ادامه اختلاف آمار پزشکی قانونی و تأمین اجتماعی درباره حوادث کار در ایران
سازمان پزشکی قانونی ایران در ۱۱ ماه نخست سال ۱۴۰۴، مرگ یک‌هزار و ۸۷۹ نفر را بر اثر حوادث کار ثبت کرده است؛ این در حالی است که سازمان تأمین اجتماعی برای کل سال، ۶۶۸ مورد فوت ناشی از حادثه کار را در میان افراد تحت پوشش خود گزارش کرده است. آمارهای منتشرشده از سوی این دو نهاد در سال‌های گذشته نیز اختلاف قابل‌توجهی داشته‌اند.
بخش کارگری
مرگ و میر کارگران در حوادث کاری ـ عکس از شاتراستاک
به گزارش خبرگزاری کار ایران (ایلنا)، بررسی آمارهای منتشرشده از سوی سازمان تأمین اجتماعی، سازمان پزشکی قانونی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان می‌دهد که ارقام اعلام‌شده درباره مرگ ناشی از حوادث کار در ایران، تفاوت قابل‌توجهی با یکدیگر دارند.
بر اساس سالنامه آماری سازمان تأمین اجتماعی، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۳۶ هزار و ۳ نفر از افراد تحت پوشش این سازمان در حوادث ناشی از کار آسیب دیده‌اند و ۶۶۸ مورد فوت ناشی از حادثه کار نیز ثبت شده است.
در مقابل، سازمان پزشکی قانونی کشور از ثبت یک‌هزار و ۸۷۹ مورد فوت ناشی از حوادث کار در ۱۱ ماه نخست سال ۱۴۰۴، تا پایان بهمن‌ماه، خبر داده است. این رقم حدود ۲,۸ برابر شمار فوتی‌های ثبت‌شده در آمار سالانه تأمین اجتماعی است.
بر اساس آمار تأمین اجتماعی، در سال ۱۴۰۴ به‌طور متوسط روزانه نزدیک به ۱۰۰ نفر از افراد تحت پوشش این سازمان در حوادث کار آسیب دیده‌اند و حدود دو مورد فوت ناشی از حادثه کار در روز ثبت شده است. در مقابل، آمار پزشکی قانونی برای ۱۱ ماه نخست سال، به‌طور میانگین حدود ۵.۶ مورد فوت در روز را نشان می‌دهد.
اختلاف آمار در سال‌های گذشته
بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی سازمان پزشکی قانونی، شمار فوتی‌های ناشی از حوادث کار در سال ۱۳۹۸ یک‌هزار و ۶۵۵ نفر، در سال ۱۳۹۹ یک‌هزار و ۷۵۵ نفر، در سال ۱۴۰۰ یک‌هزار و ۸۱۷ نفر، در سال ۱۴۰۱ یک‌هزار و ۹۰۰ نفر و در سال ۱۴۰۲ دو هزار و ۱۱۵ نفر بوده است. به این ترتیب، شمار فوتی‌های ثبت‌شده در این بازه از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ حدود ۲۸ درصد افزایش داشته است.
اختلاف میان آمار نهادهای رسمی، محدود به سال ۱۴۰۴ نیست. در سال ۱۴۰۳ نیز آمارهای اعلام‌شده از سوی نهادهای مختلف یکسان نبوده است. سازمان پزشکی قانونی حدود یک‌هزار و ۹۸۶ مورد فوت ناشی از حوادث کار را برای این سال ثبت کرده، در حالی که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ۶۹۳ مورد و سازمان تأمین اجتماعی ۷۶۰ مورد فوت را گزارش کرده‌اند.
در سال ۱۴۰۱ نیز سازمان پزشکی قانونی از مرگ یک‌هزار و ۹۰۰ نفر بر اثر حوادث کار خبر داده بود؛ در حالی که آمار اعلام‌شده از سوی وزارت کار در همان سال، ۷۱۱ مورد فوت بود.
تفاوت جامعه آماری نهادها
سازمان تأمین اجتماعی آمار حوادث و فوتی‌های ثبت‌شده در میان افراد تحت پوشش خود را منتشر می‌کند؛ از این رو، ارقام این سازمان لزوماً شامل تمام کارگران شاغل در کشور نمی‌شود.
کارگران فاقد بیمه، شاغلان بخش غیررسمی، برخی کارگران روزمزد و فصلی و افرادی که رابطه استخدامی یا پوشش بیمه‌ای مشخصی ندارند، ممکن است در جامعه آماری این سازمان قرار نگیرند. همچنین ثبت و پیگیری حوادث می‌تواند تحت تأثیر نحوه گزارش حادثه، وضعیت اشتغال و روند رسیدگی اداری و قضایی قرار گیرد.
در مقابل، آمار سازمان پزشکی قانونی بر پایه موارد فوتی ارجاع‌شده و بررسی‌شده در این سازمان تهیه می‌شود و جامعه آماری متفاوتی دارد. بنابراین، مقایسه ارقام این دو نهاد بدون توجه به تفاوت روش ثبت، پوشش آماری و دوره زمانی، نمی‌تواند به‌تنهایی مبنای تعیین شمار دقیق مرگ‌های ناشی از کار در کشور باشد.
با این حال، اختلاف قابل توجه آمارها ضرورت انتشار اطلاعات شفاف درباره روش گردآوری داده‌ها، دامنه پوشش آماری و نحوه تطبیق اطلاعات نهادهای مسئول را مطرح می‌کند.
کاهش حوادث ثبت‌شده در تأمین اجتماعی
بر اساس سالنامه آماری سازمان تأمین اجتماعی، شمار حادثه‌دیدگان ثبت‌شده در این سازمان از ۴۰ هزار و ۳۹۱ نفر در سال ۱۴۰۳ به ۳۶ هزار و ۳ نفر در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
در همین بازه، شمار بیمه‌شدگان اعلام‌شده در آمار مورد بررسی نیز از ۱۵ میلیون و ۳۶۷ هزار و ۲۹۳ نفر به ۱۴ میلیون و ۱۸۵ هزار و ۷۵۴ نفر رسیده است.
در نتیجه، کاهش تعداد حادثه‌دیدگان ثبت‌شده به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره بهبود ایمنی محیط‌های کار کافی نیست و ارزیابی روند حوادث به اطلاعات دقیق‌تر درباره جمعیت شاغل، پوشش بیمه‌ای و شرایط فعالیت در بخش‌های مختلف اقتصادی نیاز دارد.
بیشترین حوادث ثبت‌شده در کدام استان‌هاست؟
بر اساس آمار تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۴، استان البرز با چهار هزار و ۶۴۶ حادثه‌دیده، بیشترین تعداد حادثه ثبت‌شده را داشته است. پس از آن، شهرستان‌های استان تهران با دو هزار و ۹۳۱ مورد، اصفهان با دو هزار و ۸۸۸ مورد، قزوین با دو هزار و ۴۳۸ مورد و یزد با دو هزار و ۲۷۲ مورد قرار دارند.
از نظر تعداد فوتی‌های ثبت‌شده در همین آمار، اصفهان و خراسان رضوی هر کدام با ۴۸ مورد در صدر قرار گرفته‌اند. پس از آن، استان تهران با ۴۶ فوتی، هرمزگان با ۴۴ فوتی، آذربایجان شرقی با ۴۲ فوتی و فارس با ۴۰ فوتی قرار دارند.
این ارقام مربوط به داده‌های ثبت‌شده در سازمان تأمین اجتماعی است و به‌تنهایی بیانگر مجموع حوادث و فوتی‌های ناشی از کار در هر استان نیست.
وضعیت ثبت اطلاعات حادثه‌دیدگان
بر اساس سالنامه آماری تأمین اجتماعی، از مجموع ۳۶ هزار و ۳ حادثه‌دیده ثبت‌شده در سال ۱۴۰۴، تعداد ۳۳ هزار و ۱۴۶ نفر مرد و دو هزار و ۸۵۷ نفر زن بوده‌اند.
همچنین ۲۶ هزار و ۳۴۷ نفر از حادثه‌دیدگان متأهل و ۹ هزار و ۶۵۶ نفر مجرد بوده‌اند. از نظر زمان وقوع حادثه نیز ۲۳ هزار و ۳۰۰ مورد در نوبت صبح، هشت هزار و ۴۷۹ مورد در بعدازظهر و چهار هزار و ۲۲۴ مورد در شب ثبت شده است.
در جدول مربوط به علل وقوع حوادث، «بی‌احتیاطی» با ۲۸ هزار و ۲۷۱ مورد و «سایر علل» با ۱۳ هزار و ۶۷۸ مورد درج شده‌اند. همچنین ۷۶۷ مورد مرتبط با وسایل معیوب و ۸۱۰ مورد مرتبط با وسایل بی‌حفاظ ثبت شده است.
در عین حال، جمع ارقام درج‌شده در جدول علل حوادث با شمار کل حادثه‌دیدگان مطابقت ندارد؛ از این رو، برای تعیین سهم دقیق هر عامل از مجموع حوادث، توضیح تکمیلی درباره روش طبقه‌بندی و ثبت این داده‌ها ضروری است.
همچنین وضعیت نهایی ۱۵ هزار و ۴۰۸ مورد از پرونده‌های حادثه‌دیدگان در جدول مربوطه مشخص نشده و با عنوان «ثبت نشده» درج شده است. این عنوان لزوماً به معنای گزارش نشدن حادثه نیست، بلکه نشان می‌دهد وضعیت نهایی این پرونده‌ها در داده‌های منتشرشده مشخص نشده است.
انتشار آمار تفکیکی درباره نوع حادثه، شغل، صنعت محل اشتغال، نوع قرارداد و وضعیت بیمه‌ای حادثه‌دیدگان و جان‌باختگان می‌تواند امکان بررسی دقیق‌تر حوادث کار و شناسایی بخش‌های پرخطر بازار کار را فراهم کند.
نظرها
نظری وجود ندارد.