بی‌تفاوتی مردم؛ تلخ‌تر از حذف از جام جهانی

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران روز چهارشنبه ۲۰ اسفند اعلام کرده‌اند که تیم ملی فوتبال کشور با وجود کسب جواز حضور در جام جهانی ۲۰۲۶، در این رقابت‌ها شرکت نخواهد کرد. احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، با اشاره به «شرایط کنونی و جنگ در ایران» گفته است که امنیت بازیکنان تأمین نیست و برای هم اعزام تیم به مسابقات جام جهانی امکان‌پذیر نیست. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که ایران برای چهارمین دوره پیاپی به این مسابقات راه یافته بود و در گروه G با تیم‌های بلژیک، مصر و نیوزیلند هم‌گروه بود و قرار بود بازی‌های خود را در لس‌آنجلس و سیاتل برگزار کند.

ساعاتی پیش از اعلام رسمی این خبر، جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، از دیدار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا خبر داد و نوشت که درباره صعود ایران به جام جهانی و وضعیت این کشور با رئیس جمهور آمریکا گفت‌وگو کرده است. اینفانتینو تأکید کرد ترامپ در این دیدار اعلام کرده که تیم ایران «برای رقابت در این تورنمنت در ایالات متحده مورد استقبال قرار می‌گیرد». ایران در نشست برنامه‌ریزی فیفا برای تیم‌های حاضر در جام جهانی در آتلانتا نیز شرکت نکرده بود.

نگرانی مقام‌های ورزشی ایران از احتمال پناهندگی بازیکنان در حاشیه این مسابقات، از دلایل اصلی این تصمیم عنوان شده است. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، پیش‌تر با اشاره به پناهندگی شش تن از اعضای تیم ملی فوتبال زنان ایران در استرالیا، احتمال تکرار «سناریوی مشابه» برای تیم مردان را مطرح کرده بود. جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است از ۱۱ ژوئن تا ۱۹ ژوئیه به طور مشترک در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شود.

با خانم سعیده فتحی، روزنامه‌نگار گفت‌‌وگو کرده‌ام. می‌شنوید:

خانم فتحی در ابتدا با تحلیل تصمیم وزارت ورزش برای عدم اعزام تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۶ گفت این اقدام بیش از آنکه ناشی از نگرانی امنیتی واقعی باشد، یک «بازی سیاسی» از سوی جمهوری اسلامی است. او با اشاره به تجربه تیم ملی زنان در استرالیا و اعتراضات گسترده ایرانیان خارج از کشور، تأکید کرد که فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) احتمالاً از نبود ایران استقبال خواهد کرد، زیرا مسابقات با آرامش بیشتری برگزار می‌شود. او همچنین به تناقض در مواضع مسئولان اشاره کرد: فدراسیون فوتبال پیشتر اعلام کرده بود که میزبان باید امنیت را تأمین کند، اما وزیر ورزش با استناد به «شرایط ایجاد‌شده توسط رهبری» عملاً راه را برای حضور تیم بسته است. به گفته فتحی، این تصمیم عواقب مالی سنگینی برای ایران خواهد داشت، زیرا انصراف کمتر از ۳۰ روز مانده به مسابقات جریمه ۵۵ هزار یورویی و بازپس‌گیری تمام کمک‌های مالی چهار ساله فیفا را به دنبال دارد.

فتحی درباره تأثیر این محرومیت بر روحیه بازیکنان ابراز تأسف کرد و گفت هر فوتبالیستی حضور در جام جهانی را بزرگ‌ترین رویای خود می‌داند. محرومیت از این فرصت تاریخی آن هم به دلایل غیرورزشی، ضربه روحی جبران‌ناپذیری به بازیکنان وارد خواهد کرد. با این حال فتحی احتمال پناهندگی بازیکنان تیم ملی مردان را بسیار کم دانست و یادآور شد که تاکنون چنین سابقه‌ای در فوتبال مردان وجود نداشته است. او تفاوت شرایط فوتبال با سایر رشته‌ها را عامل این موضوع برشمرد: درآمد بالای فوتبالیست‌ها و توجه ویژه به این رشته در مقایسه با ورزش‌های المپیکی مانند کشتی، تکواندو و کاراته که قهرمانانشان با وجود مدال‌آوری، از کم‌ترین حمایت‌ها برخوردارند.

اما تأمل‌برانگیزترین بخش صحبت‌های فتحی به واکنش مردم اختصاص داشت. او با مقایسه جام جهانی ۱۹۹۸ که پس از پیروزی برابر آمریکا مردم به خیابان‌ها ریختند، گفت امروز خبر عدم اعزام تیم ملی با «بی‌تفاوتی مطلق» جامعه مواجه شده است. این بی‌حسی جمعی را باید در چند عامل جست‌وجو کرد: درک مردم از تیم ملی به عنوان «تیم حکومتی»، مشکلات شدید معیشتی، جنگ جاری و فضای سیاسی-اجتماعی خسته‌کننده.

فتحی هشدار داد که این فاصله عمیق میان مردم و نمادهای ملی به مرحله خطرناکی رسیده؛ جایی که برخی از شکست تیم ملی خوشحال می‌شوند. این پدیده به گفته او نیازمند ریشه‌یابی جدی است.

فتحی در بخش پایانی این گفت‌وگو به وضعیت اسفبار ورزش زنان اشاره کرد و گفت ورزشکاران زن نه تنها از حمایت اقتصادی و رسانه‌ای محروم‌اند، بلکه تحت فشارهای مضاعف سیاسی و اجتماعی قرار دارند. نبود پوشش تلویزیونی، فقدان اسپانسر و بی‌توجهی رسانه‌ها حتی در مقایسه با ورزش مردان، باعث شده زنان ورزشکار بیش از سایر گروه‌ها به پناهندگی روی بیاورند. نمونه آخر هم تیم ملی فوتبال زنان بود که شش عضو آن در استرالیا درخواست پناهندگی دادند. به گفته فتحی، این ورزشکاران با وجود دشواری‌های زندگی در غرب، آزادی و حمایت را به بازگشت به وطن ترجیح می‌دهند.

فایل صوتی گفت‌وگو را می‌توانید از لینک زیر بشنوید: