بنبست مذاکرات ایران و آمریکا همراه با تداوم بسته بودن تنگه هرمز، قیمت نفت را افزایش داد
ترامپ گفت آتشبس با ایران اکنون «روی دستگاه تنفس مصنوعی» است. رد فوری پاسخ ایران وضعیت بازار جهانی انرژی را ملتهب و تلاشهای دیپلماتیک برای مهار بحران را پیچیدهتر کرده است.
بخش خبر
چندین کشتی در تنگه هرمز لنگر انداختهاند. تصویری از خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) که خبرگزاری فرانسه مورد استفاده قرار داده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با رد سریع پاسخ ایران به پیشنهاد صلح واشنگتن، چشمانداز پایان جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل را مبهمتر کرد؛ موضوعی که همزمان با ادامه اختلال شدید در تردد کشتیها از تنگه هرمز، موجب افزایش قیمت جهانی نفت شده است.
واشنگتن چند روز پیش پیشنهادی را برای بازگشت به مذاکرات ارائه کرده بود؛ پیشنهادی که بر توقف درگیریها و سپس آغاز گفتوگو درباره مسائل مورد اختلاف، از جمله برنامه هستهای ایران، تمرکز داشت. اما تهران روز یکشنبه در پاسخ رسمی خود، پایان جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، را پیششرط هرگونه توافق دانست.
ایران در این پاسخ همچنین خواستار پرداخت غرامت خسارتهای جنگ، بهرسمیت شناخته شدن حاکمیتش بر تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی آمریکا، تضمین عدم انجام حملات جدید، لغو تحریمها و رفع محدودیت فروش نفت ایران شد.
ترامپ ساعاتی بعد در شبکه اجتماعی تروث سوشال بدون ارائه جزئیات نوشت: «از آن خوشم نیامد؛ کاملاً غیرقابل قبول است.» او روز دوشنبه نیز موضع خود را تندتر کرد و گفت آتشبس با ایران اکنون «روی دستگاه تنفس مصنوعی» قرار دارد. ترامپ همچنین پاسخ تهران را «مزخرف» توصیف کرد و مدعی شد ایران آماده است «غبار هستهای» خود، منظور ذخایر اورانیوم غنیشده، را تحویل آمریکا دهد. او ادعا کرد تنها آمریکا و چین توانایی انتقال این مواد را دارند.
در مقابل، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، تأکید کرد مطالبات تهران «کاملاً مشروع» است. او گفت ایران خواستار پایان جنگ، رفع «محاصره و دزدی دریایی» آمریکا و آزادسازی داراییهای بلوکهشده خود شده است. بقائی همچنین تأمین امنیت تنگه هرمز، منطقه و لبنان را بخشی از «پیشنهاد مسئولانه و سخاوتمندانه» ایران توصیف کرد.
با ادامه بنبست سیاسی، بازارهای جهانی انرژی واکنش نشان دادند. قیمت نفت برنت که در ساعات ابتدایی معاملات جهش شدیدی را تجربه کرده بود، در ادامه اندکی عقب نشست اما همچنان حدود دو درصد افزایش داشت و به نزدیکی ۱۰۳ دلار در هر بشکه رسید.
تنگه هرمز که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه مسیر عبور حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود، اکنون به مهمترین نقطه فشار در بحران تبدیل شده است. ادامه محدودیتها در این آبراه حیاتی باعث کاهش صادرات تولیدکنندگان نفت شده و طبق نظرسنجی رویترز، تولید نفت اوپک در ماه آوریل به پایینترین سطح خود در بیش از ۲۰ سال گذشته رسیده است.
دادههای مؤسسات ردیابی کشتیرانی نشان میدهد رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز اکنون در مقایسه با پیش از جنگ به حداقل رسیده است. تنها سه نفتکش حامل نفت خام هفته گذشته موفق به خروج از این آبراه شدند و طبق گزارشها برای جلوگیری از هدف قرار گرفتن، سامانههای رهگیری خود را خاموش کرده بودند.
همچنین دومین کشتی حامل گاز طبیعی مایع قطر تلاش کرده از تنگه عبور کند؛ اقدامی که چند روز پس از عبور نخستین محموله تحت توافقی میان ایران و پاکستان صورت گرفته است.
با وجود برقراری آتشبس نسبی از اوایل آوریل، درگیریهای پراکنده اطراف تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و بارها آتشبس را در معرض فروپاشی قرار داده است. در جنوب لبنان نیز با وجود آتشبس اعلامشده با میانجیگری آمریکا، تنشها میان اسرائیل و حزبالله ادامه یافته است.
در سطح بینالمللی، آمریکا برای جلب حمایت متحدانش جهت بازگشایی مسیر کشتیرانی در هرمز با مشکل روبهرو شده است. کشورهای عضو ناتو حاضر نشدهاند بدون دستیابی به توافق صلح کامل و مأموریت بینالمللی رسمی، نیرو یا کشتی نظامی به منطقه اعزام کنند.
در داخل آمریکا نیز ادامه جنگ به موضوعی حساس برای دولت ترامپ تبدیل شده است. نظرسنجیها نشان میدهد افزایش شدید قیمت بنزین و نگرانیهای اقتصادی، حمایت افکار عمومی از این جنگ را کاهش داده؛ آن هم در شرایطی که کمتر از شش ماه تا انتخابات سراسری آمریکا باقی مانده و کنترل کنگره برای جمهوریخواهان اهمیت حیاتی دارد.
در همین حال، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، قرار است روز سهشنبه در قطر درباره بحران ایران و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز گفتوگو کند. ترکیه از آغاز جنگ در تماس نزدیک با آمریکا، ایران و پاکستان ــ که نقش میانجی را ایفا میکند ــ قرار داشته است.
تحولات مربوط به ایران همچنین قرار است یکی از محورهای اصلی سفر ترامپ به چین باشد. رئیسجمهور آمریکا چهارشنبه وارد پکن میشود تا با شی جینپینگ، رهبر چین دیدار کند. مقامهای آمریکایی گفتهاند موضوع ایران، برنامه هستهای تهران و بحران انرژی ناشی از جنگ در دستور کار مذاکرات دو کشور قرار دارد.
واشنگتن امیدوار است چین، که همچنان روابط اقتصادی نزدیک و خرید نفت از ایران را حفظ کرده، از نفوذ خود برای وادار کردن تهران به توافق استفاده کند. با این حال، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است مقامهای چینی «به خوبی میدانند چگونه از این فرصت برای هشدار درباره پیامدهای اقدامات غیرقانونی و زورگویانه آمریکا علیه صلح و امنیت منطقه استفاده کنند».
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز اعلام کرده جنگ هنوز پایان نیافته است. او گفته برای حذف اورانیوم غنیشده ایران، برچیدن تأسیسات غنیسازی و مقابله با توان موشکی و نیروهای متحد تهران «کارهای بیشتری» باید انجام شود، هرچند تأکید کرده مسیر مطلوب همچنان دیپلماسی است و استفاده از زور آخرین گزینه خواهد بود.
نظرها
نظری وجود ندارد.