روایت موج تازه برخوردها در دانشگاههای ایران
پروندهسازی انضباطی، احضار، تعلیق و اخراج دانشجویان
گزارشها از تشدید فشارهای انضباطی بر دانشجویان حکایت دارد. از دانشگاه شریف تا تهران و علم و صنعت، دهها دانشجو با احکام اخراج، تعلیق و احضار به کمیتههای انضباطی مواجه شدهاند؛ روندی که با انتقادهای گسترده نسبت به نحوه رسیدگی به پروندهها همراه شده است.
بخش جامعه
دانشگاه امیرکبیر (پلیتکنیک تهران)
گزارشهای رسیده از دانشگاههای مختلف ایران نشان میدهد که موج تازهای از تشکیل پروندههای انضباطی و صدور احکام سنگین برای دانشجویان آغاز شده است. این روند از اسفند سال آغاز شده بود و در روزهای اخیر شدت بیشتری یافته است. گزارش رسانهها و نهادهای دانشجویی در چندین دانشگاه از جمله دانشگاههای صنعتی شریف، تهران، امیرکبیر و علم و صنعت از افزایش فشارهای انضباطی، بازداشتهای پراکنده و اجرای احکام سنگین قضایی خبر میدهند. همزمان ارعاب و فشار بر دانشجویان دانشگاههای سراسر ایران ادامه دارد.
روزنامه شرق در گزارشی به قلم محمدحسین موسوی، خبرنگار گروه جامعه، ابعاد دیگری از این پروندهها را تشریح کرده است. در این گزارش آمده است که اسفند ۱۴۰۴ دانشجویان دانشگاههای مختلف با تماسها و پیامکهایی از طرف دانشگاه مواجه شدند؛ پیامهایی که به آنها از تشکیل پرونده انضباطی خبر میداد. حالا اما در خرداد ۱۴۰۵، در روزهایی که تعطیلی دانشگاهها به واسطه جنگ در حال رسیدن به سه ماه است، دانشگاههای مختلف شروع به پیگیری پروندهها و تشکیل پروندههای انضباطی جدید کردهاند. احکام صادره کمسابقه است؛ در دانشگاه شریف پنج تا هفت دانشجو حکم اخراج گرفتهاند و بیش از ۲۰ دانشجو یک تا سه ترم از تحصیل تعلیق شدهاند. به نوشته شرق وزارت علوم در اینباره اظهار نظری نکرده و کسی در وزارتخانه پاسخگوی سوالات این روزنامه نیست.
وضعیت برخوردها در دانشگاه صنعتی شریف
در دانشگاه صنعتی شریف، بر اساس گزارشهای منتشرشده در دو هفته نخست خرداد ۱۴۰۵، دستکم ۳۰ نفر از دانشجویان توسط کمیته انضباطی محکوم شدهاند. این احکام در ارتباط با فعالیت در فضای مجازی و پروندههای مربوط به اعتراضات سراسری سال گذشته صادر شده است. حکم بدوی دستکم ۶ تن از این دانشجویان، اخراج همراه با پنج سال محرومیت از تحصیل در تمامی دانشگاهها است و برای سایرین نیز احکام منع موقت از تحصیل به مدت یک یا چند نیمسال (تعلیق یک تا سه ترم) صادر شده است.
اگرچه اتهاماتی چون «برنامهریزی برای ایجاد آشوب در دانشگاه» مطرح شده، اما تعداد قابل توجهی از پروندهها صرفاً در پی فعالیتهای دانشجویان در فضای مجازی از جمله محتوای پروفایل، پیام در گروههای خصوصی یا بازنشر مطالب در تلگرام و شبکه ایکس تشکیل شده است. در یک مورد، مصداق حکم صادرشده عکس پروفایل دانشجو بوده و در مورد دیگر، پیامی در گروه خصوصی دانشکده باعث صدور حکم شده است.
یک دانشجوی دانشگاه شریف به روزنامه شرق گفته «اتهامات از موارد کلی مثل رعایتنکردن شئونات دانشجویی شروع میشود و به موارد سنگینی چون حمایت از مکاتب الحادی و برهمزدن نظم دانشگاه میرسد. اما بخش عجیب داستان، برخورد با فعالیتهای فضای مجازی است؛ در حالی که پیش از این ادعا شده بود تجسس در فضای مجازی متوقف شده، حالا شاهدیم که سه نفر فقط بهخاطر فعالیت در تلگرام و توییتر حکم اخراج گرفتهاند. جالب اینجاست که مصداق حکم یکی از آنها صرفا عکس پروفایلش بوده و دیگری بهخاطر پیامی در گروه خصوصی دانشکدهای دچار مشکل شده است. به گفته او، ترکیب کمیته شامل استادانی است که حتی در خارج از دانشگاه به تندروی شهرت دارند. در جلسات، بهجای بررسی مستندات، به اظهارات افرادی تحت عنوان مطلع استناد میشود، بدون اینکه فیلم یا عکسی به دانشجو نشان داده شود. فراتر از آن، جلسات به تفتیش عقاید شبیه است و از بچهها درباره نظرات شخصیشان سؤال میکنند.»
در برخی موارد، جلسه تفهیم اتهام و صدور رأی در یک روز صورت گرفته است. همچنین وضعیت یک فارغالتحصیل در حال دریافت دانشنامه به «نامشخص» تغییر یافته تا امکان محکومیت او در کمیته فراهم شود. در واکنش به این روند، ۵۳ تشکل، نشریه و نهاد دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف در نامهای مشترک به رئیس این دانشگاه، به احکام صادرشده اعتراض کردند و خواستار لغو فوری آنها و توقف روند جاری رسیدگیها شدند. آنها این اقدامات را نقض ضوابط شکلی و اصول مندرج در شیوهنامه انضباطی دانستهاند.
روند احضارها در دانشگاه تهران
در دانشگاه تهران نیز کمابیش همین وضعیت برقرار است. در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۴۰۵، دستکم ۱۰ دانشجو در ارتباط با تجمعات اسفند ۱۴۰۴ (که پس از اعتراضات دیماه برگزار شده بود)، به صورت تلفنی به کمیته انضباطی احضار شدند. عناوین اتهامی این دانشجویان «ایجاد بلوا و آشوب» و «عنصر اصلی تجمع غیرقانونی» عنوان شده است. کمیته انضباطی دانشگاه تهران از دانشجویان خواسته است که پیشدفاعیه خود را به صورت ایمیل ارائه دهند و تشکیل جلسه را به زمان حضوریشدن دانشگاهها موکول کرده است. این در حالی است که بر اساس شیوهنامه انضباطی ۱۴۰۳، تفهیم اتهام باید همراه با ارائه مستندات در جلسه حضوری انجام شود و اخذ پیشدفاعیه ایمیلی بدون ارائه مستندات خلاف رویه قانونی است.
بر اساس گزارشهای دانشجویی منعکسشده در خبرنامه امیرکبیر، فضای حاکم بر این جلسات سرکوبگرانه توصیف شده است. اعضای کمیته با برخوردهایی خارج از اصول حرفهای، دانشجویان را متهم به سهیم بودن در کشتهشدن هموطنان خود در جنگ کرده و آنها را تحت فشار، تهدید به پیگیری از نهادهای بیرون دانشگاه و تجسس در نظرات شخصی قرار دادهاند.
یک دانشجوی دانشگاه تهران به روزنامه شرق گفته است:
تقریباً دو تا سه هفته است که این ماجرا شروع شده؛ البته هنوز هیچ جلسه کمیته بدوی به شکل رسمی تشکیل نشده و پروندهها فعلاً در مرحله تفهیم اتهام قرار دارند. روند کار هم به این صورت است که برای دانشجویان ساکن تهران جلسات حضوری است، اما برای بچههای شهرستان تفهیم اتهام را بهصورت تلفنی انجام دادهاند و به برخی گفتهاند که دفاعیات خود را از طریق ایمیل ارسال کنند؛ هرچند هنوز مشخص نیست که آیا قرار است حکم بدوی را هم بهصورت غیرحضوری صادر کنند یا خیر.
کانال تلگرامی برای پروندهسازی و دفاعیات ایمیلی
به گزارش شرق در زمستان ۱۴۰۴ کانالهایی در تلگرام ایجاد شدند که در آنها افرادی ناشناس عکس و اطلاعات دانشجویان را همراه با اتهاماتی که خود به آنها منتسب میدانستند منتشر میکردند و حالا همان اطلاعات بدون مرجع، تبدیل به پرونده انضباطی و علتی برای فشارهای روانی شده است.
یک دانشجو به این روزنامه گفته است حساسیت روی بچههایی که عکسشان در کانالها منتشر شده، بهمراتب بیشتر است و برخوردها در جلسات تفهیم اتهام اصلاً جنبه اداری صرف ندارد.
همچنین یک دانشجوی دانشگاه علم و صنعت میگوید در این دانشگاه چه قبل از عید چه حالا، جلسات کمیته انضباطی بهصورت مجازی برگزار شده است. به دانشجویان گفته بودند دفاعیات خود را ایمیل بزنید و هیچ جلسه حضوریای چه برای تفهیم اتهام چه برای صدور حکم برگزار نشد که این موضوع مشخصاً در تناقض با شیوهنامه انضباطی است. گزارشها حاکی است در دانشگاه علم و صنعت برای بیش از ۱۰۰ دانشجو پرونده انضباطی تشکیل شده است.
گزارش رفتارهای فراقانونی
در خوابگاههای دانشگاه بوعلیسینا همدان نیز به گزارش خبرنامه امیرکبیر گزارشهایی از ورود بدون اطلاع قبلی و بدون اجازه به اتاقهای دانشجویان منتشر شده است. بنا بر این گزارش، افرادی با هماهنگی مسئولان دانشگاه وارد اتاقها شدهاند، قفل کمدها را باز کردهاند و اقدام به جمعآوری و انتقال وسایل شخصی دانشجویان کردهاند. طبق روایت شاهدان، در جریان این اقدام، اقلام باارزشتر از میان وسایل دانشجویان برداشته شده و پس از آن، بخشی از وسایل کماهمیتتر یا پراکنده در اتاقها باقی مانده است. در گزارش دریافتی همچنین آمده است که برخی اقلام مصرفی و شخصی نیز از اتاقها مفقود شدهاند. دانشجویان پس از مراجعه و پیگیری، با پاسخهایی از جمله «اطلاع نداریم» مواجه شدهاند و تاکنون توضیح روشنی درباره مسئولیت این اقدام، محل نگهداری وسایل و روند تحویل ارائه نشده است.
موضعگیری و تهدیدهای مقامات امنیتی و مسئولان
مقامات رسمی برخوردهای صورتگرفته را قانونی و در راستای مسائل امنیتی میدانند. سعید کرمی، معاون نهاد نمایندگی رهبر جمهوری اسلامی در دانشگاهها، در اظهارنظری اعلام کرد دانشجویانی که اخیراً بازداشت شدهاند، مرتکب «جرم امنیتی محسوس و تاثیرگذار» شده بودند. وی تعداد بازداشتیها را «محدود و انگشتشمار» خواند و گفت در برخی پروندهها، افرادی اقدام به ارسال لوکیشن برای عوامل بیگانه کردهاند.
از سوی دیگر، احمدرضا رادان، فرمانده کل نیروی انتظامی، اردیبهشتماه گفته بود که از آغاز جنگ تاکنون ۶۵۰۰ نفر از وطنفروشان و جاسوسان دستگیر شدهاند. رادان همچنین درباره بازداشت معترضان دیماه ۱۴۰۴ گفت: «رهایشان نکردیم و همچنان داریم دستگیر میکنیم.»
اگرچه در جریان هر اعتراض یا ناآرامی در ایران، رفتارهای امنیتی و برخوردهای قضایی از سوی حاکمیت سابقه داشته است، اما این بار به بهانه امنیت ملی، رفتارهای غیرقانونی، سرکوب، پروندهسازیهای انضباطی بر اساس فعالیت در فضای مجازی و ارعاب دانشجویان بیش از پیش شدت یافته است.
نظرها
نظری وجود ندارد.