زهران ممدانی،شهردار نیویورک، امکان بازداشت نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل را بررسی میکند
«جای نخستوزیر اسرائیل در دیوان کیفری لاهه است»
زهران ممدانی، شهردار نیویورک، گفته است مقامهای این شهر در حال بررسی امکان قانونی بازداشت بنیامین نتانیاهو در صورت حضور او در نشست سپتامبر مجمع عمومی سازمان ملل هستند؛ اقدامی که در پی حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی مطرح شده، اما با موانع جدی حقوقی و محدودیت اختیارات شهرداری در برابر دولت فدرال آمریکا روبهرو است.
بخش خبر
زهران ممدانی شهردار نیویورک، ایالات متحده - ۴ ژوئیه ۲۰۲۵- شاتر استاک
زهران ممدانی، شهردار نیویورک، اعلام کرده است که درباره امکان قانونی بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ماه سپتامبر با مشاوران حقوقی و مقامهای این شهر گفتوگو میکند؛ احتمالی که واکنش تند مقامهای اسرائیلی را در پی داشته است.
ممدانی در گفتوگویی با نیویورکتایمز که شنبه منتشر شد، گفت: «به باور من، جای نخستوزیر نتانیاهو در لاهه است. او یک جنایتکار جنگی است که دیوان کیفری بینالمللی حکم بازداشتش را صادر کرده است.»
با این حال، شهردار نیویورک اذعان کرد هنوز روشن نیست که آیا مقامهای شهری اختیار قانونی بازداشت رئیس دولت یک کشور خارجی را دارند یا نه. او گفت در این زمینه «گفتوگوهایی فعال» با مشاوران حقوقی نیویورک در جریان است و افزود: «هر اقدامی که قانون در نیویورک به من اجازه دهد، انجام خواهیم داد.»
مجمع عمومی سازمان ملل هر سال در ماه سپتامبر رهبران کشورهای مختلف را در مقر این سازمان در نیویورک گرد هم میآورد. ممدانی پیشتر نیز، در جریان کارزار انتخاباتی خود، گفته بود در صورت ورود مقامهایی که دیوان کیفری بینالمللی برای آنها حکم بازداشت صادر کرده است، از جمله نتانیاهو و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، خواهان اجرای این احکام خواهد شد.
دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، در واکنش به سخنان ممدانی، او را متهم کرد که با حمله به اسرائیل میکوشد «خصومت را شعلهور کند و از این طریق به تیتر رسانهها راه یابد».
دانون در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این موضع هیچ چیز را تغییر نخواهد داد. بنیامین نتانیاهو به نیویورک خواهد آمد، با افتخار در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی خواهد کرد و حقیقت اسرائیل و حق تزلزلناپذیر آن برای دفاع از شهروندانش را در برابر جهان بیان خواهد کرد.»
نتانیاهو نیز در گفتوگو با یک شبکه رادیویی نیویورک، گفت: «فکر میکنم ممدانی در اعماق وجودش از ایالات متحده متنفر است.»
ممدانی که به جناح چپ حزب دموکرات تعلق دارد، پیشتر اسرائیل را «رژیم آپارتاید» توصیف کرده و عملیات نظامی این کشور در نوار غزه را «نسلکشی» خوانده است. او در عین حال بارها یهودستیزی را محکوم کرده و گفته است مخالفتش با دولت اسرائیل نباید به دشمنی با یهودیان تعبیر شود.
حکم دیوان چگونه سفرهای نتانیاهو را محدود کرده است؟
دیوان کیفری بینالمللی در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ برای نتانیاهو و یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت اسرائیل، حکم بازداشت صادر کرد. قضات دیوان اعلام کردند دلایل معقولی وجود دارد که نشان میدهد این دو مقام در فاصله دستکم ۸ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۰ مه ۲۰۲۴ در ارتکاب جنایت جنگی استفاده از گرسنگی بهعنوان روش جنگ و جنایتهایی علیه بشریت، از جمله قتل، آزار و دیگر اعمال غیرانسانی، مسئولیت داشتهاند. اسرائیل صلاحیت دیوان و اتهامهای مطرحشده را رد کرده است. حکم بازداشت نتانیاهو همچنان معتبر است.
دیوان کیفری بینالمللی نیروی پلیس مستقلی ندارد و برای اجرای احکام خود به همکاری دولتها وابسته است. کشورهای عضو اساسنامه رم اصولاً موظفاند فرد تحت تعقیب را در صورت ورود به قلمروشان بازداشت و به دیوان تحویل دهند. همین الزام باعث شده دامنه سفرهای نتانیاهو پس از صدور حکم محدودتر شود و مقصدهای خارجی او عمدتاً به کشورهایی منحصر بماند که عضو دیوان نیستند یا از پیش اعلام کردهاند حکم را اجرا نخواهند کرد.
یکی از مهمترین موارد، سفر نتانیاهو به مجارستان در آوریل ۲۰۲۵ بود. ویکتور اوربان، نخستوزیر وقت مجارستان، از پیش تضمین داده بود که حکم دیوان در این کشور اجرا نخواهد شد. نتانیاهو بدون خطر بازداشت وارد بوداپست شد و اوربان همزمان اعلام کرد قصد دارد مجارستان را از دیوان خارج کند. با این حال، مجارستان در زمان سفر نتانیاهو همچنان عضو دیوان و ملزم به همکاری با آن بود. قضات دیوان چند ماه بعد رسماً اعلام کردند که این کشور با خودداری از بازداشت نتانیاهو به تعهداتش عمل نکرده و پرونده را به مجمع کشورهای عضو ارجاع دادند.
حکم بازداشت حتی بر مسیر پروازهای نخستوزیر اسرائیل نیز اثر گذاشته است. هواپیمای رسمی نتانیاهو در سپتامبر ۲۰۲۵، هنگام سفر به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی، مسیری طولانی و نامعمول را طی کرد و از بخش بزرگی از حریم هوایی کشورهای اروپایی عضو دیوان دور ماند. گزارشها این تغییر مسیر را به نگرانی از احتمال فرود اضطراری در کشوری مرتبط دانستند که ممکن بود خود را موظف به اجرای حکم بداند. فرانسه اعلام کرده بود اجازه عبور هواپیمای نتانیاهو از حریم هوایی خود را صادر کرده، اما هواپیما در نهایت از مسیر دیگری پرواز کرد.
با وجود این سابقه، امکان بازداشت نتانیاهو در نیویورک با موانع حقوقی بسیار جدی روبهرو است. ایالات متحده، مانند اسرائیل، عضو اساسنامه رم نیست و تعهد معاهدهای برای اجرای احکام دیوان کیفری بینالمللی ندارد. واشینگتن نهتنها حکم نتانیاهو را به رسمیت نمیشناسد، بلکه کارزاری سیاسی و حقوقی علیه دیوان و مقامهای آن به راه انداخته است.
از سوی دیگر، روابط خارجی، مصونیت مقامهای خارجی و تعهدات آمریکا بهعنوان میزبان سازمان ملل در حوزه اختیارات دولت فدرال قرار دارد، نه شهرداری نیویورک. موافقتنامه مقر سازمان ملل نیز آمریکا را موظف میکند دسترسی نمایندگان کشورهای عضو به مقر این سازمان را برای انجام وظایف رسمی تسهیل کند. بنابراین پلیس نیویورک نمیتواند صرفاً با دستور شهردار و بر اساس حکم یک دادگاه بینالمللی که آمریکا عضو آن نیست، مستقلاً دست به بازداشت بزند. هر اقدام احتمالی با قوانین فدرال، وضعیت مصونیت نتانیاهو و تعهدات آمریکا در قبال سازمان ملل برخورد خواهد کرد.
به همین دلیل، سخنان ممدانی بیش از آنکه از امکان روشن و فوری بازداشت خبر دهد، نشاندهنده تلاش او برای آزمودن مرز اختیارات حقوقی یک شهردار در برابر سیاست خارجی دولت فدرال است. با این همه، نفس مطرحشدن چنین بحثی در بزرگترین شهر آمریکا نشان میدهد که حکم دیوان، حتی در کشورهایی که آن را اجرا نمیکنند، به عاملی سیاسی تبدیل شده که سفرهای نتانیاهو را با مناقشه، تغییر مسیر و فشار دیپلماتیک همراه کرده است.
نظرها
نظری وجود ندارد.