Share

از بین فرماندهان جنگ ایران و عراق، اولین فرماندهی است که در زمان زنده بودن عکسش بر روی تمبر رفته. نمادی از سردارانی که مانند فیلم «موج مرده» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا، همچنان دوست دارند به ناو آمریکایی مشت بکوبند. سردارانی که هنوز حس و حال جنگ دارند اما سال‌هاست، فضای سیاسی و اجتماعی ایران پذیرای حس و حال‌شان نیست.

Soleimani

درگیری‌ها در سوریه و عراق، فرصتی شده تا سردارانی چون قاسم سلیمانی که به تعبیر رایج خودشان می گویند «در باغ شهادت باز باز است» به جنگی نیابتی بروند. قاسم سلیمانی، از معدود فرماندهان جنگ ایران و عراق است که هنوز در فضای جنگ مانده و به عرصه های دیگری چون سیاست و اقتصاد کوچ نکرده است.

تبلیغات گسترده چند سال گذشته، او را به مشهورترین فرمانده سپاه پاسداران ایران در داخل و خارج از کشور تبدیل کرده است. این اسطوره‌سازی از شخصیت او که رسانه ها، وبلاگ‌ها و صفحات مجازی نزدیک به سپاه پاسداران به آن دامن می‌زنند، تلاشی است برای برجسته کردن تصویر قدیمی فرماندهان جنگ ایران و عراق.

اما این تصویر سال‌ها است در میان دیگر تصاویر عملکرد سپاه پاسداران مانند بازداشتگاه ۲ الف، فعالیت‌های اقتصادی و دخالت در سیاست و انتخابات محو شده است. سال‌ها است که محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه و سردارانی چون محمد باقر قالیباف به نمادی کمدی از شرکت در انتخابات تبدیل شده‌اند و  نام‌شان پس از هر انتخاباتی در هر کجای دنیا، در پیامک‌های ایرانی به شوخی به عنوان کاندیدا منتشر می‌شود.

سال‌ها است که نام قرارگاه خاتم‌الانبیا به عنوان مظهر رانت‌طلبی سرداران سپاه مطرح است و نام رستم قاسمی، فرمانده سابق آن و وزیر نفت دولت احمدی‌نژاد به عنوان یکی از افراد تائیدکننده چهره‌هایی چون بابک زنجانی. این‌ها تازه خبرهای رسمی در رسانه های ایران است و دامنه شایعه‌ها، به دخالت فرماندهان سپاه در قاچاق هم می‌رسد.

در این اوضاع و احوال قاسم سلیمانی می‌تواند نمادی باشد از سردارانی که هنوز با خاطرات و روحیات روزهای جنگ باقی مانده‌اند، خبری درباره فعالیت‌های اقتصادی‌شان منتشر نشده، در سیاست به تندروی مشهور نیستند و در میان گروه‌های سیاسی درون حاکمیت چندان مخالفی ندارند. این تصویر در بخش‌هایی از جامعه ایران می‌تواند یادآور فرماندهان ماندگار جنگ ایران و عراق باشد. فرماندهانی چون حسین خرازی، ابراهیم همت، مهدی باکری و احمد کاظمی.

اسطوره‌سازی از شخصیت قاسم سلیمانی از دیدگاه سپاه پاسداران می‌تواند این پیام را منتقل کند که دستاورد این روزهای سپاه فقط بازداشت منتقدان، سهم‌خواهی از اقتصاد و دخالت در انتخابات نیست، بلکه سپاه همچنان تامین کننده امنیت ایران است.

«مشت زدن به ناوهای آمریکایی با ما»

اسطوره‌سازی از نقش سپاه قدس در سوریه و عراق تنها به کار سیاست داخلی نمی‌آید، بلکه در سیاست خارجی هم به جمهوری اسلامی این امکان را می‌دهد تا در مقابل قدرت‌های غربی ادعای قدرت منطقه‌ای بودن و یا قدرت جهانی بودن داشته باشد و هنگام چانه‌زنی با آنها بگوید، امنیت ایران، امنیت منطقه است و با به هم زدن آن، امنیت منطقه به هم خواهد خورد. دقیقا مانند صحنه‌ای از فیلم موج مرده که سردار سپاه پاسداران می‌گوید«مشت زدن به ناوهای امریکایی با ما،نشستن سر میز مذاکره با شما.»

با وجود تبلیغات شدید سپاه پاسداران علیه آمریکا، این روزها نیروهای این نهاد بسیار علاقه دارند نقشی شبیه نیروهای نظامی آمریکا داشته باشند. نیروهای سپاه قدس به بخشی از آرزوی خود رسیده‌اند و در تبلیغات ادعا می‌کنند برای مبارزه با « تروریست‌ها » به دیگر کشورها می‌روند؛ هر چند که برد حضورشان هنوز به کشورهای همسایه ایران محدود است.

فرماندهان سپاه که سال‌ها در تبلیغات جمهوری اسلامی مردان « عرصه جهاد و شهادت» معرفی می‌شدند، این روزها ابایی ندارند که نام «مستشار نظامی» برای‌شان به کار رود. عنوانی که در سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی، با هدف تحقیر حکومت شاه در مورد کارشناسان نظامی آمریکا در ایران استفاده می شد.

جمهوری اسلامی این روزها دیگر نه تنها از نشان دادن دخالت خود در سوریه ابایی ندارد؛ بلکه به اصطلاح رایج، پیاز داغش را هم زیاد می‌کند، تا آن جا که یحیی رحیم صفوی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، از هماهنگی کامل ایران و روسیه در سوریه می‌گوید و سخنگوی وزارت خارجه به صراحت از عملیات نظامی روسیه برای حفظ بشار اسد حمایت می‌کند.

سردار تنها و رویای صدور انقلاب

اسطوره سازی از قاسم سلیمانی، برای فرماندهان سپاه پاسداران یادآوری دوباره فلسفه کلمه «انقلاب اسلامی» در پایان نام سپاه و عباراتی چون «صدور انقلاب» است.

فرماندهان سپاه بارها تاکید کرده‌اند که فلسفه وجود کلمه « انقلاب اسلامی» درپایان نام سپاه پاسداران، محدود نبودن این نهاد به داخل مرزهای ایران است.

تصاویر قاسم سلیمانی با فرماندهان حزب‌الله لبنان و یا جهاد مغنیه، فرزند عماد مغنیه، یادآور روزهای ابتدایی انقلاب اسلامی ایران و حضور سپاه پاسداران در لبنان است. با این تصاویر رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران بار دیگر تبلیغ می‌کنند که صدور انقلاب یک رویا نیست.

اتفاقات یمن و بحرین نیز سپاه پاسداران را به خود غره کرده، تا آن جا که محمد علی جعفری، فرمانده کل سپاه بگوید که پیشرفت انقلاب اسلامی در خارج از ایران بیشتر از داخل بوده است.

با وجود این اسطوره سازی‌ها اما، قاسم سلیمانی در میان سرداران سپاه تنها است. فرماندهان سپاه پاسداران و رسانه‌های نزدیک به این نهاد هرچند ناگفته و نانوشته، ماموریت بازسازی وجهه این نهاد را به قاسم سلیمانی سپرده‌اند اما حاضر نیستند از دیگر فعالیت‌های سپاه در اقتصاد و سیاست دست بردارند. آنها حضور سپاه در این عرصه‌ها را جزء وظایف ذاتی آن می‌دانند،هر چند صدای چهره‌های اصولگرا را هم در بیاورد.

با این اوصاف فرماندهان سپاه ماموریت غیرممکنی را به قاسم سلیمانی سپرده‌اند و او را در اجرای این ماموریت تنها گذاشته‌اند، چرا که هر چه اسطوره‌سازان از قاسم سلیمانی رشته کنند، با دیگر اقدامات سپاه پنبه خواهد شد.

بیشتر بخوانید: از تمبر قاسم سلیمانی رونمایی شد

«احتمال ورود قاسم سلیمانی به عرصه سیاست داخلی ایران»

بحران عراق و افسانه‌پردازی درباره “حاج قاسم”

Share