رهبر انقلاب به نوعی مدیریت کنیم تا فضای نه جنگ نه صلح را از کشور برداریم.»
همزمان، برخی کشورهای غربی و منطقهای با نگرانی تحولات را دنبال میکنند. سخنگوی وزارت خارجه آلمان از ایران خواست «از این فرصت استفاده کند و در گفتوگوهای ژنو بهصورت سازنده مشارکت کند» و برنامه موشکی بالستیک خود را محدود سازد. وزارت خارجه استرالیا نیز با اشاره به «وخامت اوضاع امنیتی در خاورمیانه» از خانوادههای دیپلماتهای خود در چند کشور منطقه خواست محل مأموریت را ترک کنند. پیشتر آمریکا نیز بخشی از کارکنان غیرضروری سفارت خود در بیروت را خارج کرده بود.
در این میان، مسئله پایگاههای آمریکا در منطقه به یکی از نقاط حساس تبدیل شده است. عراقچی در این باره گفت: «اگر ـ خدای ناکرده ـ آمریکا تصمیم بگیرد به ما حمله کند، پایگاههایش در منطقه اهداف مشروع خواهند بود؛ و اینها پایگاههای آمریکایی هستند.» او با اشاره به تماس خود با همتای قطریاش در جریان حمله قبلی ایران به یک پایگاه آمریکایی در قطر گفت: «حتی پیش از حمله با او صحبت کردم و اطلاع دادم و گفتم: لطفاً برادر من، آگاه باشید که این حمله علیه قطر نیست.»
صحنه پیشرو ترکیبی از دیپلماسی فشرده و تهدیدهای متقابل است؛ مذاکراتی که میتواند مسیر تازهای بگشاید یا بر دامنه تنشها بیفزاید. آنچه روشن است اینکه دو طرف، دستکم در سطح علنی، همچنان پنجره دیپلماسی را باز نگه داشتهاند، هرچند سایه ناوهای جنگی و ضربالاجلهای سیاسی بر فراز ژنو سنگینی میکند.
نظرها
نظری وجود ندارد.