ترامپ: رهبر بعدی جمهوری اسلامی بدون تأیید من دوام نخواهد آورد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، یکشنبه ۱۷ اسفند / ۸ مارس در گفت‌وگو با شبکه ای‌بی‌سی اعلام کرد رهبر بعدی جمهوری اسلامی در صورتی که «تأیید او را نداشته باشد» نمی‌تواند برای مدت طولانی در قدرت باقی بماند.

او گفت فردی که قرار است جایگزین علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی شود «باید تأیید ما را بگیرد» در غیر این صورت «دوام زیادی نخواهد آورد».

ترامپ در توضیح این موضع افزود هدف واشنگتن جلوگیری از تکرار بحران‌هایی است که به‌گفته او می‌تواند هر چند سال یک‌بار منطقه را به نقطه درگیری بازگرداند.

او همچنین احتمال موافقت با فردی که سابقه همکاری با ساختار فعلی حکومت ایران داشته باشد را رد نکرد و گفت اگر آن فرد «رهبر خوبی» باشد چنین گزینه‌ای قابل بررسی است.

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین اعزام نیروهای آمریکایی به خاک ایران را کاملاً منتفی ندانست و تأکید کرد «همه گزینه‌ها روی میز است».

در همین حال گزارش‌هایی منتشر شده که واشنگتن و تل‌آویو در حال بررسی طرحی برای اعزام نیروهای عملیات ویژه به ایران با هدف کنترل یا بی‌اثر کردن ذخایر اورانیوم غنی‌شده هستند؛ طرحی که به‌گفته منابع آگاه می‌تواند شامل انتقال ذخایر از ایران یا رقیق‌سازی آن‌ها در محل باشد.

این اظهارات در شرایطی بیان شد که بحث انتخاب جانشین علی خامنه‌ای در ایران شدت گرفته است. گزارش‌های مختلف حاکی از آن است که مجلس خبرگان رهبری به تصمیم نهایی نزدیک شده و حتی برخی اعضای این نهاد گفته‌اند رهبر جدید در جلسه روز یکشنبه انتخاب شده، هرچند نام فرد منتخب هنوز اعلام نشده است.

آیت‌الله سیدهاشم حسینی بوشهری، نایب‌رئیس مجلس خبرگان رهبری نیز شامگاه یکشنبه اعلام کرد که گزارش نهایی فرآیند انتخاب و معرفی سومین رهبر نظام جمهوری اسلامی به‌زودی اعلام خواهد شد.

در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفت‌وگو با شبکه ان‌بی‌سی تأکید کرد که تعیین رهبر جدید موضوعی داخلی است و تنها به «مردم ایران» مربوط می‌شود.

در همین حال برخی حقوقدانان از جمله محسن برهانی یادآور شده‌اند که بر اساس قانون اساسی و آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان، انتخاب رهبر تنها در جلسه‌ای با حضور دست‌کم دو سوم اعضا و پس از مشورت حضوری امکان‌پذیر است و هر نوع رأی‌گیری غیرحضوری یا بدون تشکیل جلسه رسمی فاقد اعتبار قانونی خواهد بود.

مشخص نیست این شرایط در فرایند جاری رعایت شده است یا خیر. محمدمهدی میرباقری، عضو مجلس خبرگان، نیز گفته این مجلس «با جدیت» در حال بررسی موضوع است.

هم‌زمان با این تحولات سیاسی، ارتش اسرائیل هشدار داده است که هر فردی را که در روند تعیین جانشین خامنه‌ای نقش داشته باشد هدف قرار خواهد داد. در پیامی که ارتش اسرائیل منتشر کرد آمده است جمهوری اسلامی در حال آماده‌سازی برای برگزاری نشست مجلس خبرگان در قم است و تل‌آویو اعلام کرده در هدف قرار دادن جانشین احتمالی یا افراد دخیل در انتخاب او «تردیدی نخواهد داشت».

در داخل ایران مقام‌های مختلف بر ادامه مقاومت در برابر حملات تأکید کرده‌اند. حسن روحانی، رئیس‌جمهور پیشین در بیانیه‌ای اعلام کرد شورای موقت رهبری تلاش خواهد کرد وحدت ملی را حفظ کند و از مجلس خبرگان خواست در زمان مناسب وظیفه خود را انجام دهد. او جنگ جاری را مصداق «تروریسم دولتی و جنایت جنگی» دانست و گفت متجاوزان هیچ نقشی در آینده ایران نخواهند داشت.

حسن روحانی وعده داد که «اصلاحات بنیادین در فردای پایان جنگ، میوه شیرین پافشاری امروز ما بر استقلال و آزادی ایران خواهد بود».

در صحنه میدانی، روز یکشنبه ۱۷ اسفند حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران وارد نهمین روز شد و از نخستین ساعات بامداد مناطق مختلف کشور هدف قرار گرفتند.

بر اساس گزارش‌ها و ویدئوهای منتشرشده، شهرهایی از جمله تهران، اصفهان، آبدانان، تبریز، کرج، سیروان، سقز، قم، فولادشهر، نجف‌آباد، آران و بیدگل، برخوار، خمینی‌شهر، شهرضا، فلاورجان، مبارکه، شاهین‌شهر، یزد، بهبهان، بندرعباس، ایوان و قشم شاهد حملات بوده‌اند.

در قم منطقه زنبیل‌آباد هدف حملات هوایی قرار گرفت و چندین انفجار در این ناحیه گزارش شد. در اصفهان نیز چند نقطه از جمله یگان امداد در چهارراه پلیس و پادگان ۲۲ بهمن در محدوده سه‌راه حکیم نظامی و خیابان کمال اسماعیل هدف قرار گرفتند. در خرم‌آباد نیز مقر سپاه، مصلی الغدیر و یک کلانتری بمباران شدند. شامگاه یکشنبه نیز مخازن سوخت فرودگاه قشم هدف حمله هوایی قرار گرفتند.

ارتش اسرائیل اعلام کرد در موجی از حملات به تهران، مقر هوافضای سپاه پاسداران را هدف قرار داده و ساختمان کنترل و بهره‌برداری از ماهواره «خیام» که در سال ۲۰۲۲ به فضا پرتاب شده بود از جمله اهداف این حملات بوده است.

 اسرائیل همچنین از هدف قرار دادن مجموعه‌ای متعلق به نیروهای زمینی سپاه، ده‌ها پناهگاه ذخیره مهمات در یک پایگاه نیروی انتظامی و یک پایگاه بسیج خبر داد.

حملات شب‌های گذشته به مخازن سوخت در تهران و کرج نیز پیامدهای گسترده‌ای بر جای گذاشته است. انبارهای نفت در شهران، شهرری، اقدسیه و فردیس هدف قرار گرفتند و آتش‌سوزی گسترده‌ای در مخازن سوخت به‌وقوع پیوست. در پی حمله به انبار نفت فردیس در استان البرز دست‌کم شش نفر کشته و ۲۱ نفر زخمی شدند و برخی قربانیان از ساکنان عادی منطقه بودند.

شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست روز یکشنبه در این‌باره گفت: «انفجار گسترده مخازن نفت و محصور شدن تهران زیر لایه‌ای از دود مصداق بارز ‎اکوساید یا جنایت محیط زیستی است.»

آتش‌سوزی در این تأسیسات باعث تخریب یک مرکز دیالیز با ۳۵ تخت در فردیس شد. مقام‌های تهران همچنین اعلام کردند آسیب به شبکه توزیع سوخت باعث اختلال در سوخت‌رسانی شده و سهمیه بنزین کارت‌های شخصی موقتاً از ۳۰ به ۲۰ لیتر کاهش یافته است.

همچنین دود ناشی از آتش‌سوزی مخازن سوخت باعث آلودگی شدید هوای پایتخت شد. گزارش‌ها نشان می‌دهد از صبح یکشنبه ذرات دوده و خاکستر در بخش‌هایی از تهران همراه با بارش باران بر سطح خیابان‌ها، ساختمان‌ها و خودروها نشسته است. مناطقی مانند شهران، بزرگراه نیایش در تقاطع ستاری و حوالی خیابان قائم‌مقام از جمله نقاطی هستند که ساکنان از بارش ذرات سیاه‌رنگ و بوی شدید سوختگی خبر داده‌اند. هم‌زمان رئیس کمیته پدافند غیرعامل وزارت بهداشت از شهروندان خواست تا حد امکان در خانه بمانند و در صورت خروج از ماسک‌های فیلتردار استفاده کنند، هرچند اعلام شد هیچ ماده شیمیایی خطرناکی در هوا شناسایی نشده است.

در اصفهان نیز به‌دلیل تلفات ناشی از حملات، اداره کل انتقال خون از شهروندان خواست برای اهدای خون به‌ویژه گروه O منفی به مراکز انتقال خون مراجعه کنند. این مراکز در شهرهایی مانند اصفهان، کاشان، نجف‌آباد، شهرضا، خوانسار و گلپایگان آماده پذیرش داوطلبان اعلام شده‌اند.

در عرصه ارتباطات، نت‌بلاکس، سازمان ناظر بر اختلالات اینترنتی در جهان روز یکشنبه اعلام کرد که قطع گسترده اینترنت در ایران که از زمان آغاز حملات در ۹ اسفند آغاز شده، از مرز ۲۰۰ ساعت گذشته است.

در سطح منطقه‌ای نیز تنش‌ها ادامه یافت. ایران در واکنش به حملات اسرائیل، موج تازه‌ای از موشک‌ها را به سوی اسرائیل شلیک کرد و در مرکز این کشور از جمله تل‌آویو صدای انفجار شنیده شد. خدمات امدادی اسرائیل اعلام کرد که در این حملات دست‌کم شش نفر زخمی شده‌اند. وزارت بهداشت اسرائیل نیز گفته از آغاز جنگ تاکنون حدود ۱۹۲۹ نفر در این کشور زخمی شده‌اند.

سپاه پاسداران پیش‌تر از حمله موشکی به شهرهای بئرشبع و تل‌آویو و یک پایگاه هوایی در اردن خبر داده بود.

در تحولی دیگر، مقام‌های عربستان سعودی اعلام کردند سقوط یک پرتابه در منطقه‌ای مسکونی در شهر الخرج باعث کشته شدن دو نفر و زخمی شدن ۱۲ نفر شده است. ساعاتی پیش از آن سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا اعلام کرده بود سامانه‌های راداری آمریکا در چند نقطه از جمله الخرج هدف حمله قرار گرفته‌اند.

در عرصه دیپلماتیک، بدر البوسعیدی وزیر امور خارجه عمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را «غیراخلاقی و غیرقانونی» توصیف کرد اما هم‌زمان اقدامات تلافی‌جویانه ایران علیه کشورهای همسایه را نیز محکوم کرد و خواستار آتش‌بس فوری شد.

احمد ابوالغیط، دبیرکل اتحادیه عرب، نیز حملات موشکی و پهپادی ایران به برخی کشورهای عربی را «بی‌پروا و خیانت‌آمیز» خواند و از تهران خواست آن‌چه را «اشتباه راهبردی بزرگ» نامید اصلاح کند.

در همین حال گزارش خبرگزاری فرانسه حاکی است که بیش از ۱۰۰ شهروند ایرانی از جمله چند دیپلمات با یک هواپیمای روسی شبانه بیروت را ترک کرده‌اند. این خروج در شرایطی انجام شده که لبنان فعالیت سپاه پاسداران در خاک خود را ممنوع کرده و ورود شهروندان ایرانی را نیز مشروط به دریافت ویزا کرده است.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز با انتشار هشداری امنیتی اعلام کرد جمهوری اسلامی از مناطق پرجمعیت برای پرتاب موشک‌ها و پهپادهای نظامی استفاده می‌کند و این اقدام می‌تواند جان غیرنظامیان را به‌خطر بیندازد. در این بیانیه از شهروندان ایرانی خواسته شده تا حد امکان در خانه‌های خود بمانند، زیرا تأسیساتی که برای اهداف نظامی استفاده می‌شوند ممکن است به اهداف حمله تبدیل شوند.