تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به شش فروند کاهش یافت

روز دوشنبه ۱۹ مرداد / ۱۰ اوت تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز به شش فروند کاهش یافت؛ در حالی که میانگین تردد در ۱۰ روز گذشته حدود ۱۱ کشتی بوده است. پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی از این آبراه عبور می‌کردند.

بر اساس داده‌های شرکت کپلر، تا ساعت ۴:۲۰ بامداد سه‌شنبه ۲۰ مرداد / ۱۱ اوت به‌وقت گرینویچ، چهار کشتی باری، از جمله دو نفتکش خالی مخصوص حمل فرآورده‌های نفتی، وارد تنگه شدند. دو کشتی دیگر، شامل یک نفتکش کوچک حامل گاز مایع نفتی و یک کشتی حامل سوخت‌های باقیمانده، از تنگه خارج شدند.

در مقابل، تردد در تنگه باب‌المندب در دریای سرخ تقریباً بدون تغییر بود. روز دوشنبه ۲۵ کشتی از این تنگه عبور کردند، در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۲۴ کشتی بود.

کاهش شدید تردد در هرمز در شرایطی رخ می‌دهد که امیدها به توافق صلح میان ایران و آمریکا کاهش یافته است. به‌گزارش رویترز، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز دوشنبه در واکنش به شروط تهران برای توافق، خواستار پرداخت غرامت از سوی ایران بابت خسارت‌ها و مرگ‌ومیرهای ناشی از جنگ‌ها، حملات و اعتراضات مردمی شد.

ترامپ گفت ایران باید بابت خسارت‌هایی که طی ۵۰ سال گذشته وارد کرده است، غرامت بپردازد. این درخواست در واکنش به شروط ایران برای توافق مطرح شد؛ شروطی که شامل پرداخت غرامت، پایان تحریم‌ها و توقف تهدیدهای نظامی آمریکا است.

ایران پیش‌تر اعلام کرده بود که در حال نزدیک‌شدن به توافقی نهایی با عمان برای تعیین مسیرهای جدید کشتیرانی در تنگه هرمز است، اما تأکید کرده بود که پیش از بازگشایی این آبراه، آمریکا باید شروط تهران را بپذیرد.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه گفت مذاکرات با عمان «به‌طور سازنده» پیش می‌رود و دو طرف درباره نقشه مسیر کشتیرانی به توافق رسیده‌اند، هرچند برخی مسائل فنی همچنان حل‌نشده باقی مانده است.

به‌گفته بقائی، مذاکرات همچنین موضوعاتی مانند ناوبری ایمن، حفاظت از محیط زیست، خدمات دریایی و مقابله با جرایم را دربر گرفته است؛ خدماتی که معمولاً مستلزم پرداخت هزینه هستند.

با این حال، مقام‌های آمریکایی بارها مخالفت خود را با توافقی که به ایران اجازه دهد برای عبور از تنگه هرمز هزینه دریافت کند، اعلام کرده‌اند.

از نکات قابل توجه این است که توافق احتمالی ایران و عمان می‌تواند اهرم نفوذ تهران بر این آبراه راهبردی را حتی نسبت به پیش از جنگ افزایش دهد. در همین حال، تلاش‌های نظامی آمریکا طی ماه‌های گذشته، از جمله یک کارزار دو هفته‌ای حملات در ماه ژوئیه، نتوانسته نفوذ ایران بر تنگه را از بین ببرد.

ترامپ روز دوشنبه بار دیگر مدعی شد که تنگه هرمز باز است و گفت «تنها کسی که در حال حاضر کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد، نیروی دریایی آمریکا است». با این حال، داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد تردد در این آبراه همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است.

رویترز می‌افزاید، ترامپ همچنین مدعی شد حکومت ایران در سرکوب اعتراضات اواخر سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ حدود ۵۲ هزار معترض را کشته است. این رقم با آمارهای منتشرشده از سوی گروه‌های حقوق بشری همخوانی ندارد.

«فعالان حقوق بشر در ایران» در فوریه شمار کشته‌شدگان را حدود هفت هزار نفر، از جمله ۶۵۰۰ معترض، اعلام کرده بود.

ترامپ همچنین گفت ایران باید به خانواده ۱۷ ملوان آمریکایی کشته‌شده در حمله اکتبر ۲۰۰۰ به ناو «یواس‌اس کول» در یمن غرامت بپردازد؛ حمله‌ای که مسئولیت آن به شبکه القاعده نسبت داده شده است، نه ایران.

او در شبکه اجتماعی خود همچنین نوشت ایران باید مسئول پرداخت خسارت و مرگ‌ومیر ناشی از اقداماتش در لبنان، سوریه، یمن و غزه باشد.

نشت گسترده نفت در آب‌های عمان

هم‌زمان با بحران کشتیرانی در منطقه، دولت عمان اعلام کرد نشت نفت از یک نفتکش زمین‌گیرشده در نزدیکی یک منطقه حفاظت‌شده طبیعی، لکه‌ای نفتی به وسعت حدود ۳۹۰ کیلومتر مربع ایجاد کرده است.

نفتکش کارولین بزنکی با نزدیک به یک میلیون بشکه نفت روسیه که مقصد آن آسیا بوده، روز هشتم ژوئن در آب‌های نزدیک به یمن دچار مشکل شد. دو منبع امنیت دریایی در آن زمان گفتند ارزیابی‌های اولیه احتمال وقوع انفجار در داخل کشتی را مطرح کرده است. تاکنون هیچ طرفی مسئولیت حمله احتمالی به این نفتکش را بر عهده نگرفته است.

اداره محیط زیست عمان اعلام کرد لکه نفتی در شمال‌شرق جزایر حلانیات گسترش یافته و در نزدیک‌ترین نقطه حدود هفت کیلومتر با ساحل فاصله دارد. به‌گفته این نهاد، تأسیسات منطقه، از جمله کارخانه‌های آب‌شیرین‌کن و مراکز گردشگری، در حال حاضر در معرض خطر قرار ندارند.

جزایر حلانیات سال گذشته با فرمان سلطان هیثم بن طارق به منطقه حفاظت‌شده طبیعی تبدیل شد. این منطقه زیستگاه گونه‌هایی از حیات وحش، از جمله نهنگ‌های گوژپشت دریای عرب و پرندگان دریایی موسوم به باکلان‌های سقطری است.

سازمان محیط‌زیستی گرین‌پیس هفته گذشته با استناد به تصاویر ماهواره‌ای، وسعت لکه نفتی را حدود ۶۰۰ کیلومتر مربع برآورد کرده بود.

تونی گوتیرز، استاد میکروب‌شناسی و زیست‌فن‌آوری محیط‌زیست در دانشگاه هریوت-وات ادینبورگ، گفت نشت نفت در چنین ابعادی نیازمند استفاده از هواپیما برای پاشیدن مواد تجزیه‌کننده نفت و همچنین به‌کارگیری موانع و تجهیزات جمع‌آوری نفت است تا از رسیدن آن به ساحل یا فرو رفتنش به بستر دریا جلوگیری شود.

او هشدار داد اگر نفت در آب‌های دور از ساحل باقی بماند، پیامدهای آن بسیار کمتر از حالتی خواهد بود که به آب‌های کم‌عمق و خط ساحلی برسد؛ زیرا در آن صورت می‌تواند به مرجان‌ها، پرندگان و ماهی‌ها آسیب جدی وارد کند و آثار آلودگی حتی سال‌ها باقی بماند.

جان آموس، مدیرعامل سازمان غیرانتفاعی «اسکای‌تروث»، گفت با وجود گذشت بیش از دو ماه از حادثه، در تصاویر ماهواره‌ای یا داده‌های ماهواره‌ای ردیابی کشتی‌ها نشانه‌ای از فعالیت برای تثبیت نفتکش و خارج‌کردن محموله باقی‌مانده آن مشاهده نشده است.

او گفت نبود چنین فعالیتی نگران‌کننده است، زیرا ادامه وضعیت می‌تواند خطر وقوع یک نشت نفتی بسیار گسترده‌تر را افزایش دهد.

نفتکش متعلق به ناوگان سایه روسیه

کارولین بزنکی، نفتکش ۲۷۴ متری که در سال ۲۰۰۱ ساخته شده، در ماه آوریل در بندر نووروسیسک روسیه بارگیری کرده و در پایان ماه مه از کانال سوئز عبور کرده بود.

این نفتکش بخشی از آن‌چه «ناوگان سایه» روسیه نامیده می‌شود، به‌شمار می‌رود؛ مجموعه‌ای از نفتکش‌های قدیمی که برای انتقال نفت روسیه مورد استفاده قرار می‌گیرند و معمولاً فاقد پوشش بیمه‌ای غربی هستند و با پرچم کشورهای مختلف فعالیت می‌کنند تا مالکیت واقعی آن‌ها کمتر آشکار باشد.

این کشتی در پایگاه‌های عمومی کشتیرانی با پرچم کامرون ثبت شده بود، اما در ماه ژوئن، همراه با ۳۹ کشتی دیگر، از فهرست ثبت کشتی‌های کامرون حذف شد. کارولین بزنکی همچنین تحت تحریم‌های اتحادیه اروپا، اوکراین، بریتانیا، کانادا و سوئیس قرار دارد.

بر اساس داده‌های شرکت LSEG، مالک ثبت‌شده کشتی شرکت «رنتور شیپ‌منیجمنت» و مدیر آن ویلار شیپ‌منیجمنت است؛ شرکت‌هایی که ظاهراً در چین مستقر هستند. رویترز نتوانسته است فوراً با این دو شرکت تماس بگیرد.

کاهش شدید تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، ادامه اختلاف بر سر شرایط بازگشایی آبراه و افزایش تنش‌های سیاسی میان تهران و واشنگتن، چشم‌انداز بازگشت این مسیر حیاتی کشتیرانی به وضعیت عادی را همچنان نامشخص نگه داشته است.