آتشبس شکننده میان آمریکا و ایران؛ اختلاف بر سر لبنان، واکنشهای جهانی و سقوط قیمت نفت
در پی توافق ایران و آمریکا بر سر آتشبس دو هفتهای، دو طرف خود را «پیروز» خواندند. اسرائیل تأکید کرد که این توافق شامل لبنان نمیشود. سازمان ملل و رهبران جهان از آتشبس استقبال کردند.
بخش خبر
تظاهرات ضد جنگ در واشنگتن دی سی، بیرون کاخ سفید، پس از اعلام آتشبس موقت بین ایالات متحده آمریکا و ایران ـ ۷ آوریل ۲۰۲۶، عکس از خبرگزاری فرانسه
نیمهشب گذشته با میانجیگری پاکستان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا حمله به ایران را مشروط به بازگشایی تنگه هرمز، دو هفته به تعویق انداخت و از پیشرفت مذاکرات و طرح پیشنهادی ایران برای دستیابی به صلح بلندمدت در خاورمیانه خبر داد.
در پی این رویداد تهران و واشنگتن هر دو از «پیروزی» خود سخن گفتند. ترامپ توافق آتشبس با تهران را «روزی بزرگ برای صلح جهانی» و «پیروزی تمامعیار» آمریکا خواند و گفت مسئله ذخایر اورانیوم ایران را حل میکنیم. شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیز در بیانیهای آتشبس دو هفتهای را «پیروزی» مردم ایران خواند و اعلام کرد که مذاکرات برای نهایی کردن جزئیات توافق با آمریکا از روز جمعه در اسلامآباد آغاز میشود و حداکثر ظرف ۱۵ روز به جمعبندی خواهد رسید.
این شورا تأکید کرد که آتشبس دو هفتهای با توافق دو طرف قابل تمدید خواهد بود.
بر اساس گزارش رسانههای دولتی ایران، طرحی دهبندی از سوی تهران ارائه شده که در آن پیشبینی شده آمریکا اجازه غنیسازی اورانیوم را به ایران بدهد. کشورهای غربی سالهاست ایران را به تلاش برای ساخت سلاح هستهای متهم میکنند.
آتشبس شامل لبنان نمیشود
در همین حال، دولت اسرائیل اعلام کرد آتشبس دو هفتهای شامل لبنان نمیشود. دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد که این کشور از تصمیم دونالد ترامپ برای توقف حملات علیه ایران به مدت دو هفته حمایت میکند اما این حمایت مشروط به آن است که ایران فوراً تنگه هرمز را بازگشایی کرده و تمامی حملات علیه آمریکا، اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه را متوقف کند.
در بیانیه دفتر نتانیاهو همچنین تأکید شده است که «این آتشبس دو هفتهای شامل لبنان نمیشود».
دفتر نتانیاهو گفت اسرائیل از تلاشهای آمریکا برای اطمینان از اینکه ایران دیگر تهدید هستهای یا موشکی نخواهد بود، حمایت میکند.
هشدار لبنان به آوارگان درباره بازگشت به جنوب
نتانیاهو در حالی لبنان را از توافق مستثنا کرده است که ایران آتشبس را شامل همه بخشهای «محور مقاومت» مورد نظر خود دانسته بود. پاکستان نیز که در این بحران نقش میانجی را ایفا میکند، پیشتر اعلام کرده بود این آتشبس شامل لبنان نیز میشود.
حزبالله لبنان تاکنون در اینباره واکنشی نشان نداده است اما دولت لبنان به شهروندانی که در پی حملات اسرائیل از جنوب این کشور گریختهاند، درباره بازگشت به این مناطق هشدار داد.
مدیریت بحران دولت لبنان روز چهارشنبه در واکنش به گزارشهایی درباره آوارگانی که شروع به جمعآوری وسایل خود و بازگشت به جنوب لبنان کردهاند، این هشدار را صادر کرد.
این افراد تصور کرده بودند که اعلام آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا شامل درگیری میان اسرائیل و حزبالله نیز میشود.
سازمان ملل خواستار پایبندی به آتشبس شد
پس از اعلام آتشبس میان آمریکا و ایران، سازمان ملل متحد از طرفهای درگیر خواست به این آتشبس پایبند بمانند.
استفان دوجاریک، سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل اعلام کرد که این اقدام برای «هموار کردن مسیر دستیابی به صلحی پایدار و جامع در منطقه» ضروری است.
او افزود گوترش از این آتشبس دو هفتهای استقبال میکند، اما در عین حال از تمامی طرفهای درگیر در خاورمیانه خواست تا به تعهدات خود بر اساس حقوق بینالملل عمل کنند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در اظهار نطری از بازگشت به دیپلماسی برای مذاکره درباره حل مسئله هستهای ایران استقبال کرد.
دموکراتها انتقادها را تکرار کردند
سیاستمداران ارشد حزب دموکرات آمریکا حتی پس از اعلام آتشبس بار دیگر از دونالد ترامپ بهدلیل جنگ با ایران انتقاد کردند.
چاک شومر، رهبر اقلیت دموکراتها در سنا، گفت ترامپ «عقبنشینی کرده» و اکنون «بهطور ناامیدانه بهدنبال راهی برای خروج از سخنان اغراقآمیز خود درباره نابودی کامل ایران است».
ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات، نیز در شبکه ایکس نوشت: «آتشبس خبر خوبی است، اما فقط به این دلیل که این جنگ بیمعنا باید هرچه سریعتر پایان یابد.»
او افزود ترامپ همچنان نتوانسته توضیح دهد چرا این جنگ را آغاز کرده و تأکید کرد: «آتشبس برای مردم آمریکا یک پیروزی محسوب نمیشود.»
رهبران اتحادیه اروپا از آتشبس استقبال کردند
رهبران اتحادیه اروپا روز چهارشنبه ۱۹ فروردین / ۸ آوریل از آتشبس دو هفتهای که میان ایالات متحده و ایران توافق شده است، استقبال کردند.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از آتشبس دو هفتهای که آمریکا و ایران دیشب بر سر آن توافق کردند استقبال میکنم. این اقدام به کاهش تنشهای بسیار مورد نیاز کمک میکند.» او افزود که ادامه مذاکرات برای دستیابی به راهحلی پایدار بسیار حیاتی است.
آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا نیز در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که از «همه طرفها خواسته است به مفاد این توافق پایبند باشند تا صلحی پایدار در منطقه حاصل شود».
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت که این توافق آتشبس «گامی به عقب از لبه بحران پس از هفتهها تشدید تنشها» است.
او افزود: «این توافق فرصتی بسیار ضروری برای کاهش تهدیدها، توقف حملات موشکی، ازسرگیری حملونقل دریایی و ایجاد فضایی برای دیپلماسی بهمنظور دستیابی به یک توافق پایدار فراهم میکند.»
استارمر: لحظهای برای آرامش
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، توافق آتشبس میان آمریکا و ایران و بازگشایی تنگه هرمز را «لحظهای برای آرامش» توصیف کرد.
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «همراه با شرکای خود باید هر آنچه در توان داریم انجام دهیم تا از این آتشبس حمایت کرده و آن را حفظ کنیم.»
استارمر تأکید کرد که این آتشبس موقت باید به یک توافق دائمی تبدیل شود.
استقبال مرتس از آتشبس
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز از آتشبس استقبال و از پاکستان برای میانجیگری تشکر کرد.
بر اساس بیانیه دولت آلمان، او گفت: «دولت فدرال از آتشبس دو هفتهای که ایالات متحده و ایران بر سر آن توافق کردهاند، استقبال میکند و از پاکستان برای میانجیگری این توافق مهم قدردانی میکند.»
او افزود هدف باید این باشد که در روزهای آینده بر سر پایان دائمی جنگ مذاکره شود و این امر تنها از طریق دیپلماسی امکانپذیر است.
مرتس تأکید کرد این مذاکرات به حفاظت از غیرنظامیان ایرانی و امنیت منطقه کمک کرده و میتواند از بروز یک بحران شدید جهانی انرژی جلوگیری کند.
دولت آلمان همچنین اعلام کرد از این تلاشهای دیپلماتیک حمایت کرده و در هماهنگی نزدیک با آمریکا و دیگر شرکا عمل میکند و در صورت لزوم برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز مشارکت خواهد داشت.
واکنش مکرون
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در کاخ الیزه نشست جدیدی از شورای دفاع برگزار کرد. او از توافق آتشبس میان ایالات متحده و ایران استقبال کرده و آن را «بسیار مثبت» توصیف کرد.
با این حال، مکرون تأکید کرد که این آتشبس باید «بهطور کامل» شامل لبنان نیز بشود.
روسیه و چین
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، در واکنش به توافق آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا اعلام کرد این توافق نشان داد که سیاستهای مبتنی بر حملات تهاجمی کارآمد نبوده و به بنبست رسیده است.
او همچنین تأکید کرد که حضور و نقشآفرینی فعال روسیه در تلاشها برای حل بحران خاورمیانه، در چارچوب منافع ملی این کشور، موازین حقوق بینالملل و اهدافی کاملاً انساندوستانه صورت گرفته است.
زاخارووا در ادامه افزود که خودداری مسکو از حمایت از قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل درباره تنگه هرمز، از آن جهت اهمیت داشت که مانع بهرهبرداری احتمالی از این نهاد بینالمللی برای اهدافی نامطلوب و مسئلهساز شد.
وزارت خارجه چین نیز با اشاره به موضع خود اعلام کرد که این کشور همچنان به ایفای نقشی سازنده در راستای بازگرداندن صلح و ثبات به منطقه خلیج فارس و خاورمیانه ادامه خواهد داد.
واکنش عربستان، عراق، امارات، ترکیه، آذربایجان و اردن
وزارت امور خارجه عربستان سعودی اعلام کرد که این کشور از نقش میانجیگرانه پاکستان در مسیر دستیابی به توافقی پایدار که بتواند ثبات منطقه را تضمین کند، پشتیبانی میکند. همچنین ریاض ابراز امیدواری کرده است که توافق فعلی زمینهساز برقراری آتشبسی جامع و ماندگار باشد و به تقویت امنیت منطقه کمک کند.
در عراق، گروههای شبهنظامی نزدیک به ایران اعلام کردند حملات خود علیه «پایگاههای دشمن» را به حالت تعلیق درمیآورند.
یک مقام ارشد اماراتی هم اعلام کرد آتشبس میان ایران و ایالات متحده یک «پیروزی» برای امارات متحده عربی محسوب میشود.
انور قرقاش، مشاور رئیسجمهور امارات، در پیامی در شبکه ایکس گفت کشورش از جنگ میان آمریکا و ایران «پیروز» بیرون آمده است؛ جنگی که بهگفته او، ابوظبی اساساً تمایلی به وقوع آن نداشت.
او افزود: «امروز ما آمادهایم در یک چشمانداز پیچیده منطقهای، با منابع بیشتر، درک عمیقتر و توانایی قویتر برای تأثیرگذاری و شکل دادن به آینده حرکت کنیم.»
در همین حال، وزارت امور خارجه ترکیه با انتشار بیانیهای از اعلام آتشبس در ایران استقبال کرده و بر لزوم اجرای کامل این توافق تأکید کرده است. آنکارا همچنین اعلام کرده که برای به ثمر رسیدن مذاکرات در اسلامآباد، از هیچگونه حمایتی دریغ نخواهد کرد.
از سوی دیگر، وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان با انتشار بیانیهای از آتشبس اعلامشده میان ایران و ایالات متحده استقبال کرده و از تلاشهای تمامی طرفهای میانجی در مسیر تحقق این توافق قدردانی کرده است.
اردن هم آتشبس را گامی مثبت در جهت پایان دادن به تنشهای خطرناک دانست.
استقبال کشورهای آسیایی از آتشبس
دولتهای آسیایی هم از اعلام آتشبس میان ایران و آمریکا استقبال کردند.
یوونه موونگکانگ، سخنگوی وزارت خارجه اندونزی، گفت دولت این کشور از همه تلاشهای دیپلماتیک سازنده، بهویژه آنهایی که به راهحلهای پایدار منجر شوند، حمایت میکند و حفاظت از غیرنظامیان را اولویت اصلی میداند.
انور ابراهیم، نخستوزیر مالزی، نیز این آتشبس را نشانهای مثبت برای بازگشت صلح و ثبات نهتنها در منطقه بلکه در سطح جهان دانست.
وزارت خارجه کره جنوبی نیز از تلاشهای میانجیگرانه پاکستان تمجید کرده و خواستار بازگشت سریع صلح و ثبات شد.
سئول همچنین اعلام کرد انتظار دارد عبور آزاد کشتیها از تنگه هرمز بهسرعت و بهطور ایمن از سر گرفته شود.
کاهش شدید قیمت نفت و رشد بازارهای سهام
پس از اعلام آتشبس دو هفتهای در جنگ ایران، قیمت نفت که پیشتر بهشدت افزایش یافته بود، بهطور قابل توجهی کاهش یافت.
در شرق آسیا نیز بازارهای سهام رشد چشمگیری را تجربه کردند.
شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن ۵,۴ درصد افزایش یافت و شاخص کوسپی کره جنوبی ۸,۳ درصد رشد کرد. بهدلیل نوسانات شدید، معاملات در بورس کره جنوبی موقتاً متوقف شد.
شاخص هنگسنگ هنگکنگ ۲,۹ درصد بالا رفت، شاخص CSI 300 چین ۲,۸ درصد رشد کرد و شاخص S&P/ASX 200 استرالیا نیز با ۲,۶ درصد افزایش به کار خود پایان داد.
بازارها بهویژه به اظهارات عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، واکنش نشان دادند که گفته بود تنگه هرمز در دوران آتشبس باز خواهد بود.
در پی این تحولات، قیمت نفت نیز بهطور محسوسی کاهش یافت.
بهای نفت برنت دریای شمال برای تحویل در ماه ژوئن با کاهش ۱۳,۱۳ درصدی به ۹۴,۹۲ دلار در هر بشکه رسید.
قیمت نفت شاخص آمریکا نیز با افت ۱۴,۵۳ درصدی به ۹۶,۵۴ دلار رسید که پایینترین سطح از اواسط ماه مارس است.
برای نفت WTI که برای بازار آمریکا اهمیت بیشتری دارد نیز کاهش قیمتی مشابه ثبت شد.
در حال حاضر، قیمت نفت مهمترین شاخص برای سنجش نگرانیهای مربوط به تورم و رشد اقتصادی در بازارهای جهانی به شمار میرود.
نظرها
نظری وجود ندارد.