هزینه‌های نظامی در جهان برای یازدهمین سال پیاپی افزایش یافتند

سال ۲۰۲۵ با جنگ‌ها، دگرگونی‌های ژئوپولیتیکی و ناامنی همراه بود. بر اساس آمار جدید مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)، در واکنش به این شرایط، بسیاری از کشورهای جهان به تقویت تسلیحاتی خود ادامه دادند.

به گفته لورنزو اسکاراتزاتو، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم، دولت‌ها در سال گذشته حدود ۲,۹ تریلیون دلار آمریکا (نزدیک به ۲,۵ تریلیون یورو) برای دفاع هزینه کردند. این رقم یک رکورد تازه محسوب می‌شود - و یازدهمین سال پیاپی است که چنین افزایشی ثبت شده است.

اسکاراتزاتو می‌گوید این هزینه‌ها عمدتاً در چند کشور متمرکز بوده‌اند. «ایالات متحده آمریکا، چین و روسیه بیش از ۵۰ درصد از کل هزینه‌های نظامی جهان را به خود اختصاص داده‌اند».

آمریکا صرفه‌جویی کرد

با این حال، میزان افزایش کلی نسبت به سال‌های گذشته کمتر بوده است - و دلیل آن وضعیت ایالات متحده آمریکا است. آمریکا همچنان در مقایسه جهانی در رتبه نخست قرار دارد، اما برخلاف روند جهانی، هزینه‌های نظامی این کشور در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت. دلیل عمده آن این بود که کمک‌های نظامی جدید این کشور به اوکراین تصویب نشدند.

از سوی دیگر، به همین دلیل، هزینه‌های نظامی در اروپا با مجموع ۱۴ درصد، همچنان به‌شدت افزایش یافتند. خود اوکراین نیز طبق این گزارش حدود ۴۰ درصد از کل تولید ناخالص داخلی خود را صرف هزینه دفاعی کرد. همچنین شرکای اروپایی، پس از کاهش کمک‌های آمریکا، حمایت خود از اوکراین را افزایش دادند.

افزون بر این، کشورهای اروپایی سرمایه‌گذاری بیشتری روی ارتش خود انجام دادند. برای مثال، آلمان افزایش ۲۴ درصدی را ثبت کرد. اسکاراتزاتو می‌گوید این موضوع از یک سو به‌دلیل حس تهدید از سوی روسیه بوده و از سوی دیگر به کاهش علاقه آمریکا به ناتو مربوط می‌شود. در نتیجه «آلمان نیز مانند بسیاری دیگر از متحدان ناتو، فشار را برای تأمین هزینه دفاعی، امنیت و توان نظامی خود احساس می‌کند.»

همچنین در بسیاری از کشورهای آسیایی مانند چین، ژاپن، تایوان، هند و پاکستان، هزینه‌های نظامی در پی درگیری‌ها و تنش‌های متعدد بار دیگر جهش یافتند. در مقابل، در خاورمیانه این هزینه‌ها در سال ۲۰۲۵ تنها اندکی افزایش پیدا کردند. در اسرائیل حتی هزینه‌ها کاهش یافت که پژوهشگران مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم، این موضوع را «ناشی از کاهش شدت جنگ در نوار غزه پس از توافق آتش‌بس با حماس در ژانویه ۲۰۲۵» می‌دانند.

«به نظر نمی‌رسد سال ۲۰۲۶ جنگ کمتری داشته باشد»

پژوهشگران مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم انتظار دارند روند تسلیح مجدد جهانی در سال‌های آینده نیز ادامه یابد. همچنین کاهش هزینه‌های آمریکا نیز تحت ریاست‌جمهوری ترامپ پایدار نخواهد بود. اسکاراتزاتو می‌گوید: «کاملاً برعکس. ما هم‌اکنون نشانه‌هایی می‌بینیم که حاکی از افزایش دوباره هزینه‌های نظامی هستند.»

او می‌افزاید که جنگ علیه ایران همچنان ادامه دارد و در پیشنهاد بودجه سال ۲۰۲۷، تا ۱,۵ تریلیون دلار آمریکا برای ارتش درخواست شده است.

همچنین، به‌گفته این پژوهشگر مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم، کشورهای عضو ناتو در سال گذشته متعهد شدند که در دهه ۲۰۳۰ پنج درصد از تولید ناخالص داخلی خود را صرف دفاع کنند. اسکاراتزاتو افزود:

«به نظر نمی‌رسد سال ۲۰۲۶ نسبت به ۲۰۲۵ جنگ کمتری داشته باشد. تنش‌های جهانی در حال افزایش هستند. در مجموع، این روند دست‌کم در کوتاه‌مدت نشان‌دهنده افزایش بیشتر هزینه‌های نظامی است.»

مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم هر سال گزارش‌هایی درباره هزینه‌های نظامی، تجارت تسلیحات و صنایع دفاعی منتشر می‌کند. این مرکز پژوهشی مستقل عمدتاً توسط دولت سوئد تأمین مالی می‌شود.