ادعای جمهوری اسلامی: عراق با اخراج یا تحویل گروه‌های مخالف کُرد ایرانی موافقت کرد

محمد کاظم آل‌صادق، سفیر ایران در بغداد، سه‌شنبه ۲۸ مهر مدعی شد که عراق با اخراج گروه‌های مخالف کُرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان از خاک این کشور یا تحویل آن‌ها به تهران موافقت کرده است.

آل‌صادق در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در چارچوب همکاری‌های امنیتی میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق، دو طرف در جریان نشست کمیته امنیتی مشترک، با حضور هیئت ایرانی و مشاور امنیت ملی عراق، توافق کردند که عناصر گروه‌های جدایی‌طلب تروریستی ایرانی از اقلیم کردستان عراق اخراج شوند یا به ایران تحویل داده شوند.»

این اظهارات پس از نشست روز دوشنبه کمیته مشترک ناظر بر اجرای توافق امنیتی میان بغداد و تهران مطرح شد. ریاست این نشست را قاسم العبودی، مشاور امنیت ملی عراق، بر عهده داشت و مقام‌های ایرانی و هیئتی از دولت اقلیم کردستان عراق نیز در آن حضور داشتند.

بر اساس اعلام دفتر مشاور امنیت ملی عراق، در این نشست مسائل حل‌نشده‌ای که در گفت‌وگوهای پیشین شناسایی شده بود و همچنین راه‌های تقویت هماهنگی‌های امنیتی میان بغداد، اربیل و تهران مورد بررسی قرار گرفت.

در بیانیه این دفتر آمده است: «هدف، تقویت سازوکارهای همکاری و هماهنگی میان دولت فدرال، دولت اقلیم کردستان و طرف ایرانی است تا در نهایت راه‌ حل‌های عملی برای تسهیل اجرای مفاد توافق و تحقق اهداف آن به‌دست آید.»

با این حال، در بیانیه روز دوشنبه عراق هیچ اشاره‌ای به اخراج گروه‌های مخالف کُرد ایرانی یا تحویل اعضای آن‌ها به تهران نشده است.

محمدکاظم آل‌صادق یکشنبه ۲۶ مهرماه جاری نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم گفته بود روند خلع سلاح گروه‌های مخالف کُرد ایرانی و انتقال آن‌ها از مناطق مرزی به عمق اقلیم کردستان عراق در حال اجراست.

او با تأکید بر ضرورت اجرای توافق امنیتی تهران و بغداد گفت: «امنیت مرزهای مشترک، خط قرمز جمهوری اسلامی ایران و یک ضرورت حیاتی برای پایداری و توسعه تمامی منطقه است.»

آل‌صادق همچنین از تشکیل کمیته امنیتی مشترک میان ایران، دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان برای بازرسی‌های دوره‌ای و تبادل اطلاعات خبر داد و اجرای کامل توافق امنیتی را زمینه‌ساز گسترش روابط اقتصادی، علمی و فرهنگی دانست.

اعلام موضع جمهوری اسلامی ایران در شرایطی صورت می‌گیرد که حملات موشکی و پهپادی آن به اقلیم کردستان عراق، با هدف قرار دادن مواضع احزاب مخالف کُرد ایرانی، افزایش یافته است. این حملات در بحبوحه تداوم تنش‌های ایران با آمریکا انجام می‌شود؛ تنش‌هایی که با احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، حتی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه نوامبر، همراه شده است.

عراق و ایران در ۲۸ اسفند ۱۴۰۱ (۱۹ مارس ۲۰۲۳) توافق‌نامه‌ای امنیتی درباره مرزهای مشترک خود امضا کردند. بر اساس این توافق، بغداد متعهد شد امنیت مرز مشترک را تأمین کند، گروه‌های مخالف کُرد ایرانی را خلع سلاح کند و آن‌ها را از مناطق مرزی با ایران دور سازد.

این توافق پس از حملات مکرر موشکی و پهپادی ایران به اقلیم کردستان عراق حاصل شد؛ حملاتی که در شهریور ۱۴۰۱ دست‌کم ۱۶ کشته و ۵۰ زخمی بر جای گذاشت.

تهران به بغداد مهلت داده بود تا ۲۸ شهریور ۱۴۰۲ این توافق را اجرا کند و هشدار داده بود که در صورت برآورده نشدن خواسته‌هایش، دست به اقدامات نظامی بیشتری خواهد زد.

در روز پایان مهلت تعیین‌شده، مقام‌های عراقی اعلام کردند که گروه‌های موردنظر خلع سلاح شده‌اند و مقرهای مرزی آن‌ها تخلیه شده است. به‌گفته مقام‌های عراقی، اعضای این گروه‌ها به مناطق تعیین‌شده منتقل شده بودند و مقدمات لازم برای به‌رسمیت‌شناختن آن‌ها به‌عنوان پناهنده در دست انجام بود.

گروه‌های یادشده، از جمله حزب دموکرات کردستان ایران، کومله، حزب آزادی کردستان (پاک) و حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، مدت‌هاست در اقلیم کردستان حضور دارند. تهران این گروه‌ها را تهدیدی علیه امنیت ملی خود می‌داند و آن‌ها را به انجام یا حمایت از فعالیت‌های ضد جمهوری اسلامی متهم می‌کند.

هفته گذشته، قاسم العبودی در گفت‌وگو با شبکه کُردی رووداو اعلام کرد که بغداد به حل‌وفصل مسالمت‌آمیز این مسئله متعهد است. او همچنین خبر داد که نمایندگان عراق، ایران و اقلیم کردستان روز دوشنبه با یکدیگر دیدار خواهند کرد.

العبودی در این مصاحبه که ۲۱ مهر / ۱۳ اکتبر پخش شد، گفت: «ما متعهدیم مسئله مخالفان ایرانی و چهار حزبی را که در اقلیم کردستان حضور دارند، از راه‌های مسالمت‌آمیز حل‌وفصل کنیم.»

او افزود که بغداد با ایجاد اردوگاه‌هایی برای اعضای احزاب مخالف کُرد ایرانی و خانواده‌های آن‌ها، در مناطقی دور از مرز ایران، موافقت کرده است. به‌گفته او، سازمان ملل متحد نیز در حال رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی هزاران نفر از این افراد است.

بر اساس برآورد کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، بین ۱۰ هزار تا ۳۰ هزار پناهنده و پناه‌جوی کُرد ایرانی در عراق زندگی می‌کنند که بیشتر آن‌ها در اقلیم کردستان ساکن‌اند.

العبودی همچنین گفته بود که در نشست با مقام‌های ایرانی، حملات مستمر ایران به گروه‌های مخالف کُرد را مطرح خواهد کرد.

او گفت: «این مسئله را بار دیگر با آن‌ها مطرح خواهیم کرد و صریح خواهیم گفت که این وضعیت باید متوقف شود.»

العبودی در جریان سفر خود به اربیل در ۲۱ مهر / ۱۳ اکتبر، با نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، نیز دیدار کرد. به گزارش ریاست اقلیم کردستان، دو طرف درباره تحولات امنیتی منطقه گفت‌وگو کردند و بر اهمیت تداوم هماهنگی میان نهادهای امنیتی عراق و اقلیم کردستان تأکید کردند.

با وجود توافق سال ۱۴۰۱ و اطمینان‌دهی‌های مکرر گروه‌های مخالف کُرد مبنی بر این‌که از خاک اقلیم کردستان برای حمله به ایران استفاده نخواهند کرد، تهران همچنان مواضع آن‌ها را هدف قرار می‌دهد.

این حملات پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران تشدید شد. تهران گروه‌های مخالف کُرد را به همکاری با قدرت‌های خارجی و برنامه‌ریزی برای حمله به خاک ایران متهم می‌کند.

هفته گذشته، یکی از مقام‌های ارشد حزب دموکرات کردستان ایران به رووداو گفت که ایران از زمان آغاز درگیری‌ها تاکنون ۱۶۶ بار این حزب را هدف قرار داده است. همچنین در ۲۰ مهر / ۱۲ اکتبر، دو پهپاد به اردوگاه این حزب در منطقه کویه، در استان اربیل، حمله کردند. این حمله خسارت‌های مادی بر جای گذاشت، اما تلفاتی نداشت.

خالد عزیزی، سخنگوی حزب دموکرات کردستان ایران نیز تأکید کرده بود که این حزب از اقلیم کردستان به‌عنوان پایگاهی برای انجام عملیات نظامی علیه ایران استفاده نخواهد کرد.

مقام‌های اقلیم کردستان نیز بارها تأکید کرده‌اند که نباید اجازه داد از خاک این منطقه برای تهدید کشورهای همسایه استفاده شود.