حملات گسترده آمریکا و اسرائیل و پاسخ ایران: ابعاد داخلی و خارجی این جنگ
صبح شنبه ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، اسرائیل و آمریکا حملات گستردهای علیه ایران آغاز کردند. تهران، قم، تبریز، کرج، اصفهان، کرمانشاه، خرمآباد و جزیره خارگ و شهرهای دیگر هدف قرار گرفتند. حملات شامل موشکهای کروز، حملات سایبری و مراکز نظامی و انرژی بود.
گروه خبر
حمله اسرائیل و آمریکا به ایران.
صبح شنبه ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، اسرائیل حملهای علیه ایران را آغاز کرد. یسرائیل کاتس، وزیر جنگ اسرائیل در بیانیه رسمی اعلام کرد: «دولت اسرائیل حمله پیشگیرانهای علیه جمهوری اسلامی انجام داد تا تهدیدات علیه کشور اسرائیل را از بین ببرد.»
همزمان با آغاز موج دوم حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران، درگیریها بهسرعت دامنه منطقهای پیدا کرده است و ایران حمله متقابل کرد. صدای انفجارها در اسرائیل، بحرین، اردن و لبنان شنیده شد، سامانههای دفاعی فعال شدند و حریم هوایی امارات بسته شد. ایران نیز پاسخ موشکی سریع ارائه داد و پایگاههای آمریکایی در بحرین و احتمالاً عراق هدف قرار گرفتند.
دونالد ترامپ اعلام کرد: «ما عملیات رزمی گستردهای علیه ایران آغاز کردهایم» و هدف آن، دفاع از مردم آمریکا و خنثیسازی تهدیدهای قریبالوقوع ایران است. بنیامین نتانیاهو گفت حملات اسرائیل و آمریکا علیه ایران با هدف «رفع تهدید وجودی» این کشور انجام شده و افزود این عملیات شرایطی فراهم میکند تا مردم ایران بتوانند سرنوشت خود را تغییر دهند. به گفته ترامپ و نتانیاهو، اهداف راهبردی این عملیات نابودی ظرفیتهای هستهای، موشکی و نیروهای نیابتی ایران در منطقه است.
در حمله هوایی به جنوب بغداد، دو نفر از نیروهای حشد شعبی کشته و سه نفر زخمی شدند. پس از آن حداقل چهار انفجار در جرفالصخر رخ داد. سخنگوی حشد شعبی گفت جستجو برای یافتن تلفات احتمالی ادامه دارد. این حادثه هم میتواند حمله به نیروهای نیابتی و هم عاملی در افزایش تنش منطقهای باشد.
شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی عملیات متقابل را آغاز کردهاند و از مردم ایران خواست، در صورت امکان، تهران و دیگر شهرهای هدف حمله را ترک کرده و به مناطق امنتر بروند.
حملات هوایی به ایران تنها به تهران محدود نماند و شهرهای قم، تبریز، کرج، اصفهان، کرمانشاه، زنجان، اورمیه، خرمآباد، دزفول، اندیمشک، جزیره خارگ، نهاوند، چابهار، ایلام، شیراز و کنارک نیز هدف قرار گرفتند. اهداف از جمله شامل بیت رهبری در خیابان پاستور، نهاد ریاست جمهوری، پایانه نفتی خارگ و مراکز نظامی و لجستیکی ایران بودند.
نخستین موج حملات به تهران با موشکهای کروز تاماهاک از کشتیهای آمریکایی در دریای عمان انجام شد و پدافند هوایی فعال است. همزمان، حملات سایبری علیه زیرساختهای رسانهای، فرماندهی، ارتباطات، پدافند هوایی و انرژی انجام شده است که نشاندهنده اجرای یک جنگ ترکیبی است.
در آغاز عصر شنبه نهم اسفند سپاه پاسداران اعلام کرده است که تنگه هرمز را میبندد.
ترامپ و نتانیاهو: تأکید بر نابودی برنامه موشکی و هستهای
در بامداد ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری سابق ایالات متحده آمریکا، اعلام کرد که آمریکا عملیات گسترده رزمی علیه ایران را آغاز کرده است.
او در پیامی ویدئویی که در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر شد، گفت که این عملیات شامل حملات علیه برنامه موشکی، صنایع موشکی و نیروی دریایی ایران و همچنین گروههای نیابتی منطقهای است و مدعی شد که صنعت موشکی ایران «بهطور کامل نابود خواهد شد».
ترامپ از نیروهای نظامی ایران خواست تا سلاحهای خود را زمین بگذارند و مردم غیرنظامی را به «قد علم کردن و کنترل دولت خود» تشویق کرد. او همچنین اشاره کرد که پیش از اقدام نظامی، واشنگتن تلاشهای دیپلماتیک گستردهای انجام داده بود و هشدار داد که اگر ایران سلاح هستهای داشته باشد، تهدیدی جدی برای جهان خواهد بود.
نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، نیز با انتشار پیامی ویدئویی، این حملات را اقدامی برای «رفع تهدید وجودی ایران» توصیف کرد. ترامپ در سخنان خود صریحاً تأکید کرد که نیروهای آمریکایی ممکن است در این عملیات تلفات داشته باشند، اما هدف اصلی تضمین عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای و نابودی توانمندیهای تهدیدآمیز این کشور است.
حمله به مراکز حاکمیتی و زیرساختهای حیاتی و تلاش بر ترور مقامات
حملات هماهنگ آمریکا و اسرائیل طی یک عملیات گسترده، مناطق مختلف ایران را هدف قرار دادند. این حملات نهتنها زیرساختهای نظامی بلکه قلب ساختار حاکمیتی و گرههای حیاتی انرژی و فرماندهی کشور را نشانه گرفتهاند.
در تهران، مناطق اطراف خیابان پاستور و خیابان کشوردوست که شامل بیت رهبری و نهاد ریاست جمهوری است، هدف اصابت موشک قرار گرفت. همزمان، مراکز نظامی و لجستیکی در قم، تبریز، کرج، اصفهان، کرمانشاه و خرمآباد نیز مورد حمله قرار گرفتند.
علاوه بر مناطق شهری، نقاط استراتژیک انرژی و دریایی مانند جزیره خارگ و بندر کنارک در جنوب شرق کشور هدف حملات قرار گرفتند تا زیرساختهای صادرات نفت و قابلیتهای نظامی ایران تحت فشار قرار گیرد. همچنین صداهای انفجار در دزفول، اندیمشک، نهاوند و مناطق دیگر گزارش شده است.
این عملیات شامل حملات سایبری گسترده نیز بود که سامانههای فرماندهی، ارتباطات و پدافند هوایی ایران را مختل کرده است. همزمانی حملات هوایی، موشکی و سایبری نشاندهنده اجرای یک جنگ ترکیبی با هدف کاهش توان دفاعی و تضعیف ساختار سیاسی و نظامی ایران است. گستره جغرافیایی و نوع اهداف، نشان میدهد این اقدام بیش از یک حمله محدود، یک فشار راهبردی گسترده است.
در عین حال در میانه نهم اسفند در اطلاعیهای جداگانه شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران اعلام کرده است که تأمین و توزیع سوخت در تمامی جایگاهها کشور بهصورت پایدار و بیوقفه در حال انجام است.
روزنامه نیویورکتایمز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده است که حملات کنونی آمریکا عمدتاً بر دستگاه نظامی ایران متمرکز است. همزمان، این روزنامه به نقل از مقامهای اسرائیلی تأکید کرده است که اهداف حملات مشترک شامل «شخصیتهای برجسته» در ایران نیز میشود.
در همین حال، رسانههای دولتی ایران از وقوع حملات موشکی در قلب ساختار سیاسی کشور خبر دادهاند. خبرگزاری دولتی فارس گزارش داد که دستکم هفت موشک به محدوده خیابان کشوردوست و خیابان پاستور در تهران اصابت کردهاست؛ منطقهای که بیت رهبری و نهاد ریاست جمهوری در آن واقع شدهاند. بنا به گزارشهای مردمی، دود غلیظی از حوالی پاستور به هوا برخاسته است. تصاویری از انفجار در سه راه ضرابخانه در حوالی خیابان شریعتی تهران نیز منتشر شده است.
محل سکونت محمود احمدی نژاد در منطقه نارمک تهران نیز هدف حمله قرار گرفته است که در نتیجه آن سه محافظ او کشته شدهاند. رسانههای اسرائیلی همچنین از کشته شدن عزیز نصیرزاده وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران و محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران خبر دادهاند؛ خبری که رسانههای مستقل آن را تایید نکردهاند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفته «تقریبا» همه مقامهای رسمی کشور زنده، سالم و در مکان امن هستند.
حمله به یک مدرسه در میناب و کشته شدن بیش از ۱۰۰ دانشآموز
در پی حملات موشکی اسرائیل و آمریکا در صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴، دهها دانشآموز در ایران کشته شدند. بنا بر گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار هرمزگان، یک دبستان دخترانه به نام «شجره طیبه» در شهرستان میناب ـ دومین شهر بزرگ استان هرمزگان در ۱۱۲ کیلومتری شرق بندرعباس ـ بهطور مستقیم هدف قرار گرفت. این مدرسه در شیفت صبح ۱۷۰ دانشآموز داشته که تاکنون کشته شدن ۱۰۸ نفر از آنان تأیید شده و عملیات آواربرداری و امدادرسانی همچنان ادامه دارد.
حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت، نیز کشته شدن دانشآموزان را تأیید کرده و گفته است در مجموع حدود ۴۸ نفر دیگر در این حملات مجروح شدهاند. همزمان رسانههای دولتی از کشته شدن یک دانشآموز در حمله به مدرسهای در شهرستان آبیک در استان قزوین و مجروح شدن دو دانشآموز دیگر خبر دادهاند. همچنین گزارش شده دو دانشآموز مدرسه هدایت در میدان ۷۲ نارمک تهران جان باختهاند و تعدادی از مصدومان مناطق جنوبی تهران که زیر آوار مانده بودند، به بیمارستانها منتقل شدهاند.
آغاز حمله به ایران
صبح شنبه، ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، ایالات متحده و اسرائیل یک عملیات نظامی پیشدستانه علیه ایران آغاز کردند. این حملات گسترده بهطور همزمان اهداف نظامی، حکومتی و سایبری را شامل میشود.
همزمان، صدای چندین انفجار شدید (دستکم سه انفجار و گزارشهایی از انفجارهای بیشتر) در نقاط مختلف تهران شنیده شد، از جمله در مرکز شهر، محدوده خیابان دانشگاه، جمهوری، سیدخندان، شرق و غرب تهران. شهروندان از مشاهده دود غلیظ و ابرهای دود در آسمان پایتخت خبر دادند. خبرگزاریهای ایرانی (فارس، تسنیم، ایرنا، ایسنا) اصابت موشک به این مناطق را تأیید کرده و برخی منابع آن را حمله موشکی توصیف کردند. گزارشهای بینالمللی (از جمله الجزیره، آسوشیتدپرس، نیویورک تایمز) نیز انفجارها در مرکز تهران و نزدیکی برخی دفاتر مهم را تأیید کردهاند.
گزارشها از شنیده شدن صدای انفجار در چندین شهر ایران در ساعات اولیه امروز حکایت دارد. بنا بر این گزارشها، ساکنان شهرهای اصفهان، لرستان، کرج، تبریز، ارومیه، قم و استان کرمانشاه، کنارک و ایلام از شنیدن صدای انفجار خبر دادهاند.
به گزارش تایمز اسرائیل حمله در حال انجام علیه ایران، عملیاتی مشترک میان ایالات متحده آمریکا و اسرائیل است.
بر اساس این گزارش تأییدنشده، یکی از اهداف حملات، مجموعهای مرتبط با نهاد ریاستجمهوری ایران عنوان شده است.
ارتش اسرائیل نیز اعلام کرده است که در این حملات، مراکزی در ایران هدف قرار گرفتهاند که به گفته این نهاد، امکان استفاده از آنها برای حمله به اسرائیل وجود داشته است.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که در جریان حملات اخیر به ایران، عزیز نصیرزاده وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران و محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران کشته شده است؛ خبری که رسانههای مستقل هنوز تایید نکردهاند.
گسترش سریع بحران منطقهای: انفجارها در اسرائیل
ایران بلافاصله پاسخ موشکی متقابل داده و در چندین کشور منطقه از جمله اسرائیل، اردن، امارات، بحرین، عربستان، کویت صدای انفجارها گزاش شده است.
در اورشلیم، تلآویو، حیفا و مناطق مرکزی اسرائیل صدای انفجار و آژیرهای خطر به گوش رسیده و سامانههای دفاعی برای رهگیری موشکها فعال شدهاند.
در جنوب لبنان و منطقه بقاع، تلاشهای سامانههای دفاعی اسرائیل برای رهگیری موشکهای ایرانی، انفجارهایی را ایجاد کرده که فضای هوایی چندین کشور منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.
گزارشها حاکی از حمله به پایگاه آمریکایی الفجیر در بحرین و شلیک موشکهای ایران به سمت قطر است که سامانههای پاتریوت این کشور آنها را رهگیری کردهاند. همزمان، امارات حریم هوایی خود را بسته و سوریه بخشهایی از آسمان خود را محدود کرده است.
در حمله هوایی به جنوب بغداد، دستکم دو نفر از نیروهای حشد شعبی عراق کشته و سه نفر دیگر زخمی شدند. این حملات همزمان با حمله ایران گزارش شده و پس از آن، حداقل چهار انفجار در منطقه جرف صخر عراق رخ داد. سخنگوی حشد شعبی اعلام کرده که جستجو برای یافتن تلفات احتمالی دیگر ادامه دارد. این میتواند به عنوان حمله به نیروهای نیابتی و هم به عنوان عاملی در افزایش تنشهای منطقهای تعبیر شود.
در واکنش فوری، ارتش اسرائیل آژیرهای هشدار را در سراسر این کشور به صدا درآورد، وضعیت اضطراری اعلام شد، حریم هوایی بسته گردید، مدارس و اماکن عمومی تعطیل شدند و شهروندان به پناهگاهها هدایت شدند. این اقدامات به عنوان آمادگی برای پاسخ احتمالی ایران با موشک و پهپاد گزارش شده است.
روزنامه تایمز اسرائیل به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده است که ایالات متحده در حملات صبح امروز علیه ایران، در کنار اسرائیل مشارکت داشته است. با این حال، دولت ایالات متحده تاکنون به طور رسمی این موضوع را تأیید نکرده است.
همزمان، سفارت ایالات متحده در قطر نیز با صدور دستور «پناهگیری در محل» برای تمامی کارکنان خود، از شهروندان آمریکایی خواسته است تا اطلاع ثانوی این دستورالعمل را رعایت کنند.
واکنش موشکی ایران، در مقایسه با جنگ موسوم به «جنگ دوازدهروزه»، با سرعت بیشتری انجام شده است. در آن جنگ، جمهوری اسلامی پس از غافلگیری اولیه، دهها ساعت زمان نیاز داشت تا پاسخ نظامی خود را سازماندهی کند، اما در تحولات کنونی، پاسخ موشکی ظرف مدت کوتاهی پس از آغاز موج دوم حملات انجام شده است.
گزارشها از شنیده شدن انفجارها در شهرهای مختلف اسرائیل، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، کویت، بحرین و لبنان، فعال شدن سامانههای دفاعی در خلیج فارس، و بسته شدن حریم هوایی در بخشهایی از منطقه حکایت دارد. دامنه حملات همچنین از مراکز نظامی، پایگاههای موشکی و زیرساختهای حاکمیتی در داخل ایران فراتر رفته و اهداف و نیروهای همسو با ایران در منطقه را نیز در بر گرفته است؛ از جمله حمله به پایگاه جرفالنصر در جنوب عراق، محل استقرار نیروهای حشد الشعبی و گروه کتائب حزبالله.
بر اساس گزارشها کنسولگری آمریکا در اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق، نیز هدف حمله قرار گرفته است.
طبق خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، نیز اعلام کرده است که در پی سقوط یک موشک ایرانی بر ساختمانی در منطقه صنعتی شهر سویدا، در جنوب سوریه و در نزدیکی مرز اسرائیل، چهار نفر کشته شدند.
بیانیه شورای عالی امنیت ملی ایران
شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد که نیروهای مسلح در واکنش به حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، عملیات متقابل را آغاز کردهاند. در بیانیه آمده است که این حملات ممکن است در تهران و برخی شهرهای دیگر ادامه یابد و از مردم خواسته شده با حفظ آرامش، در صورت امکان به مناطق امنتر بروند.
دولت تأکید کرده که تأمین مایحتاج عمومی برقرار است و ازدحام در مراکز خرید پرهیز شود. همچنین مدارس و دانشگاهها تا اطلاع ثانوی تعطیل هستند، بانکها به ارائه خدمات ادامه میدهند و ادارات دولتی با ۵۰ درصد ظرفیت فعالیت خواهند کرد.
منابع بینالمللی (رویترز، سیانان، گاردین، جروزالم پست، تایمز آو اسرائیل) این رویداد را بهعنوان تشدید شدید تنشها در منطقه توصیف کرده و از احتمال تلافی ایران خبر میدهند. جزئیات دقیق اهداف، میزان خسارات و تعداد حملات هنوز در حال تکمیل است و وضعیت به سرعت در حال تغییر است.
واکنش بینالمللی به حملات؛ از نگرانی اروپا تا حمایت استرالیا و کانادا
واکنشهای بینالمللی به حملات روز شنبه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، عمدتاً با احتیاط و نگرانی از گسترش درگیری همراه بود. سران اروپایی ضمن تشکیل جلسات اضطراری و اتخاذ تمهیدات برای حفاظت از اتباع خود، بر ضرورت حل دیپلماتیک بحران تأکید کردند. بریتانیا، فرانسه و آلمان با صدور بیانیهای مشترک ضمن محکومیت حملات ایران به کشورهای منطقه و اعلام عدم مشارکت در عملیات نظامی، خواستار بازگشت به میز مذاکره و راهحل دیپلماتیک شدند.
استرالیا و کانادا حمایت صریح خود را از اقدام نظامی اعلام کرده و رهبری تهران را عامل بیثباتی خواندند، در همان حال روسیه و چین با مواضع تند، این حملات را محکوم و خواستار توقف فوری اقدامات نظامی و احترام به حاکمیت ایران شدند.
در امتداد این واکنشها، اتریش آمادگی خود را برای میزبانی از ازسرگیری گفتوگوهای هستهای میان تهران و واشنگتن اعلام کرد. اتحادیه اروپا و کشورهایی چون نروژ و مالزی نیز ضمن ابراز نگرانی عمیق از خطر وقوع جنگی گسترده، بر ضرورت خویشتنداری و دیپلماسی تأکید کردند. سازمانهای بینالمللی مانند کمپین بینالمللی حذف سلاحهای هستهای، حملات را «کاملاً غیرمسئولانه» خوانده و هشدار دادند که این تشدید تنش، خطر گسترش هستهای و بیثباتی منطقه را به همراه دارد. پاکستان نیز در تماس با همتای ایرانی خود، این حملات را محکوم کرد.
نظرها
نظری وجود ندارد.