دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی: «عقبنشینی در کار نخواهد بود» ـ هیئت بلندپایه جمهوری اسلامی به دوحه رفت
دونالد ترامپ گفت توافقهایی نظیر برجام در کار نخواهد بود. او خواستار پیوستن فوری کشورهای منطقه به پیمان ابراهیم با اسرائیل شد.
بخش خبر
محمدباقر ذوالقدر ـ عکس از روزنامه ایران
محمدباقر ذوالقدر، دبیر جدید شورایعالی امنیت ملی جمهوری اسلامی دوشنبه ۴ خرداد در نخستین موضعگیری رسمی خود درباره روند مذاکرات با آمریکا، با انتشار پیامی تأکید کرد که جمهوری اسلامی در مواضع خود گامی به عقب برنخواهد داشت.
محمدباقر ذوالقدر در این پیام با صراحت اعلام کرد:
عقبنشینی در کار نخواهد بود؛ این را میدان نظامی، میدان دیپلماسی و مردم مبعوثشده حاضر در خیابان با مقاومت جانانه خود نشان دادند و دشمن را زمینگیر کردند.
او خواهان «حفظ یکپارچگی داخلی» شد و افزود:
حالا بیش از هر زمان دیگر کشور نیاز به وحدت و انسجام دارد تا آمریکاییها و صهیونیستها در این زمینه هم مأیوس شوند.
ذوالقدر در حالی این مواضع را اعلام کرد که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز دوشنبه در رأس هیئتی بلندپایه وارد دوحه شد تا درباره پرونده مذاکرات، وضعیت تنگه هرمز و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران با مقامهای قطری گفتوگو کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی ایران، از جمله مقامهایی هستند که قالیباف را در این سفر همراهی میکنند. خبرگزاری فرانسه به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده است که این هیئت «در چارچوب تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیریها» راهی قطر شده و مذاکرات آن «بر مسائل مربوط به تنگه هرمز و اورانیوم غنیشده با غنای بالا» متمرکز خواهد بود.
بهگفته این منبع، حضور رئیس بانک مرکزی ایران نیز با هدف رایزنی درباره «داراییهای مسدودشدهای» انجام شده که قرار است در صورت دستیابی به توافق نهایی، درباره آنها تصمیمگیری شود. برخی رسانههای ایرانی از جمله روزنامه شرق نیز نوشتهاند که بخش مهمی از مذاکرات دوحه به موضوع منابع مالی بلوکهشده ایران در خارج از کشور اختصاص دارد.
گزارشهایی منتشر شده که واشنگتن در جریان مذاکرات اخیر با آزادسازی بخشی از داراییهای ایران موافقت کرده است؛ داراییهایی که بخش عمده آن پس از تبادل زندانیان میان تهران و واشنگتن در سال ۲۰۲۳ به قطر منتقل شد اما هرگز در اختیار ایران قرار نگرفت. منابع غربی ارزش این داراییها را حدود ۶ میلیارد دلار اعلام میکنند، در حالی که مقامهای ایرانی از رقمی نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار سخن گفتهاند.
این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز بار دیگر تأکید کرد که حاضر نیست «پول نقد» در اختیار تهران قرار دهد و گفت: «فکر میکنید بعد از همه حرفهایم درباره اینکه ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند، به آنها پول نقد میدهم؟»
این تحولات در حالی رخ میدهد که قطر در هفتههای اخیر بار دیگر نقش فعالتری در میانجیگری میان تهران و واشنگتن بر عهده گرفته است. پیشتر پاکستان بهعنوان کانال اصلی ارتباطی دو طرف شناخته میشد، اما اکنون دوحه نیز به یکی از بازیگران اصلی این روند تبدیل شده است.
در همین فضای دیپلماتیک، دونالد ترامپ در پیامی مفصل در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که مذاکرات با ایران «خوب پیش میرود» اما نتیجه آن یا «یک توافق عالی برای همه» خواهد بود یا اساساً توافقی در کار نخواهد بود.
ترامپ با حمله دوباره به برجام، توافق هستهای قبلی در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما، نوشت: «توافقی که من دنبال میکنم دقیقاً نقطه مقابل فاجعهای است که اوباما ایجاد کرد.» او همچنین با ادعای اینکه دولت پیشین آمریکا با برجام «مسیر مستقیم و آشکاری» برای دستیابی ایران به سلاح هستهای فراهم کرده بود، تأکید کرد که «من چنین توافقهایی نمیکنم».
رئیسجمهور آمریکا در ادامه مواضعش، همچنین مذاکرات جاری با ایران را به پروژه عادیسازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل پیوند زد و از دولتهای منطقه خواست همزمان با نهایی شدن توافق احتمالی، به «پیمان ابراهیم» بپیوندند.
او در پیام خود نوشت: «پس از تمام تلاشهایی که ایالات متحده برای کنار هم قرار دادن این پازل بسیار پیچیده انجام داده، باید دستکم امضای همزمان همه این کشورها پای پیمان ابراهیم الزامی باشد.»
ترامپ سپس نام کشورهایی را که بهگفته او در تماسهای اخیر درباره مذاکرات ایران حضور داشتهاند، برشمرد و افزود: «کشورهای مورد بحث عبارتند از عربستان سعودی، امارات عربی متحده (که هماکنون عضو است)، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر، اردن و بحرین (که هماکنون عضو است).»
او تأکید کرد که «این روند باید با امضای فوری عربستان سعودی و قطر آغاز شود و دیگران نیز از آن پیروی کنند».
به نوشته وبسایت اکسیوس، ترامپ این ایده را در تماس تلفنی اخیر خود با رهبران عربستان سعودی، قطر، امارات، مصر، اردن، ترکیه، پاکستان و بحرین مطرح کرده است؛ پیشنهادی که بهگفته منابع آگاه، برخی مقامهای حاضر در تماس را غافلگیر کرده و حتی برای دقایقی سکوت بر فضای گفتوگو حاکم شده است.
«پیمان ابراهیم» به زنجیرهای از تفاهمهای دیپلماتیک با محوریت واشنگتن در سال ۲۰۲۰ اطلاق میشود که به ابتکار دولت اول ترامپ، زمینه را برای عادیسازی روابط میان اسرائیل و چند کشور عربی از جمله امارات متحده عربی، بحرین، سودان و مراکش فراهم کرد.
در تهران اظهارات رئیسجمهور آمریکا با واکنش تند روبهرو شد. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، درخواست واشنگتن برای پیوستن کشورهای منطقه به روند عادیسازی روابط با اسرائیل را تلاشی برای «منحرف کردن افکار عمومی» توصیف کرد و گفت: «طرحهایی مثل عادیسازی، تحمیل یک موجود غیرعادی به منطقه است.»
بقائی همچنین با اشاره به حمایت واشنگتن از اسرائیل اظهار داشت: «خیلی روشن و واضح همه دیدند که تنها دغدغه آمریکا در منطقه غرب آسیا اسرائیل است و هیچ ارزش و اهمیتی برای امنیت منطقه و رفاه کشورهای منطقه قائل نیست.»
با وجود ادامه اظهارنظرهای متناقض از سوی مقامهای دو طرف، سفر هیئت ایرانی به دوحه و افزایش تماسهای منطقهای نشان میدهد مذاکرات وارد مرحلهای شده که افزون بر پرونده هستهای، موضوعاتی چون امنیت تنگه هرمز، تحریمها و مبادلات مالی را نیز در بر گرفته و حتی آینده روابط کشورهای عربی با اسرائیل نیز بهشکلی به این مذاکرات پیوند خورده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.