دومین خاموشی سراسری کوبا در کمتر از یک هفته

کوبا برای دومین بار در کمتر از یک هفته با خاموشی سراسری روبه‌رو شد و بخش‌های گسترده‌ای از این جزیره کارائیبی در آستانه شب در تاریکی فرو رفت.

شرکت دولتی برق کوبا، «یونیون الکتریکا د کوبا»، شامگاه جمعه ۱۹ تیر اعلام کرد قطع برق از ساعت ۴:۳۰ بعدازظهر به وقت محلی آغاز شد، اما توضیحی درباره علت دقیق این خاموشی ارائه نکرد. این خاموشی پس از قطعی مشابهی در روز دوشنبه رخ داد و شمار خاموشی‌های سراسری کوبا از ابتدای سال جاری میلادی را به چهار مورد رساند.

زیرساخت برق کوبا سال‌ها است با فرسودگی جدی روبه‌رو است و بخش بزرگی از شبکه تولید و توزیع برق این کشور به دوران جنگ سرد، یعنی دهه‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ میلادی، بازمی‌گردد. با این حال، بحران از ژانویه شدت بیشتری گرفته؛ زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، عملا مسیر تامین نفت خارجی کوبا را مسدود کرد.

کوبا از دهه ۱۹۶۰ زیر طولانی‌ترین تحریم تجاری تاریخ معاصر قرار دارد، اما دولت ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری خود فشارها را افزایش داده است. ترامپ در سوم ژانویه عملیاتی نظامی علیه نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا و متحد دولت هاوانا، انجام داد و پس از آن اعلام شد ونزوئلا دیگر نفت یا منابع مالی به کوبا ارسال نخواهد کرد.

در ۲۹ ژانویه نیز ترامپ با صدور فرمانی اجرایی، کوبا را «تهدیدی غیرعادی و فوق‌العاده» برای آمریکا خواند و تهدید کرد کشورهایی که به کوبا سوخت برسانند با تعرفه‌های سنگین روبه‌رو خواهند شد. از آن زمان تنها یک نفتکش روسی در ماه مارس به کوبا رسیده است.

کوبا براساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، تا سال ۲۰۲۳ تنها حدود ۴۰ درصد نفت مورد نیاز خود را در داخل تولید می‌کرد و برای باقی نیاز خود به واردات وابسته بود. محدود شدن واردات سوخت، نیروگاه‌های فرسوده این کشور را زیر فشار بیشتری گذاشته و باعث شده خاموشی‌های گسترده به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شود.

کارشناسان حقوق بشر هشدار داده‌اند ادامه کمبود سوخت فقط مسئله برق نیست و می‌تواند خدمات عمومی، حمل‌ونقل، درمان و تامین کالاهای اساسی را مختل کند. ولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، در ماه ژوئن با اشاره به افزایش مرگ‌ومیر نوزادان در کوبا گفت محدودیت‌های سوختی و تشدید تحریم‌های فرامرزی مستقیما به مردم کوبا، به‌ویژه آسیب‌پذیرترین گروه‌ها، صدمه می‌زند.

او هشدار داد کودکان به دلیل کمبود دسترسی پزشکان به تجهیزات و داروهای ضروری جان خود را از دست می‌دهند و این وضعیت را «غیرقابل قبول» خواند.

دولت ترامپ اما مسئولیت بحران را متوجه دولت کوبا می‌داند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پیش‌تر گفته بود واشنگتن «هیچ اقدام تنبیهی» علیه حکومت کوبا انجام نداده و مشکلات اقتصادی و خاموشی‌ها نتیجه سوءمدیریت دولت هاوانا است.

کوبا پیش از شدت گرفتن بحران سوخت، برنامه‌هایی برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و گسترش انرژی خورشیدی و سایر منابع تجدیدپذیر داشت. هاوانا این روند را با کمک فناوری خورشیدی وارداتی از چین سرعت داده، اما انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز سهم محدودی در مصرف کلی انرژی این کشور دارند. برآوردهای سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد این منابع حدود ۱۸ درصد از مصرف انرژی کوبا را تامین می‌کنند، در حالی که دولت کوبا هدف‌گذاری کرده تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به یک‌چهارم انرژی خود را از منابع تجدیدپذیر تولید کند.