اسرائیل می‌خواهد خطوط راه‌آهن ایران را هدف قرار دهد ـ نگرانی‌ها از حملات گسترده به زیرساخت‌ها

در ادامه تشدید جنگ در ایران و منطقه، ارتش اسرائیل روز سه‌شنبه ۱۸ فروردین / ۷ آوریل با انتشار پیامی به زبان فارسی از شهروندان ایران خواست از سفر با قطار و حضور در نزدیکی خطوط راه‌آهن خودداری کنند.

در این هشدار که از سوی رسانه‌های بین‌المللی نیز بازنشر شد، تأکید شده است که حضور در قطارها و مجاورت خطوط ریلی می‌تواند جان افراد را به خطر بیندازد. این هشدار شامل ضرب‌الاجلی تا ساعت ۹ شب سه‌شنبه ۱۸ فروردین نیز بود.

اهمیت این هشدار از آن جهت بیشتر است که در برخی مناطق ایران، از جمله جنوب تهران، خطوط راه‌آهن در نزدیکی مناطق مسکونی قرار دارند و هرگونه اقدام نظامی می‌تواند به‌طور مستقیم غیرنظامیان را در معرض خطر قرار دهد.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که ضرب‌الاجل تعیین‌شده از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای ایران کمتر از ۲۴ ساعت دیگر به پایان می‌رسد. ترامپ هشدار داده است که در صورت عدم دستیابی به توافق برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، زیرساخت‌هایی مانند پل‌ها و نیروگاه‌های ایران هدف حمله قرار خواهند گرفت.

هم‌زمان با این تهدیدها، استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد، اعلام کرد که تهدید به حمله به زیرساخت‌های حیاتی، از جمله نیروگاه‌ها و پل‌ها، نگران‌کننده است و با اصول حقوق بین‌الملل همخوانی ندارد. به‌گفته او، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل بار دیگر تأکید کرده که زیرساخت‌های غیرنظامی، حتی اگر در مواردی خاص بتوان آن‌ها را در زمره اهداف نظامی تلقی کرد، نباید هدف قرار گیرند و هرگونه حمله به این تأسیسات نقض آشکار حقوق بین‌الملل محسوب می‌شود.

دوجاریک افزود:

دوجاریک در پاسخ به این پرسش که آیا چنین حملاتی می‌تواند از نظر دبیرکل سازمان ملل مصداق جنایت جنگی باشد، گفت «این اقدامات نقض حقوق بین‌الملل محسوب می‌شوند» و این‌که جرم بودن یا نبودن آن‌ها «باید توسط دادگاه تعیین شود».

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل نیز از وخامت اوضاع انسانی در ایران خبر داده است. بر اساس این گزارش، از زمان آغاز درگیری‌ها تا پایان ماه مارس، بیش از ۲۱۰۰ غیرنظامی کشته و نزدیک به ۲۸ هزار نفر زخمی شده‌اند. همچنین بیش از ۳.۸ میلیون نفر تحت تأثیر جنگ قرار گرفته و بیش از ۱۱۵ هزار واحد غیرنظامی آسیب دیده‌اند.

این نهاد همچنین اعلام کرده که حملات به زیرساخت‌های حیاتی، از جمله برق، آب و ارتباطات، موجب اختلال در خدمات پایه شده و خطرات جدی زیست‌محیطی و بهداشتی را افزایش داده است.

در همین راستا، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز نسبت به «تهدیدهای عمدی» علیه زیرساخت‌های حیاتی هشدار داده و چنین اقداماتی را «غیرانسانی و ویرانگر» توصیف کرده است.

این نهاد یادآور شده که بر اساس کنوانسیون‌های ژنو، حمله به تأسیسات حیاتی مانند آب و برق ممنوع است. همچنین رئیس شورای اروپا نیز تأکید کرده که هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی غیرقانونی است و تنها راه پایان بحران، مسیر دیپلماتیک است.

در داخل ایران نیز نگرانی‌ها درباره پیامدهای احتمالی حمله به زیرساخت‌ها افزایش یافته است. مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق ایران هشدار داده که در صورت آسیب به نیروگاه‌ها، احتمال بروز خاموشی‌های گسترده وجود دارد.

به‌گفته مهدی مسائلی، اگرچه شبکه برق کشور از ظرفیت و انعطاف لازم برای مدیریت بحران برخوردار است، اما آسیب جدی به نیروگاه‌ها یا خطوط انتقال می‌تواند به قطعی‌های طولانی‌تر و اختلالات گسترده در بخش‌های صنعتی و اقتصادی منجر شود.

او تأکید کرده که قطع برق می‌تواند پیامدهایی تصاعدی داشته باشد و افزون بر صنایع، حوزه‌هایی مانند بهداشت، ارتباطات و زندگی روزمره مردم را نیز به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد. همچنین حملات به مراکز صنعتی، مانند مجتمع‌های فولاد یا پتروشیمی، می‌تواند زنجیره تأمین را مختل کرده و به ایجاد بازار سیاه در برخی کالاها منجر شود.

هم‌زمانی هشدارهای نظامی، تهدید به حمله به زیرساخت‌ها و افزایش نگرانی‌های بین‌المللی، نشان‌دهنده ورود بحران به مرحله‌ای حساس است؛ مرحله‌ای که پیامدهای آن می‌تواند فراتر از میدان‌های نبرد، زندگی روزمره میلیون‌ها غیرنظامی را تحت تأثیر قرار دهد.