موج گسترده اخراج‌ها و پرونده‌های انضباطی در دانشگاه‌های ایران

در ماه‌های اخیر، فضای دانشگاه‌های کشور با موج گسترده‌ای از تشکیل پرونده‌های انضباطی، احضارهای تلفنی و صدور احکام تعلیق و اخراج برای دانشجویان همراه شده است؛ روندی که به‌گفته دانشجویان در دانشگاه‌های مختلف، از جمله دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه بهشتی و دانشگاه علم و صنعت ایران، در برخی موارد بدون طی کامل تشریفات آیین‌نامه‌ای و با اتکا به گزارش‌های غیرمستند دنبال شده است.

روزنامه «شرق» در گزارشی بر اساس روایت‌های متعدد دانشجویی نوشته است که تنها در دانشگاه صنعتی شریف برای حدود ۳۰ تا ۴۰ دانشجو پرونده انضباطی تشکیل شده که در میان آن‌ها ۵ تا ۷ حکم اخراج و بیش از ۲۰ حکم تعلیق یک تا سه ترم صادر شده است. در همین دانشگاه، دانشجویان از احضارهای سریع، جلسات فشرده تفهیم اتهام و حتی استناد به فعالیت‌های فضای مجازی به‌عنوان مبنای صدور حکم خبر داده‌اند.

در دانشگاه بهشتی نیز گزارش‌ها حاکی از بسته شدن سامانه‌های آموزشی برای حدود ۲۰ تا ۲۵ دانشجو بدون تشکیل جلسه رسمی کمیته انضباطی است؛ اقدامی که به‌گفته دانشجویان، عملاً به محدودیت دسترسی آموزشی و اختلال در انتخاب واحد و ثبت نمرات منجر شده است.

هم‌زمان، در دانشگاه تهران نیز از تشکیل ۱۰۰ تا ۲۰۰ پرونده انضباطی و برگزاری جلسات تفهیم اتهام به‌صورت تلفنی یا غیرحضوری برای بخشی از دانشجویان خبر داده می‌شود.

در دانشگاه علم و صنعت ایران نیز دانشجویان از تشکیل دست‌کم ۱۰۰ پرونده در ماه‌های اخیر و ادامه روند رسیدگی به‌صورت غیرحضوری خبر داده‌اند؛ روندی که به‌گفته آن‌ها حتی شامل دانشجویان غیرفعال یا انصراف‌داده نیز شده است.

در کنار این گزارش‌ها، دانشجویان در دانشگاه‌های مختلف تأکید دارند که اتهامات مطرح‌شده طیفی از «اخلال در نظم عمومی»، «توهین به مقدسات»، «فعالیت در فضای مجازی» و «ایجاد بلوا» را شامل می‌شود، اما در بسیاری از موارد، مستندات مشخص یا ارائه نشده یا جلسات رسیدگی با رویکردی غیرشفاف برگزار شده است. برخی دانشجویان همچنین از پرسش‌های غیرمرتبط با پرونده در جلسات انضباطی و فشارهای روانی در روند رسیدگی خبر داده‌اند.

در سطح آیین‌نامه‌ای نیز، منتقدان این روند معتقدند بخش‌هایی از شیوه‌نامه انضباطی دانشجویان در مواردی از جمله اصل برائت، اصل بی‌طرفی، منع تجسس و الزامات دادرسی حضوری نقض شده است؛ موضوعی که تاکنون واکنش رسمی و شفافی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری نشان داده نشده است.

ماه گذشته استادان اخراج‌شده دانشگاه فرهنگیان مقابل وزارت آموزش و پرورش دست به تجمع اعتراضی زدند.

این استادان دانشگاه که شمار آن‌ها بیش از ۳۰۰ نفر بود نسبت به آن‌چه «اخراج غیرقانونی و عدم اجرای نظریه‌های حقوقی صادرشده» می‌خوانند اعتراض کرده‌اند. معترضان در این تجمع اعلام کردند که ماه‌هاست حقوق و مزایای آن‌ها قطع شده است.

افزایش پرونده‌های انضباطی در دانشگاه‌ها، اخراج‌ها و تشدید محدودیت‌ها برای دانشجویان و استادان دانشگاه‌ها، نشان‌دهنده گسترش دامنه سرکوب‌های حکومتی در نظام آموزشی کشور است.