ایران در انتظار پاسخ رسمی آمریکا به پیشنهادش درباره تنگه هرمز است

رویترز گزارش داده است که ایران روز شنبه ۴ مهر / ۲۶ سپتامبر منتظر پاسخ آمریکا به پیشنهاد خود برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به جنگ در خاورمیانه است؛ این انتظار پس از آن شکل گرفت که روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، این پیشنهاد را رد کرده است.

ایران این ابتکار دیپلماتیک را در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک مطرح کرده و گفته است پیشنهادش از طریق میانجی‌های قطری به طرف آمریکایی منتقل شده است. تهران می‌گوید بر اساس این طرح، تنگه هرمز می‌تواند ظرف هفت روز بازگشایی شود و درگیری‌های منطقه‌ای نیز متوقف شود. این پیشنهاد ۲۵ شهریور / ۱۶ سپتامبر از طریق میانجی‌ها به آمریکا ارائه شده بود.

اما روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی که نامشان فاش نشده گزارش داده است که ترامپ در محافل خصوصی نسبت به این‌که ایران خواسته‌های او را بپذیرد، تردید دارد و به کارکنان خود گفته است احتمال می‌دهد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر، کارزار بمباران ایران از سر گرفته شود. این گزارش هنوز به‌معنای اعلام رسمی تصمیم آمریکا نیست و ایران همچنان در انتظار پاسخ رسمی واشنگتن است.

پیش از این، یک مقام آمریکایی گفته بود گفت‌وگوهای غیرمستقیم با ایران از طریق میانجی‌ها «مثبت و سازنده» بوده است.

ایران: «زور و اجبار را نمی‌پذیریم»

ایران همچنین با رقیب منطقه‌ای خود، عربستان سعودی، درباره امنیت تنگه هرمز وارد گفت‌وگو شده است؛ موضوعی که اهمیت این آبراه را در شرایط جنگ هفت‌ماهه دوچندان کرده است. این جنگ جریان انتقال نفت از یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان را مختل کرده و به اقتصاد جهانی آسیب زده است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز جمعه در سازمان ملل گفت پیشنهاد تهران، در صورت موافقت طرف مقابل، یک دوره هفت‌روزه را برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیری‌های منطقه‌ای آغاز خواهد کرد.

عراقچی گفت: «اگر در طرف آمریکایی جدیت برای رسیدن به توافق و بازگشایی تنگه هرمز وجود داشته باشد، همه‌چیز اکنون آماده است.»

او افزود در صورت موافقت آمریکا، طرف‌های درگیر می‌توانند مذاکرات گسترده‌تری را درباره موضوعاتی که بر سر آن‌ها توافق کنند آغاز کنند. یکی از این موضوعات می‌تواند برنامه هسته‌ای ایران باشد.

ترامپ بارها گفته است که اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند. اما یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است تهران حتی در صورت پذیرش پیشنهاد صلح ایران از سوی آمریکا، در برنامه هسته‌ای خود انعطاف نشان نخواهد داد.

به‌گفته این مقام، ایران حاضر نیست از حقوق خود، از جمله حق غنی‌سازی اورانیوم یا انتقال اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور، چشم‌پوشی کند.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، نیز در گفت‌وگو با شبکه سی‌بی‌اس گفت تهران برای مذاکره درباره برنامه هسته‌ای و مسائل دیگر آمادگی دارد، اما «زورگویی یا اجبار» را نمی‌پذیرد.

پزشکیان گفت: «ایران به‌دنبال جنگ نیست، اما در برابر فشار، تهدید و حمله از خود دفاع خواهد کرد.» او همچنین گفت ایران پیش‌تر پذیرفته است که «قرار نیست سلاح هسته‌ای تولید کنیم».

عراقچی گفت پیشنهاد ایران شامل توقف درگیری‌ها در تمام جبهه‌ها، از جمله لبنان، است. در مقابل، به‌گفته او، آمریکا باید محاصره بنادر ایران را لغو کند، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند و تحریم‌های نفتی را کنار بگذارد.

جنگی که به سراسر منطقه کشیده شده است

تلاش‌های قبلی برای حل دیپلماتیک بحران به نتیجه نرسیده‌اند. جنگ کنونی از ۹ اسفند / ۲۸ فوریه، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، آغاز شد و از آن زمان با دوره‌هایی از توقف درگیری و ازسرگیری حملات ادامه داشته است.

در جریان جنگ، هزاران نفر کشته شده‌اند و توان نظامی متعارف ایران آسیب دیده و اقتصاد این کشور نیز که پیش از جنگ با مشکلات جدی روبه‌رو بود، تحت فشار بیشتری قرار گرفته است.

در مقابل، ایران و گروه‌های همسو با آن دامنه درگیری‌ها را به بخش‌های مختلف منطقه کشانده‌اند. ایران که همراه با عمان بر تنگه هرمز کنترل دارد، با پهپاد و موشک به مواضع متحدان آمریکا در کشورهای عربی خلیج فارس حمله کرده است. حوثی‌های یمن نیز که از متحدان تهران محسوب می‌شوند، منافع و اهدافی در عربستان سعودی را هدف قرار داده‌اند.

گروه‌های مسلح هم‌پیمان با ایران در عراق نیز به حمله‌ای به یک خط لوله نفتی متهم شده‌اند که به‌طور موقت بخشی از صادرات نفت عربستان را از بازار خارج کرد. همزمان، حزب‌الله لبنان، متحد ایران، با نیروهای اسرائیلی در لبنان درگیر بوده است.

همکاری بیشتر عربستان، ترکیه و پاکستان

وزارت خارجه ایران اعلام کرد عراقچی بامداد شنبه همتای سعودی خود، شاهزاده فیصل بن فرحان، را در جریان توافق میان ایران و عمان درباره تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز قرار داده است.

گسترش جنگ باعث شده متحدان عربستان سعودی نیز برای تقویت توان دفاعی این کشور همکاری بیشتری داشته باشند.

دولت یمن که از حمایت عربستان سعودی برخوردار است و در سطح بین‌المللی به‌رسمیت شناخته می‌شود، هدف حملات حوثی‌ها قرار گرفته است. حوثی‌ها در هفته‌های اخیر موشک‌هایی به داخل خاک عربستان شلیک کرده‌اند.

ائتلاف تحت رهبری عربستان اعلام کرد بامداد شنبه دو موشک بالستیک شلیک‌شده از سوی حوثی‌ها به سمت خمیس مشیط و دو پهپاد در مسیر ریاض را رهگیری کرده است.

حوثی‌ها که بر پرجمعیت‌ترین مناطق یمن و بخش بزرگی از شمال این کشور کنترل دارند، از ماه ژوئیه و پس از اعلام محاصره دریایی علیه عربستان، حملات خود را به اهداف سعودی افزایش داده‌اند. این حملات کشتی‌های سعودی در دریای سرخ را نیز هدف گرفته است.

این حملات افزون بر شهرها و زیرساخت‌های انرژی عربستان، کشتیرانی را نیز تهدید کرده‌اند؛ موضوعی که فشار بر بازار جهانی نفت را که پیش‌تر به‌دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران افزایش یافته، بیشتر کرده است. همچنین مسیر دریای سرخ، که یکی از مسیرهای جایگزین صادرات نفت و کالا از کشورهای خلیج فارس است، با تهدیدهای امنیتی بیشتری روبه‌رو شده است.

مقام‌های دفاعی ترکیه و پاکستان نیز روز جمعه در ریاض با مقام‌های سعودی دیدار کردند تا وضعیت امنیتی، همکاری اطلاعاتی، هماهنگی نظامی و امکان یکپارچه‌سازی نیروها را بررسی کنند. عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه در چارچوب توافق دفاعی مشترک مکه با یکدیگر همکاری می‌کنند.

در همین زمینه، دولت آمریکا اخیراً طرحی برای ایجاد یک صندوق حدود ۱۰ میلیارد دلاری با مشارکت کشورهای عربی خلیج فارس مطرح کرده است تا زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای جایگزین صادرات نفت و گاز توسعه یابد و وابستگی به تنگه هرمز کاهش پیدا کند.