با آغاز «پروژه آزادی» آمریکا و اعلام محدوده جدید کنترل دریایی ایران، تنش در تنگه هرمز اوج گرفت

در پی تشدید تحولات امنیتی در تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دوشنبه ۱۴ اردیبهشت اعلام کرد محدوده جدیدی برای کنترل هوشمند دریایی در تنگه هرمز تعیین شده است که بر اساس آن، مرز جنوبی این محدوده از خط میان کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در امارات متحده عربی و مرز غربی از خط میان انتهای جزیره قشم و ام‌القیوین در امارات تعریف شده است.

این اقدام همزمان با اعلام طرحی از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با عنوان «پروژه آزادی» صورت گرفت که هدف آن اسکورت کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز اعلام شده است.

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) نیز اعلام کرده است که ایالات متحده آمریکا یک مسیر ایمن جدید در تنگه هرمز تعریف کرده است. بر اساس این مسیر، کشتی‌ها به‌جای استفاده از گذرگاه‌های پیشین، ملزم به عبور از نوار جنوبی آبراه و در نزدیکی سواحل عمان هستند.

در واکنش به این تحولات، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء تأکید کرد که امنیت تنگه هرمز در اختیار ایران است و هرگونه عبور بدون هماهنگی با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با واکنش سخت مواجه خواهد شد.

همزمان، روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه اعلام کرد که با «اخطار قاطع» نیروی دریایی ارتش، از ورود ناوشکن‌های آمریکایی به محدوده تنگه هرمز جلوگیری شده است.

در ادامه این تنش‌ها، خبرگزاری فارس به‌نقل از منابع محلی در جنوب ایران گزارش داد یک ناوچه نیروی دریایی آمریکا که به‌گفته این منابع قصد عبور از حوالی جاسک به سمت تنگه هرمز را داشت، پس از بی‌توجهی به هشدارهای ایران هدف اصابت دو موشک قرار گرفته و مجبور به عقب‌نشینی شده؛ ادعایی که به‌طور مستقل تأیید نشده است.

در مقابل، پایگاه خبری آکسیوس به‌نقل از یک مقام آمریکایی اعلام کرد که ایالات متحده آمریکا هرگونه حمله موشکی یا اقدام نظامی علیه نیروهایش را پاسخ خواهد داد و مدعی شد گزارش‌های مربوط به اصابت موشک به کشتی آمریکایی را رد می‌کند.

این موضع در شرایطی مطرح شده که به‌گفته این رسانه، واشنگتن تهدید کرده در صورت هدف قرار گرفتن نیروهایش در منطقه، اقدامات تلافی‌جویانه انجام خواهد داد.

در همین حال، یک منبع مطلع در ایران به خبرگزاری تسنیم گفت تهران برای تمامی سناریوهای احتمالی آمادگی کامل دارد و تأکید کرد که عبور و مرور در تنگه هرمز بدون مجوز نیروهای مسلح ایران امکان‌پذیر نخواهد بود. این منبع همچنین با اشاره به تجربه‌های پیشین نظامی هشدار داد هرگونه اقدام نیروهای خارجی در این منطقه می‌تواند با پاسخ سخت مواجه شود و سناریوهای متعددی برای مقابله با تحرکات احتمالی طراحی شده است.

در سوی دیگر، منابع دریانوردی بین‌المللی از اختلال گسترده در تردد کشتی‌ها خبر داده‌اند. رامان کاپور، کاپیتان یک نفتکش سرگردان در خلیج فارس، به شبکه الجزیره گفته است که در شرایط فعلی هیچ کشتی‌ای تمایلی به عبور از تنگه هرمز ندارد و ناوگان تجاری در انتظار تضمین رسمی امنیت مسیر از سوی طرف‌های درگیر است. به‌گفته او، هزاران دریانورد در منطقه بلاتکلیف مانده‌اند و شرکت‌های کشتیرانی در حال بررسی شرایط برای دریافت مجوز عبور هستند.

دونالد ترامپ با صدور فرمانی با عنوان «پروژه آزادی» اعلام کرده است که نیروهای نظامی این کشور مأمور اسکورت کشتی‌های غیرنظامی در تنگه هرمز خواهند بود. او این اقدام را «بشردوستانه» توصیف کرده و هشدار داده هرگونه مداخله با پاسخ نظامی مواجه می‌شود و شرکت‌هایی که برای عبور امن هزینه‌ای به ایران پرداخت کنند نیز تحت تحریم قرار خواهند گرفت.

همزمانی اعلام محدوده جدید کنترل دریایی از سوی ایران، آغاز طرح اسکورت نظامی آمریکا و انتشار گزارش‌هایی از درگیری‌های پراکنده و توقف گسترده تردد کشتی‌ها، وضعیت تنگه هرمز را به یکی از پرتنش‌ترین مقاطع سال‌های اخیر تبدیل کرده است؛ وضعیتی که آینده آن به تصمیمات سیاسی و نظامی طرف‌های درگیر در ساعات و روزهای پیش‌رو وابسته خواهد بود.