رویترز: عمان طرحی برای مدیریت مشترک تنگه هرمز به ایران ارائه کرد

یک منبع آگاه در خلیج فارس روز سه‌شنبه ۶ مرداد / ۲۸ ژوئیه به رویترز گفت عمان طرحی را به ایران ارائه کرده که بر اساس آن سازوکاری منطقه‌ای برای مدیریت تنگه هرمز ایجاد شود.

طبق این پیشنهاد که از حمایت برخی کشورهای منطقه برخوردار است، ایران کنترل انحصاری این آبراه راهبردی را در اختیار نخواهد داشت.

این طرح بر پایه الگوی تنگه مالاکا طراحی شده است؛ مدلی که در آن استفاده‌کنندگان از آبراه به‌صورت داوطلبانه در تأمین هزینه‌های ناوبری، حفاظت محیط زیست و عملیات جست‌وجو و نجات مشارکت می‌کنند.

این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که ایالات متحده آمریکا در پایان هفته گذشته به‌طور ناگهانی کارزار حملات هوایی خود علیه ایران را متوقف کرد؛ اقدامی که امیدها به دستیابی به یک راه‌ حل دیپلماتیک و ازسرگیری عبور و مرور کشتی‌ها از تنگه هرمز را افزایش داده است. پیش از آغاز درگیری‌ها، حدود یک‌پنجم عرضه انرژی جهان از این مسیر عبور می‌کرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه گفت مذاکرات با ایران «خوب پیش می‌رود» و امکان دستیابی به توافق وجود دارد، اما هشدار داد در صورت شکست گفت‌وگوها، حملات نظامی آمریکا از سر گرفته خواهد شد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز روز دوشنبه درباره وضعیت تنگه هرمز با همتایان عمانی و سعودی خود گفت‌وگو کرد. وزارت خارجه ایران اعلام کرد او بر «تقویت همکاری‌ها و تلاش‌های مشترک دیپلماتیک برای ایجاد ثبات در منطقه و رفع ناامنی تحمیل‌شده بر تنگه هرمز در نتیجه اقدامات تهاجمی آمریکا» تأکید کرده است.

همزمان، مقام‌های منطقه‌ای می‌گویند میانجی‌‌ها به رهبری قطر و پاکستان در تلاش‌اند شکاف میان تهران و واشنگتن را کاهش داده و دو طرف را به توافق آتش‌بس موقت و ازسرگیری مذاکرات بازگردانند. یک مقام منطقه‌ای این پیشرفت‌ها را «قابل توجه» توصیف کرده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز تأیید کرد که ایران و عمان در روزهای اخیر درباره نحوه مدیریت تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز گفت‌وگو کرده‌اند. به‌گفته او، هدف این رایزنی‌ها ایجاد سازوکارهایی برای تضمین ناوبری ایمن در این آبراه، همراه با حفظ حقوق حاکمیتی دو کشور ساحلی و تأمین منافع امنیتی ایران است. با این حال، او تأکید کرد که تنگه هرمز همچنان بسته است.

در همین حال، ارتش آمریکا اعلام کرد محاصره دریایی اعمال‌شده علیه ایران ادامه دارد و تاکنون مسیر ۱۷ کشتی تجاری تغییر داده شده، دو کشتی از حرکت بازمانده‌اند و دو فروند نیز مورد بازرسی قرار گرفته‌اند.

تردد کشتی‌ها در باب‌المندب؛ نشانه‌ محتاطانه از کاهش تنش

داده‌های شرکت ردیابی دریایی کپلر نشان می‌دهد شمار کشتی‌های عبوری از تنگه باب‌المندب روز دوشنبه به ۲۸ فروند رسید که بالاترین میزان در چهار روز گذشته محسوب می‌شود. این افزایش در حالی رخ داده که امیدها به حل‌وفصل بحران میان ایران و آمریکا تقویت شده است.

با این حال، این رقم همچنان کمتر از اوج ماه جاری یعنی ۴۶ کشتی در ۲۳ تیر / ۱۴ ژوئیه است. از میان ۱۲ کشتی واردشده به دریای سرخ در روز دوشنبه، چهار فروند نفتکش بودند؛ از جمله یک نفتکش غول‌پیکر با ظرفیت حدود دو میلیون بشکه نفت. در مقابل، ۱۶ کشتی از دریای سرخ خارج شدند که ۱۰ فروند آن‌ها نفتکش بودند.

یکی از نفتکش‌های بسیار بزرگ حامل دو میلیون بشکه نفت خام عربستان سعودی نیز در مسیر بندر ژوشان چین از دریای سرخ خارج شد. این چهارمین نفتکش عظیم چینی است که از زمان اعلام محاصره دریایی از سوی حوثی‌ها این مسیر را طی کرده است.

در مقابل، ترافیک دریایی در تنگه هرمز همچنان در سطحی پایین باقی مانده است. روز دوشنبه تنها شش کشتی حامل کالا از این آبراه عبور کردند؛ چهار کشتی وارد تنگه شدند و دو کشتی از آن خارج شدند. این میزان حتی از آمار روز یکشنبه نیز کمتر بود.

مقام‌های منطقه‌ای هشدار داده‌اند که نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی در باب‌المندب نیز افزایش یافته است. حوثی‌های یمن هفته گذشته تهدید کردند که حمل‌ونقل دریایی عربستان سعودی را در این مسیر مسدود خواهند کرد و دست‌کم به یک نفتکش سعودی حمله کردند.

در همین حال، حملات پراکنده گروه‌های مسلح مورد حمایت ایران در منطقه ادامه دارد. عربستان اعلام کرده پهپادهایی را که از سوی شبه‌نظامیان عراقی به سمت تأسیسات نفتی این کشور شلیک شده بودند سرنگون کرده است. اردن نیز از رهگیری دو پهپاد خبر داد. با وجود این حوادث، طی سه روز گذشته هیچ حمله مستقیمی میان ایران و آمریکا گزارش نشده است.

کارشناسان نظامی همچنین هشدار داده‌اند که جنگ اخیر ذخایر موشکی و سامانه‌های رهگیر آمریکا را کاهش داده و ادامه درگیری برای هر دو طرف هزینه‌بر خواهد بود.

دیدار نتانیاهو و ترامپ؛ اختلافات بر سر ایران و آینده منطقه

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، امروز سه‌شنبه برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ با ایران با دونالد ترامپ دیدار می‌کند. این دیدار در شرایطی انجام می‌شود که هر دو رهبر با فشارهای فزاینده داخلی روبه‌رو هستند و در عین حال اختلافات آن‌ها درباره نحوه برخورد با ایران آشکارتر شده است.

ترامپ روز دوشنبه در پاسخ به پرسشی درباره هماهنگی خود با نتانیاهو در قبال ایران گفت: «اختلاف کوچکی داریم، اما در مجموع بسیار به هم نزدیک هستیم.»

روابط ترامپ و نتانیاهو طی سال‌های گذشته فراز و نشیب‌های متعددی داشته است. با این حال، پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، همکاری دو طرف تقویت شد و در آغاز جنگ علیه ایران نیز با مواضعی هماهنگ ظاهر شدند. اما با گسترش درگیری‌ها و افزایش فشار کشورهای منطقه و افکار عمومی آمریکا برای پایان جنگ، ترامپ بیش از پیش به‌دنبال توافق با تهران رفت؛ مسیری که به حاشیه رفتن نتانیاهو انجامیده است.

آمیت سگال، تحلیلگر سیاسی اسرائیلی، در روزنامه «اسرائیل هیوم» نوشت: «آمریکایی‌ها به اسرائیلی‌ها نشان می‌دهند که آن‌ها هدایت‌کننده جنگ هستند. برای همه روشن شده که اسرائیل به صندلی عقب رانده شده است.»

گزارش‌ها حاکی است نتانیاهو در دیدار با ترامپ اطلاعات جدیدی از ارزیابی‌های اطلاعاتی اسرائیل درباره برنامه هسته‌ای ایران ارائه خواهد کرد. او در گفت‌وگویی تلویزیونی نیز تأکید کرد که ایران «باید به هر شکل ممکن برنامه هسته‌ای خود را متوقف کند» و هشدار داد هرگونه حمله ایران به اسرائیل با پاسخی «بسیار شدید» روبه‌رو خواهد شد.

دو طرف همچنین درباره گسترش «توافق‌های ابراهیم»، روند گفت‌وگوهای اسرائیل و لبنان و تحولات غزه رایزنی خواهند کرد. آمریکا و لبنان قرار است هفته آینده در رُم دور تازه‌ای از مذاکرات را درباره گسترش مناطق تحت کنترل ارتش لبنان در جنوب این کشور برگزار کنند؛ اقدامی که بخشی از تلاش‌ها برای محدود کردن نفوذ حزب‌الله محسوب می‌شود.

در غزه نیز اسرائیل با ورود محدود نیروی بین‌المللی تثبیت‌کننده موافقت کرده است؛ طرحی که بخشی از توافق آتش‌بس مورد حمایت آمریکا به‌شمار می‌رود. با این حال، عملیات نظامی اسرائیل در غزه همچنان ادامه دارد و حمایت افکار عمومی آمریکا از اسرائیل، به‌ویژه به‌دلیل جنگ غزه، کاهش یافته است.

بر اساس یک نظرسنجی تازه، حمایت شهروندان آمریکایی از اسرائیل به شکل محسوسی افت کرده و برخی تحلیلگران اسرائیلی از کاهش جایگاه این کشور در افکار عمومی آمریکا ابراز نگرانی کرده‌اند.