عراقچی در روسیه؛ تلاش تهران برای هماهنگی با مسکو در سایه بن‌بست مذاکرات با آمریکا

همزمان با تشدید تحرکات دیپلماتیک جمهوری اسلامی در ادامه آتش‌بس شکننده با آمریکا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران با سفر به سن‌پترزبورگ برای دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه رایزنی درباره تحولات جنگ، آینده مذاکرات با آمریکا، امنیت تنگه هرمز و همکاری‌های منطقه‌ای را در دستور کار قرار داده است؛ سفری که در کنار رفت‌وآمدهای او به پاکستان و عمان، نشان‌دهنده تلاش تهران برای بازتعریف موقعیت خود در این مرحله از جنگ و مدیریت همزمان پرونده‌های امنیتی، اقتصادی و هسته‌ای است.

عراقچی صبح دوشنبه ۷ اردیبهشت / ۲۷ آوریل پس از دو سفر مهم به اسلام‌آباد و مسقط، وارد سن‌پترزبورگ شد تا در دیدار با مقام‌های ارشد روسیه، درباره شرایط جدید منطقه و پیامدهای جنگ رایزنی کند. او در بدو ورود، این سفر را فرصتی مهم برای احیای هماهنگی‌های نزدیک تهران و مسکو توصیف کرد و گفت:

عراقچی با اشاره به این‌که جنگ موجب وقفه‌ای در برخی تبادلات دیپلماتیک شده بود، تصریح کرد که اکنون زمان آن رسیده تهران و مسکو درباره وضعیت جدید، همکاری‌های خود را بازتنظیم کنند. او همچنین هدف سفر را افزون بر بررسی تحولات جنگ، «ادامه رایزنی‌های نزدیک درباره مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی و ارتقای مناسبات دوجانبه» عنوان کرد.

وزیر خارجه ایران در ادامه به سفرهای پیشین خود اشاره کرد و گفت سفر به پاکستان «بسیار خوب» بوده و طی آن «مشورت‌های مهمی» درباره وضعیت مذاکرات ایران و آمریکا انجام شد. او تاکید کرد:

در پاکستان، با وجود لغو دیدار پیش‌بینی‌شده میان عراقچی و نمایندگان دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، رسانه‌های نزدیک به تهران گزارش دادند که وزیر خارجه ایران پیام‌های مکتوبی شامل خطوط قرمز جمهوری اسلامی را از طریق اسلام‌آباد به واشنگتن منتقل کرده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد کانال‌های دیپلماتیک غیرمستقیم همچنان فعال مانده‌اند.

عراقچی در عمان نیز گفت‌وگوهای مهمی درباره امنیت تنگه هرمز انجام داد. او در پیامی در شبکه ایکس نوشت:

او همچنین تأکید کرد که ایران و عمان توافق کرده‌اند رایزنی‌های کارشناسی خود را درباره تنگه هرمز ادامه دهند، زیرا منافع دو کشور به‌طور مستقیم با تحولات آن گره خورده است.

در همین حال، گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع آمریکایی و رسانه‌هایی چون آکسیوس و المیادین حاکی از آن است که ایران از طریق میانجیگران پاکستانی، عمانی و منطقه‌ای، پیشنهاد تازه‌ای برای مذاکرات سه‌مرحله‌ای ارائه کرده است.

بر اساس این طرح، تهران خواهان پایان جنگ، دریافت تضمین‌های امنیتی برای جلوگیری از تکرار درگیری، و سپس گفت‌وگو درباره مدیریت تنگه هرمز است؛ در حالی که مذاکرات هسته‌ای به مرحله‌ای بعدی موکول می‌شود.

این در حالی است که دونالد ترامپ موضعی سخت‌گیرانه‌تر اتخاذ کرده و ضمن تردید درباره انسجام تصمیم‌گیری در ساختار سیاسی ایران گفته است: «برخی از افرادی که اکنون با آن‌ها طرف هستیم منطقی‌ترند، اما مشخص نیست چه کسی تصمیم نهایی را می‌گیرد.» او همچنین تأکید کرده که اگر تهران خواهان پایان جنگ است، می‌تواند مستقیماً با آمریکا تماس بگیرد.

ترامپ همچنین در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز، محاصره دریایی ایران را ابزاری مؤثر توصیف کرد و هشدار داد که ادامه ناتوانی تهران در صادرات نفت ممکن است به بحران شدید در زیرساخت‌های انرژی جمهوری اسلامی منجر شود. او مدعی شد که «اگر این روند ادامه پیدا کند، خطوط انتقال نفت ایران ممکن است ظرف چند روز به نقطه انفجار برسند.»

در آخرین تحولات در این زمینه، «تانکر ترکرز»، شرکت بین‌المللی رصدکننده نفتکش‌ها با استناد به تصاویر ماهواره‌ای اعلام کرد نیروی دریایی آمریکا در اقیانوس هند محموله‌های نفتی ایران به ارزش تقریبی ۳۸۰ میلیون دلار را توقیف کرده است. این شرکت بدون ارائه جزئیات بیشتر درباره زمان دقیق این عملیات یا مقصد نهایی نفتکش‌ها، برآورد کرده که این محموله احتمالاً به سوی ایالات متحده آمریکا منتقل شده باشد.

همزمان، کاخ سفید برای بررسی بن‌بست فعلی در مذاکرات و گزینه‌های پیش‌رو، روز دوشنبه نشست مهمی در اتاق وضعیت برگزار می‌کند. مقام‌های آمریکایی می‌گویند واشنگتن پیشنهاد جدید ایران را دریافت کرده، اما هنوز مشخص نیست آیا تمایلی به پذیرش چارچوب مرحله‌ای تهران وجود دارد یا خیر.