گزارش حقوق بشری: دست‌کم ۱۹۲ غیرنظامی در حملات آمریکا و اسرائیل به مناطق بلوچ‌نشین ایران کشته شدند

شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان پنج‌شنبه ۳۰ مهر در گزارشی مبتنی بر اطلاعات میدانی و پرونده‌های مستندشده، از کشته و مجروح‌شدن غیرنظامیان در مجموعه‌ای از حملات هوایی و پهپادی آمریکا و اسرائیل از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا پایان شهریور ۱۴۰۵ خبر داده است. به‌گفته این شبکه، این حملات علاوه بر مراکز نظامی، مناطق مسکونی، یک مدرسه ابتدایی، مراسم عروسی، قایق‌های صیادی، محل فعالیت کارگران و مسیرهای رفت‌وآمد شهروندان را نیز تحت تأثیر قرار داده‌اند.

بر اساس جمع‌بندی آماری این گزارش، دست‌کم ۱۹۲ غیرنظامی در موارد ثبت‌شده جان باخته‌اند. از این تعداد، ۱۶۸ نفر در حمله به مدرسه شجره طیبه میناب کشته شدند و دست‌کم ۲۴ کشته دیگر به سایر حوادث دارای آمار مشخص مربوط است. این ارقام حداقل تلفات مستندشده را نشان می‌دهند و به‌دلیل نامشخص‌بودن شمار نهایی قربانیان در برخی حوادث، نباید آن‌ها را آمار قطعی کل تلفات دانست.

 مدرسه میناب؛ بیش از ۱۰۰ کودک در میان قربانیان

مرگبارترین حادثه ثبت‌شده در گزارش، حمله صبح شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در میناب، در استان هرمزگان، بود. به‌گفته شبکه اسناد، این مدرسه در جریان حمله هوایی آمریکا و اسرائیل به مراکز نظامی مجاور هدف قرار گرفت و دست‌کم سه موشک به محوطه و ساختمان آن اصابت کرد.

مقام‌های محلی شمار جان‌باختگان این حمله را ۱۶۸ نفر اعلام کردند. سازمان عفو بین‌الملل نیز با استناد به تصاویر ماهواره‌ای، ویدئوها و مصاحبه با منابع مستقل اعلام کرد که ساختمان مدرسه مستقیماً هدف قرار گرفته و بیش از ۱۰۰ کودک در میان کشته‌شدگان بوده‌اند.

شبکه اسناد می‌گوید هویت ۵۷ دانش‌آموز و معلم در بررسی‌های اولیه احراز شده و تصاویر و مشخصات ۱۹ نفر از آن‌ها نیز منتشر شده است. همچنین ۶۲ قطعه از پیکر قربانیان پس از آزمایش ژنتیکی به ۳۲ دانش‌آموز نسبت داده شده است.

این شبکه پیش‌تر به نقل از یکی از نزدیکان قربانیان احتمال داده بود که شمار واقعی جان‌باختگان بیشتر باشد. عفو بین‌الملل خواستار تحقیقات مستقل، بی‌طرفانه و شفاف درباره این حمله و پاسخگویی عاملان آن شده است.

پیت هگست، وزیر جنگ (دفاع) آمریکا روز سه‌شنبه اعلام کرد که تحقیقات درباره حمله به مدرسه میناب همچنان ادامه دارد.

رسانه بلومبرگ نیز پیش‌تر به‌نقل از منابعی گزارش داده بود که مقام‌های نظامی آمریکا در نظر دارند انتشار گزارش درباره حمله به مدرسه دخترانه میناب را تا پس از انتخابات کنگره به تعویق بیندازند یا زمان انتشار آن را به تاریخی دیرتر موکول کنند.

 حمله به مراسم عروسی؛ پنج کشته و بیش از ۶۰ مجروح

یکی دیگر از حوادث مهم گزارش، حمله شامگاه سه‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ به محدوده یک دکل مخابراتی و یک منزل مسکونی در بندر کوهستک، شهرستان سیریک، است؛ جایی که هنگام حمله مراسم عروسی در حال برگزاری بود.

در گزارش‌های اولیه از دو کشته و بیش از ۵۰ مجروح خبر داده شد، اما با ادامه بررسی‌ها، شمار جان‌باختگان به پنج نفر و تعداد مجروحان به بیش از ۶۰ نفر افزایش یافت. بنا بر گزارش شبکه اسناد، زنان و کودکان نیز در میان قربانیان و مجروحان بودند.

از جمله جان‌باختگان می‌توان به زرخاتون طاهری، ۵۰ ساله، کلثوم ملاحی‌نژند نیا، ۴۳ ساله و عضو شورای روستای گهردو، و امیرعلی کریمی، کودک چهار ساله اهل بندر کوهستک، اشاره کرد. محمد ملاحی، نوجوان ۱۶ ساله، نیز هنگام عبور با موتورسیکلت از نزدیکی محل حمله بر اثر اصابت ترکش به سر جان باخت.

آسیه مولایی‌نژاد، ۲۲ ساله و از مهمان‌های مراسم نیز دو روز پس از مجروح‌شدن در بیمارستانی در بندرعباس درگذشت. سپهر ملاحی، کودک هفت‌ساله، از دیگر مجروحان این حمله بود که بر اثر اصابت ترکش به سر تحت عمل جراحی قرار گرفت.

 صیادان و ملوانان؛ تلفات در آب‌های ساحلی

حملات به شناورهای صیادی و مناطق ساحلی از دیگر محورهای گزارش است؛ حملاتی که افزون بر تلفات انسانی، معیشت جوامع ساحلی را نیز تحت تأثیر قرار داده‌اند.

در حمله شامگاه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ به آب‌های میناب و سیریک، دست‌کم هشت صیاد و ملوان کشته شدند و ۱۹ نفر دیگر مجروح یا مفقود گزارش شدند. هویت سه تن از جان‌باختگان، عارف ملاحی و حامد ملاحی، هر دو اهل بندر کلاهی، و فریدون ملاحی، اهل بندر کوهستک، احراز شده است. گزارش‌ها همچنین از مفقودشدن چهار صیاد در ارتباط با این حادثه حکایت دارند.

در ۱۷ تیرماه، حمله به اسکله بندر کوهستک دست‌کم دو صیاد بلوچ، امید عربی، حدوداً ۲۶ ساله، و مرتضی هرمزی، حدوداً ۲۵ ساله، را کشت. شمار نهایی مجروحان این حادثه مشخص نشده است.

در حادثه‌ای دیگر، دو قایق صیادی در آب‌های کرگان میناب در ۲۳ شهریورماه هدف پهپاد قرار گرفتند. بر اساس گزارش اولیه، دست‌کم سه نفر کشته و دو نفر مجروح شدند و شماری از سرنشینان نیز مفقود شدند.

 کارگران و ساکنان مناطق مسکونی نیز هدف آسیب قرار گرفتند

در حمله ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ به شهرک صنعتی منطقه آزاد چابهار، عرفان جماعت بلوچ، کارگر و نگهبان یک شرکت بسته‌بندی برنج، کشته شد و دست‌کم ۱۱ کارگر دیگر مجروح شدند. به‌گفته منابع شبکه اسناد، ترکش‌ها به کامیون‌های حامل بار و کارگران اصابت کرد و موجب آتش‌گرفتن خودروها شد.

در حمله ۱۵ اسفندماه ۱۴۰۴ به محدوده گمرک قدیم کنارک نیز بیش از ۱۰ شهروند بلوچ مجروح شدند. حنیف صیادی، حدوداً ۲۵ ساله و اهل کنارک، یکی از مجروحانی است که هویت او احراز شده است.

در محله جنگلوک چابهار، حمله به مراکز نظامی مجاور و سقوط مهمات بر منازل مسکونی به مرگ پروین سپاهی انجامید. دو عضو خانواده او، از جمله دختر باردارش، نیز مجروح شدند.

همچنین در ۱۸ تیرماه، حمید درزاده، اهل قصرقند و پدر چهار فرزند، و ادریس، اهل ایرانشهر، در حمله به محدوده ایستگاه راداری پسابندر کشته شدند. بنا بر اطلاعات منتشرشده، این دو شهروند هنگام رفتن به محل کار خود در اسکله بریس بودند.

در حادثه‌ای دیگر، طیب بلوچ، اهل روستای گنز از توابع جیونی در شرق بلوچستان، در ۱۶ اسفندماه ۱۴۰۴ بر اثر سقوط پهپاد روی قایقش در رودخانه کلانی دشتیاری جان باخت. خالد قادری، حدوداً ۲۹ ساله و از کارکنان کشیک ساختمان هواشناسی فرودگاه ایرانشهر، نیز در حمله ۱۸ تیرماه بر اثر اصابت ترکش کشته شد.

حملات به مراکز نظامی و اختلاف در آمار تلفات

بر اساس گزارش شبکه اسناد، مراکز نظامی در کنارک، چابهار، زاهدان، سراوان، دشتیاری، لاشار، مهرستان، فنوج، سیریک، میناب، جاسک، بمپور و راسک نیز در جریان جنگ هدف حملات قرار گرفتند.

در حمله ۲۴ تیرماه به تیپ ۳۸۸ پیاده مکانیزه ارتش در بمپور، ارتش جمهوری اسلامی از کشته‌شدن هفت نفر خبر داد. با این حال، گزارش‌های منتشرشده درباره شمار مجروحان متفاوت بود: روزنامه محلی «عصر هامون» به نقل از نیروی زمینی ارتش از ۱۳ مجروح خبر داد، در حالی که خبرگزاری کار ایران (ایلنا) شمار مجروحان را ۴۵ نفر اعلام کرد. برخی منابع محلی نیز ارقام بالاتری مطرح کردند، اما شبکه اسناد نتوانسته است این آمار را مستقلاً تأیید کند.

این تلفات در آمار غیرنظامیان گزارش منظور نشده‌اند. سربازان و نیروهای نظامی، از جمله سعید چملی که در حمله به مقرهای نظامی بمپور در ۲۵ اسفندماه کشته شد، در شمارش تلفات غیرنظامی قرار نگرفته‌اند.

 دشواری احراز هویت و ضرورت تحقیقات مستقل

شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان تأکید کرده است که آمار گزارش بر پایه اطلاعات میدانی، گزارش‌های منتشرشده و پرونده‌های مستندسازی‌شده تنظیم شده و در مواردی که ارقام اولیه تغییر کرده‌اند، آخرین آمار موجود مبنا قرار گرفته است.

با این حال، محدودیت‌های اینترنتی، دشواری دسترسی به مناطق هدف قرارگرفته، آسیب‌دیدن پیکرها، نبود اطلاعات رسمی کامل و تناقض میان آمارهای منتشرشده، روند احراز هویت قربانیان و بررسی مستقل تلفات را دشوار کرده است. شمار نهایی کشته‌شدگان، مجروحان و مفقودان در برخی حملات به قایق‌های صیادی و مناطق ساحلی همچنان مشخص نیست.

این شبکه خواستار تحقیقات مستقل، مؤثر و شفاف درباره حملاتی شده است که به کشته و مجروح‌شدن غیرنظامیان انجامیده‌اند. انتشار آمار دقیق قربانیان، احراز هویت مفقودان و پاسخگویی مسئولان و عاملان حملات احتمالی ناقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه از دیگر مطالبات این نهاد است.