منابع عراقی میگویند الزیدی در نشست با قاآنی خواهان خروج کتائب حزبالله از منطقه جرفالصخر شده است
دو مقام ارشد عراقی گفتهاند که نخستوزیر عراق در دیداری با فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، بر خروج نیروهای کتائب حزبالله از منطقه راهبردی جرفالصخر تأکید کرده و هشدار داده است که در صورت عدم توافق، نیروهای امنیتی عراق برای اعمال کنترل دولت وارد عمل خواهند شد. این بحران به یکی از جدیترین آزمونهای دولت علی الزیدی برای مهار گروههای مسلح نزدیک به ایران تبدیل شده است.

نیروهای کتائب حزبالله عراق ــ عکس: AFP
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، شامگاه دوشنبه ۲۵ آبان / ۱۶ نوامبر با اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران دیدار کرد و در این ملاقات خواستار خروج مسالمتآمیز نیروهای کتائب حزبالله از پایگاه اصلی و حوزه نفوذ خود در منطقه جرفالصخر، در جنوبغرب بغداد، شد. بهگفته دو مقام ارشد عراقی که با شبکه کُردی رووداو گفتوگو کردهاند، الزیدی هشدار داده است که در غیر این صورت، نیروهای امنیتی عراق برای خارج کردن این گروه از منطقه مداخله خواهند کرد.
این دو مقام به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود. بهگفته آنها، دیدار الزیدی و قاآنی ساعت ۱۰ دوشنبه شب بهوقت بغداد برگزار شد؛ این ملاقات پس از نشست پرتنش نخستوزیر با رهبران چارچوب هماهنگی شیعیان، ائتلاف اصلی احزاب شیعه حاکم در عراق، درباره حضور و نفوذ کتائب حزبالله در جرفالصخر صورت گرفت.
جرفالصخر، شهری راهبردی در حدود ۶۰ کیلومتری جنوبغرب بغداد، پس از بازپسگیری از گروه دولت اسلامی (داعش) در سال ۲۰۱۴، بهشدت تحت کنترل گروههای مسلح نزدیک به ایران، از جمله کتائب حزبالله، قرار گرفت. این منطقه که ورود به آن با محدودیتهای جدی روبهرو بوده، اخیراً در کانون تحقیقات سطح بالای دولت عراق درباره اتهامات مربوط به قاچاق نفت و فعالیتهای غیرمجاز در خطوط لوله نفتی قرار گرفته است.
در جریان دیدار، قاآنی پیشنهاد کرد برای جلوگیری از تشدید بحران و تبدیل آن به درگیری مسلحانه، راهحلی از طریق مذاکره و توافق سیاسی پیدا شود. با این حال، الزیدی از موضع خود عقبنشینی نکرد و بر ضرورت خروج کتائب حزبالله از جرفالصخر تأکید کرد.
بهگفته منابع عراقی، نخستوزیر به قاآنی گفته است که این گروه «یا از طریق مذاکره خارج میشود یا با توسل به زور».
این دیدار بین یک تا دو ساعت طول کشید و گزارشها حاکی است که قاآنی پس از آنکه الزیدی حاضر به تعدیل موضع خود نشد، با نارضایتی جلسه را ترک کرد. بهگفته همان منابع، فرمانده نیروی قدس پس از این دیدار به ایران بازگشت.
مناقشه بر سر جرفالصخر به آزمونی مهم برای تلاشهای الزیدی بهمنظور قرار دادن گروههای مسلح تحت کنترل دولت تبدیل شده است. بغداد درصدد است نفوذ دیرپای کتائب حزبالله را در این منطقه راهبردی برچیند. این رویارویی همچنین اختلافنظرها در میان جریانهای سیاسی شیعه حاکم بر عراق را آشکار کرده است؛ برخی رهبران از اقدام دولت حمایت میکنند، در حالی که گروهی دیگر خواهان دستیابی به توافقی سیاسی برای جلوگیری از درگیری میان نیروهای امنیتی عراق و گروههای مسلح نزدیک به ایران هستند.
این بحران پس از آن شدت گرفت که چند رسانه عراقی هفته گذشته گزارشی اطلاعاتی را منتشر کردند که به بیرون درز کرده بود و در آن، کتائب حزبالله به سازماندهی شبکه قاچاق نفت در جرفالصخر متهم شده بود.
روز شنبه، الزیدی پس از تحقیقات دولتی درباره این اتهامات، دستور برکناری ۹ مقام ارشد امنیتی و اداری را صادر کرد و خواستار ارجاع افراد مظنون به دستگاه قضایی شد. کتائب حزبالله این اتهامات را رد کرده و مدعی شده است که دولت با انتشار گزارشهای ساختگی درصدد اعمال فشار بر این گروه برای تحویل سلاحهایش است.
این اختلاف نگرانیها درباره احتمال وقوع درگیری مسلحانه را افزایش داده است. الزیدی دستور داده نیروهای امنیتی بیشتری در اطراف جرفالصخر مستقر شوند و بر خروج کتائب حزبالله از منطقه تأکید کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در رسانههای عراقی در روز سهشنبه، همزمان با تلاشها برای میانجیگری، طرحی برای جایگزینی نیروهای کتائب حزبالله در جرفالصخر با نیروهای دیگر حشدالشعبی مطرح شده است.
به گزارش رووداو، علی الدفّاعی، سخنگوی مجلس اعلای اسلامی عراق، اعلام کرده است که چارچوب هماهنگی با الزیدی درباره جایگزینی نیروهای کتائب حزبالله با یک تشکیلات دیگر از حشدالشعبی طی ۱۰ تا ۱۴ روز به تفاهم رسیده است. بهگفته او، اجرای این توافق میتواند مانع رویارویی نظامی شود. این روایت با گزارش برخی رسانههای عراقی مبنی بر پایان بدون توافق نشست دوشنبه شب چارچوب هماهنگی تفاوت دارد.
در همین زمینه، خبرگزاری عراقی شفقنیوز گزارش داده است که کمیتهای سهنفره متشکل از هادی العامری، رهبر سازمان بدر، فالح الفیاض، رئیس سازمان حشدالشعبی، و ابوفدک، از فرماندهان ارشد این سازمان، مأمور شده است پیشنهادهای چارچوب هماهنگی را به کتائب حزبالله منتقل کند.
بر اساس این پیشنهاد، نیروهای کتائب حزبالله مستقر در مواضع مختلف جرفالصخر به مناطق مرزی مشترک عراق و سوریه منتقل میشوند و سه تیپ از نیروهای حشدالشعبی جایگزین آنها خواهند شد. در عین حال، قرار است شماری از فرماندهان و نیروهای کتائب حزبالله در مواضع مشخصی در منطقه باقی بمانند و تیپ سوم پلیس فدرال نیز در تأمین امنیت آن مشارکت کند. هدف از این طرح، بازگرداندن حضور و کنترل نیروهای رسمی دولت بدون ورود به یک رویارویی مستقیم با کتائب حزبالله عنوان شده است.
با این حال، موضع کتائب حزبالله همچنان سرسختانه است. ابوطالب السعیدی، از چهرههای ارشد این گروه، روز سهشنبه در جریان بازدید رسانهای از جرفالصخر، احتمال خروج نیروهای این گروه از منطقه را رد کرد. او در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه گفت: «این اتفاق نخواهد افتاد، حتی اگر به بهای جان ما تمام شود.»
اختلاف روایتها درباره نتیجه مذاکرات
گزارشهای رسانههای عراقی درباره نتیجه مذاکرات الزیدی و قاآنی کاملاً یکسان نیستند. برای مثال، شبکه الجزیره به نقل از یک مقام عراقی گزارش داده است که قاآنی برای دستیابی به توافق درباره بحران جرفالصخر به بغداد سفر کرده و دستکم سه تن از رهبران چارچوب هماهنگی با ورود نیروهای فدرال به منطقه پیش از دستیابی به تفاهم سیاسی مخالفت کردهاند. بر اساس این گزارش، میانجیگریها برای مهار بحران ادامه دارد و ضربالاجل دولت برای خروج کتائب حزبالله تا روز جمعه تعیین شده است.
از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز در گزارش روز گذشته خود این بحران را پرمخاطرهترین اقدام الزیدی برای مقابله با گروههای مسلح نزدیک به ایران توصیف کرده است. رویترز نوشت اتهامات مربوط به قاچاق نفت، به انحراف صدها میلیون دلار از درآمدهای نفتی دولتی مربوط میشود. این خبرگزاری همچنین تأکید کرده که الزیدی، که حدود شش ماه پیش به نخستوزیری رسیده، با وجود تهدیدهای احتمالی علیه خود، بر اجرای وعدهاش برای قرار دادن تمامی سلاحها تحت کنترل دولت پافشاری میکند.
جرفالصخر در سالهای گذشته به یکی از مهمترین پایگاههای نفوذ نظامی و امنیتی کتائب حزبالله تبدیل شده است. بازپسگیری کنترل این منطقه برای دولت عراق معنایی فراتر از برخورد با یک پرونده اقتصادی دارد.
سفر قاآنی و تلاش او برای میانجیگری نشان میدهد که تهران نسبت به احتمال درگیری میان دولت عراق و یکی از مهمترین گروههای نزدیک به خود حساس است. با این حال، موضع سرسختانه کتائب حزبالله نشان میدهد که حتی میانجیگری ایران نیز لزوماً به معنای پذیرش عقبنشینی از سوی این گروه نیست.
آمریکا بارها از دولت عراق خواسته است کنترل کامل بر ساختارهای امنیتی خود را اعمال کرده و نفوذ گروههای مسلح خارج از فرماندهی دولت را محدود کند.



نظرها
نظری وجود ندارد.