ترامپ: توافق برای بازگشایی تنگه هرمز ممکن است در دو روز آینده حاصل شود

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا سه‌شنبه شب ۱۳ مرداد / ۴ اوت به وقت محلی (بامداد چهارشنبه به وقت تهران) گفت توافق درباره بازگشایی تنگه هرمز ممکن است «فردا یا روز بعد» حاصل شود و افزود که در مذاکرات مربوط به این آبراه حیاتی «پیشرفت زیادی» صورت گرفته است.

ترامپ این اظهارات را در پاسخ به پرسش خبرنگارانی مطرح کرد که هنگام سفر او در کالیفرنیا همراهش بودند. خبرنگاران درباره گزارش وب‌سایت خبری آکسیوس پرسیدند که بر اساس آن ممکن است روز چهارشنبه درباره بازگشایی تنگه هرمز اعلامیه‌ای منتشر شود.

ترامپ گفت: «ممکن است اتفاق بیفتد. فردا یا روز بعد.»

او در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز نیز مذاکرات روز سه‌شنبه را «بسیار خوب» توصیف کرد و گفت: «آن‌ها تمام روز مذاکره داشتند.»

ترامپ افزود: «تنگه هرمز خیلی زود باز خواهد شد.»

او در عین حال هشدار داد اگر ایران از توافق عقب‌نشینی کند، آمریکا واکنش نظامی شدیدی نشان خواهد داد.

ترامپ در روزهای اخیر همزمان با حمایت از تلاش‌های دیپلماتیک، بارها تهدید کرده است در صورت نرسیدن تهران به توافق، حملات گسترده‌ای علیه ایران انجام خواهد داد.

گزارش‌ها درباره توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز

وب‌سایت آکسیوس به نقل از دو منبع منطقه‌ای و یک مقام آمریکایی گزارش داده است که آمریکا و ایران به یک توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک شده‌اند؛ توافقی که با موافقت عمان انجام خواهد شد.

بر اساس این گزارش، واشنگتن ممکن است روز چهارشنبه درباره چنین توافقی اعلامیه‌ای منتشر کند.

با این حال، این گزارش به‌معنای توافق نهایی میان تهران و واشنگتن نیست. ایران انجام مذاکرات مستقیم با آمریکا را رد کرده و گفت‌وگوهای مربوط به تنگه هرمز را با عمان دنبال می‌کند.

رسانه‌های حکومتی ایران نیز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده‌اند که توافق با عمان درباره تنگه هرمز تا زمانی که «آمریکا همچنان به تهدید ایران ادامه دهد»، ممکن است به تعویق بیفتد.

مقام‌های منطقه‌ای گفته‌اند مذاکرات همچنان ادامه دارد و توافق نهایی ممکن است با جزئیاتی متفاوت از پیشنهادهای فعلی شکل بگیرد. به‌گفته آن‌ها، هرگونه توافق احتمالی ممکن است با لغو محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا نیز مرتبط باشد.

واکنش بازارها به احتمال بازگشایی تنگه هرمز

اظهارات ترامپ درباره پیشرفت مذاکرات و احتمال بازگشایی تنگه هرمز بر بازارهای جهانی نیز اثر گذاشته است.

پس از افزایش امیدها به دستیابی به توافق برای ازسرگیری تردد کشتی‌ها، شاخص‌های بازار سهام آمریکا به رکوردهای جدیدی رسیدند و قیمت نفت در معاملات روز چهارشنبه آسیا کاهش یافت.

روز سه‌شنبه، داوجونز و شاخص S&P 500 در پایان معاملات به رکوردهای جدید رسیدند و نزدک نیز حدود ۲٫۶ درصد افزایش یافت.

در معاملات روز چهارشنبه نیز قیمت نفت به روند نزولی خود ادامه داد. بهای نفت برنت با ۳۲ سنت کاهش به ۷۹,۰۴ دلار و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت با ۵۸ سنت کاهش به ۷۵,۱۹ دلار در هر بشکه رسید؛ این کاهش پس از افت بیش از ۵ درصدی قیمت نفت در روز سه‌شنبه رخ داد.

بازگشایی تنگه هرمز می‌تواند بخش مهمی از اختلال ایجادشده در مسیر انتقال انرژی جهان را کاهش دهد؛ با این حال، ادامه حملات، اختلاف بر سر سازوکار مدیریت تنگه و تهدیدهای نظامی آمریکا همچنان دستیابی به یک توافق پایدار را با ابهام روبه‌رو کرده است.

مذاکرات ایران و عمان درباره مسیرهای امن کشتیرانی

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه گفت مذاکرات تهران و مسقط درباره تنگه هرمز «مثبت» و در حال ادامه است.

او گفت مذاکرات بر «ایجاد مسیرهای امن برای ورود و خروج کشتی‌ها» متمرکز است؛ مسیرهایی که به‌گفته او باید «حقوق حاکمیتی» و در عین حال ملاحظات امنیت ملی ایران و عمان را حفظ کنند.

بقائی افزود: «نتایج نهایی این مذاکرات پس از پایان آن‌ها اعلام خواهد شد.»

دو مقام منطقه‌ای نیز به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته‌اند ترتیبی در حال شکل‌گیری است که بر اساس آن کشتی‌ها از طریق مسیری تحت کنترل ایران وارد خلیج فارس شوند و از مسیر دیگری که تحت کنترل عمان است، از تنگه خارج شوند.

به‌گفته این مقام‌ها، ممکن است برای تأمین امنیت و حفاظت از محیط زیست دریایی، هزینه‌ای بابت ارائه خدمات دریافت شود.

در عین حال، درباره ماهیت این هزینه اختلاف نظر وجود دارد. ایران آن را هزینه خدمات می‌داند، در حالی که آمریکا با دریافت عوارض برای عبور کشتی‌ها مخالف است.

دولت ترامپ پیش‌تر نیز هرگونه توافقی را که به ایران کنترل یک‌جانبه بر تنگه هرمز بدهد، رد کرده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز روز گذشته تأیید کرد که در مذاکرات پیشرفت‌هایی حاصل شده، اما گفت «هنوز به نتیجه نهایی نرسیده‌ایم». او پیش‌تر هشدار داده بود توافقی که کنترل تنگه هرمز را در اختیار ایران قرار دهد می‌تواند «یک سابقه بسیار خطرناک» ایجاد کند.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز گفت احتمال دستیابی به توافقی برای باز کردن تنگه و حرکت به سمت وضعیت عادی‌تر در جنگ وجود دارد.

ترامپ روز دوشنبه نیز مخالفت خود را با دریافت عوارض برای عبور از تنگه هرمز تکرار کرده و گفته بود: «من اجازه نمی‌دهم آن‌ها عوارض دریافت کنند. اگر کسی بخواهد عوارض بگیرد، ما هم عوارض خواهیم گرفت.»

اختلاف تهران و مسقط بر سر مدیریت تنگه هرمز

ایران بر نقش خود در مدیریت عبور و مرور از تنگه هرمز تأکید دارد و خواهان سازوکاری مشترک با عمان است؛ کشوری که در سوی دیگر تنگه قرار دارد.

تهران هفته گذشته پیشنهاد عمان برای نظارت مشترک بر تنگه هرمز و دریافت هزینه‌های اختیاری از کشتی‌ها را رد کرده بود.

از زمان آغاز جنگ، ایران بخش عمده تردد دریایی در این آبراه را متوقف کرده و همزمان آمریکا محاصره کشتیرانی و بنادر مرتبط با ایران را ادامه داده است.

تلاش قطر برای میانجی‌گری

همزمان با مذاکرات ایران و عمان، کشورهای عربی منطقه نیز برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن تلاش می‌کنند.

شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، روز سه‌شنبه با ترامپ تلفنی گفت‌وگو کرد. دفتر امیر قطر اعلام کرد دو طرف درباره راه‌های کاهش اختلافات میان واشنگتن و تهران و افزایش چشم‌انداز دستیابی به یک «راه‌ حل دیپلماتیک پایدار» گفت‌وگو کردند.

قطر پیش‌تر نیز از پیشرفت تلاش‌های میانجی‌گرانه برای پایان دادن به جنگ خبر داده بود.

ترامپ در شرایطی برای پایان دادن به جنگ با فشار فزاینده روبه‌رو است که ادامه درگیری‌ها به افزایش قیمت بنزین در آمریکا و کاهش ذخایر برخی انواع مهمات این کشور منجر شده است.

او روز دوشنبه گفته بود آمریکا با ایران در حال مذاکره است و این مذاکرات «آخرین فرصت» تهران برای دستیابی به توافق و جلوگیری از تشدید دوباره اقدام نظامی آمریکا است.

ترامپ گفته بود «مرحله نخست، باز کردن تنگه‌هاست. مرحله دوم، هسته‌ای‌زدایی خواهد بود» و مرحله دوم «کمی زمان خواهد برد».

رئیس‌جمهور آمریکا تاکنون به همه اهدافی که در آغاز جنگ برای دولت خود تعیین کرده بود دست نیافته است؛ از جمله برچیدن برنامه هسته‌ای ایران، محدود کردن توانایی تهران برای حمله به رقبای منطقه‌ای و ایجاد شرایطی برای تغییر حکومت در ایران.

حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز و دریای سرخ

در حالی که تلاش‌های دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز ادامه دارد، گزارش‌هایی از حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز و دریای سرخ منتشر شده است.

مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد یک کشتی باری روز سه‌شنبه هنگام عبور از تنگه هرمز گزارش داده است که با «یک پرتابه ناشناس» مورد هدف قرار گرفته است.

این مرکز گفت حمله حدود ساعت ۲ بامداد به وقت محلی، هنگامی که کشتی در حدود ۳۷ کیلومتری شمال‌شرقی خصب، شهر بندری عمان، قرار داشت، به آن آسیب زده است.

شرکت امنیت دریایی بریتانیایی «امبری» نیز آسیب دیدن کشتی را تأیید کرده است.

همچنین مقام‌های یمنی و هندی اعلام کردند یک کشتی تجاری با پرچم هند روز سه‌شنبه در دریای سرخ و در نزدیکی سواحل یمن، پس از اصابت یک پرتابه غرق شد.

گارد ساحلی یمن هر ۱۴ خدمه کشتی، شامل ۱۳ شهروند هند و یک شهروند یمن، را نجات داد.

تا زمان انتشار این گزارش، هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته بود.

حوثی‌های یمن در سال‌های اخیر بارها به کشتی‌هایی که در نزدیکی سواحل یمن از دریای سرخ عبور می‌کنند حمله کرده‌اند. حوثی‌ها ماه گذشته نیز اعلام کردند در واکنش به محاصره یمن از سوی عربستان سعودی و حمله به فرودگاه بین‌المللی صنعا، تنگه باب‌المندب را به روی کشتی‌های مرتبط با عربستان خواهند بست.

دست‌کم ۱۷ دریانورد در حوادث تنگه هرمز کشته شده‌اند

سازمان بین‌المللی دریانوردی وابسته به سازمان ملل اعلام کرده است که از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند / ۲۸ فوریه گذشته، دست‌کم ۱۷ دریانورد در ۶۴ حادثه در تنگه هرمز جان خود را از دست داده‌اند.

این آمار جدا از تلفات اعلام‌شده از سوی دولت ایران در حملات آمریکا است.

ایران اعلام کرده است که از زمان ازسرگیری درگیری‌ها در اواخر ژوئن، ۵۰ نفر در حملات آمریکا کشته و ۵۰۰ نفر زخمی شده‌اند. این آمار پیش از آن اعلام شد که ایران از کشته شدن یک زن، یک مرد و پسر دوساله آن‌ها در حمله آمریکا به قشم در اواخر ژوئیه خبر دهد.

در مجموع، تهران اعلام کرده است که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل، بیش از ۳۴۰۰ نفر در ایران کشته شده‌اند.

آمریکا نیز اعلام کرده است که ۱۸ نیروی نظامی این کشور در جریان درگیری‌ها کشته شده‌اند.