Share

مهاجران افغانستانی، صرف‌نظر از اینکه چند سال در ایران زندگی کرده‌اند، حق سفر یا اقامت در برخی شهرها و استان‌ها را ندارند و  برای سفر به باقی شهرها نیز باید برگه تردد سفر بگیرند.

مهاجران افغانستانی مقیم ایران و محدودیت‌ها و تبعیض‌های اجتماعی

به نقل از گزارش «جاده‌ها به روی ما بسته است» که در روزنامه ایران منتشر شده است، مهاجران افغان ساکن ایران از رنج و حس تبعیضی می‌گویند که در ایران تجربه می‌کنند. آنها می‌گویند بسیار دردآورست که حتی پس از ۳۰ یا ۴۰ سال زندگی در ایران، هنوز به عنوان شهروند با حقوق برابر با دیگران پذیرفته نشده‌اند.

شهروندان افغانستانی ساکن ایران برای سفر به شهرهایی همچون شیراز، مشهد و دیگر شهرهای ایران باید برگه تردد بگیرند.

مهاجران افغانستانی مقیم تهران حتی برای رفتن به شهر قزوین نیز باید برگه تردد بگیرند. برگه تردد حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار تومان است.

آنها باید برگه عبور و مرور را از مراکز قانونی تحت نظارت وزارت کشور مثل فرمانداری‌ها و استانداری‌ها تهیه کنند و بعد از رسیدن به شهر مقصد به مهر و امضای مراکز قانونی آنجا برسانند. وقتی از سفر بازگشتند باید برگه‌ تردد را تحویل دهند تا کارت شناسایی‌شان را پس بگیرند.

اقامت مهاجران افغانستانی در ۱۵ استان ایران ممنوع است. این استان‌ها عبارتند از: آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، مازندران، سیستان و بلوچستان، هرمزگان و همدان.

اقامت شهروندان افغانستانی در سه استان تهران، البرز و قم آزاد است که البته در استان تهران منطقه خُجیر در منطقه ۱۳ شهرداری تهران برای اقامت افغان‌ها ممنوع اعلام شده‌ است.

فاطمه اشرفی، مدیر انجمن حمایت از زنان و کودکان پناهنده در ایران درباره محدودیت عبور و مرور پناهندگان افغان در برخی نقاط ایران می‌گوید:

«دولت ایران به کنوانسیون۱۹۵۱ حقوق پناهندگان پیوسته و طبق آن پذیرش پناهندگان در حیطه بحث‌های حاکمیتی است و دولت‌ها تعیین می‌کنند که مهاجران و پناهجویان را چگونه پذیرش کنند. یکی از مواردی که در این کنوانسیون وجود دارد و دولت‌ها درباره‌اش مجوز دارند، محدودیت‌های جا به جایی و ایاب و ذهاب است. اما موضوع نحوه اعمال این قانون است که معمولاً در اعمال قانون ابتدا مسائل امنیتی و منافع ملی در نظر گرفته می‌شود.»

به گفته اشرفی بنا به مصلحت‌هایی، مسئولان استانی در شورای هماهنگی وزارت کشور این محدودیت‌ها را به تصویب رسانده‌اند. این محدودیت در استان‌های غربی و مرزی ما وجود دارد و شهرهای شرقی کمتر این مشکل را دارند. بیشتر محدودیت‌ها هم به جابه جایی‌های خارج از اصول قانونی در مناطق مرزی برمی‌گردد، مثل استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان شمالی، هرمزگان یا آذربایجان غربی .

بزرگ‌ترین هراسی که شهروندان افغانستانی ساکن ایران دارند «رد مرز شدن» است. این بدین معنی است که دولت ایران آنان را  به هر دلیلی به کشور افغانستان تحویل دهد.

افغانستانی‌های مقیم ایران حتی در بسیاری از شهرها حق تحصیل ندارد. در شهرهایی که حق تحصیل دارند نیز در برخی رشته‌ها اجازه انتخاب رشته ندارند. پرداخت شهریه حتی در دانشگاه سراسری نیز مانع دیگری است که این شهروندان با آن روبه‌رویند.

درنهایت، این مهاجران اگر موفق شوند تحصیل دانشگاهی داشته باشند، اجازه استخدام رسمی ندارند و غالباً پس از اتمام تحصیل به مشاغل دیگری می‌پردازند.

به گفته حسن نایب‌هاشم، فارغ التحصیلان افغانستانی  یا باید ایران را ترک کنند یا به کارهای کم درآمد و غیررسمی مانند کفاشی، دستفروشی و … تن دهند؛ مشاغلی که هیچ ارتباطی با رشته تحصیلی آنها ندارد.

همچنین، شهروندان افغانستانی که سال‌ها در ایران کار و زندگی می‌کنند حق ندارند هیچ چیزی را به نام خود سند بزنند. آنها اغلب خط تلفن همراه خانه یا ماشین یا موتور خود را به نام دوستان ایرانی خود می‌زنند.

افزون بر مهاجران افغانستانی، برخی اتباع خارجی دیگر همچون اتباع عراقی نیز با چنین موانعی مواجه‌اند.

ایران سه سال پیش در بررسی ادواری جهانی قول داده بود کنوانسیون جهانی حقوق افراد مهاجر و خانواده‌های آنها را بررسی کند اما تاکنون هیچ اقدامی نکرده است. به گفته حسن نایب‌هاشم اگر ایران این کنفواسیون را بپذیرد شرایط خارجی‌های ساکن ایران بهبود خواهد یافت.

در همین زمینه: 

مهاجران افغانستانی در ایران و تبعیض‌های چندسویه

Share