جمهوری اسلامی در اقدامی تلافی‌جویانه نیروی دریایی و هوایی آرژانتین را تحریم کرد

جمهوری اسلامی ایران چهارشنبه ۲۰ آبان / ۱۱ نوامبر در واکنش به تصمیم آرژانتین مبنی بر قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمان‌های «تروریستی»، نیروی دریایی و نیروی هوایی این کشور را تحریم کرد. این تصمیم کمتر از دو هفته پس از آن اتخاذ شد که تهران نیز تحریم‌های تلافی‌جویانه مشابهی علیه نهادهای امنیتی بریتانیا اعمال کرده بود.

وزارت امور خارجه ایران تصمیم آرژانتین را اقدامی «خصمانه» علیه سپاه پاسداران دانست و اعلام کرد که تهران بر اساس اصل مقابله‌به‌مثل به این اقدام پاسخ می‌دهد.

این وزارتخانه در بیانیه‌ای که خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، منتشر کرد، اعلام داشت: «مسئولیت تمامی پیامدهای ناشی از این اقدام بر عهده دولت آرژانتین خواهد بود.»

این اقدام در پی تدابیر مشابه ایران علیه نیروهای مسلح بریتانیا در اوایل همین ماه صورت می‌گیرد. تهران برای توجیه قرار دادن نهادهای نظامی خارجی در فهرست سازمان‌های تحریم‌شده، به اصل مقابله‌به‌مثل استناد کرده است؛ اقداماتی که در واکنش به محدودیت‌های اعمال‌شده علیه سپاه پاسداران، به‌عنوان یکی از شاخه‌های رسمی نیروهای مسلح ایران، انجام می‌شوند.

این تصمیم همچنین در شرایطی اتخاذ شده که تهران، با توجه به شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، اعتمادبه‌نفس بیشتری پیدا کرده است. مقام‌های ایرانی این نتیجه انتخاباتی را تأییدی بر درستی واکنش ایران به جنگ با آمریکا و اسرائیل تلقی می‌کنند.

ترامپ نشانه‌هایی بروز داده است که احتمال دستیابی به توافقی پایدار با ایران برای پایان دادن به جنگی را که از اسفند / فوریه گذشته آغاز کرد، بیشتر می‌داند. با این حال، او گفته است که اگر مذاکرات جاری با میانجیگری قطر و پاکستان به پیشرفتی نرسد، نیروهای آمریکایی آماده حمله به ایران هستند.

این اقدام همچنین در شرایطی صورت می‌گیرد که فرانسه ایران را متهم کرده است در حملات سایبری علیه فروشگاه‌های زنجیره‌ای این کشور دست داشته؛ حملاتی که خسارت‌هایی به ارزش چندین میلیون یورو به‌بار آورده‌اند.

اعلام این تصمیم بر اختلافات دیرینه دو کشور بر سر اتهام دست داشتن ایران در بمب‌گذاری‌های دهه ۱۹۹۰ در سفارت اسرائیل و یک مرکز متعلق به جامعه یهودیان در پایتخت آرژانتین می‌افزاید.

در بمب‌گذاری سفارت اسرائیل در ۱۷ مارس ۱۹۹۲ (۲۷ اسفند ۱۳۷۰)، ۲۹ نفر کشته و بیش از ۲۰۰ نفر زخمی شدند. در ۱۸ ژوئیه ۱۹۹۴ (۲۷ تیر ۱۳۷۳) نیز بمب‌گذاری دیگری مرکز یهودیان را که با نام «آمیا» (AMIA) شناخته می‌شد، ویران کرد. در این حمله ۸۵ نفر کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند.

مقام‌های آرژانتینی، شماری از مقام‌های ارشد ایرانی، از جمله اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهوری وقت ایران، علی‌‌اکبر ولایتی وزیر خارجه وقت، علی فلاحیان وزیر اطلاعات وقت، محسن رضایی فرمانده وقت سپاه، احمد وحیدی فرمانده وقت نیروی سپاه قدس و اعضای حزب‌الله لبنان را به دست داشتن در این حملات متهم کرده‌اند. ایران این اتهامات را رد می‌کند. تحقیقات مربوط به این بمب‌گذاری‌ها همچنان یکی از موانع اصلی در بهبود روابط دو کشور به‌شمار می‌رود.

آرژانتین در پایان ماه مارس، سپاه پاسداران را به‌دلیل نقش ادعایی آن در این حملات در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد. دفتر خاویر میلی، رئیس‌جمهوری آرژانتین، اعلام کرد که این تصمیم به مقام‌های کشور اجازه می‌دهد تحریم‌های مالی و محدودیت‌هایی را علیه فعالیت‌های سپاه اعمال کنند.

وزارت امور خارجه ایران در بیانیه روز چهارشنبه خود به قانونی اشاره کرد که در سال ۲۰۱۹، پس از آن تصویب شد که دولت آمریکا سپاه پاسداران را در فهرست سازمان‌های «تروریستی» قرار داد. به‌گفته این وزارتخانه، قانون مذکور اعمال اقدامات متقابل علیه کشورهایی را پیش‌بینی می‌کند که از تصمیم آمریکا پیروی یا از آن حمایت کنند.

تهران اعلام کرد که نیروی دریایی و نیروی هوایی آرژانتین مشمول این قانون شده‌اند. با این حال، در بیانیه وزارت امور خارجه ایران توضیحی درباره محدودیت‌های عملی ناشی از این تصمیم یا نحوه اجرای آن ارائه نشده است.

آرژانتین پیش‌تر در ماه ژانویه، نیروی قدس، شاخه برون‌مرزی سپاه پاسداران را به‌همراه ۱۳ فرد مرتبط با آن در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده بود. بوئنوس‌آیرس اعلام کرد که هدف از این اقدامات، محدود کردن فعالیت‌های این گروه و جلوگیری از استفاده از نظام مالی آرژانتین برای پشتیبانی از آن است. تصمیم ماه مارس، این اقدام را به کل سپاه پاسداران تعمیم داد.

دولت راست افراطی خاویر میلی یکی از نزدیک‌ترین دولت‌ها به دونالد ترامپ است.

ایران در اوایل ماه نوامبر نیز نیروی دریایی سلطنتی و نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد و هم‌زمان سرویس اطلاعات خارجی این کشور، یعنی ام‌آی۶ (MI6)، را نهادی متخاصم اعلام کرد.