Share

اعتراض‌ها و مخالفت‌ها بی‌نتیجه ماند. معاون دریایی سازمان حفاظت محیط زیست آخرین سد در برابر جریان آب خزر به سمت استان‌های مرکزی بود. چند ساعت پس از برکناری پروین فرشچی، خبر تصویب ردیف بودجه طرح انتقال آب خزر به سمنان برای ۱۳۹۸ منتشر شد. مخالفان دادخواستی با ده هزار امضا برای رهبر و رئیس جمهوری اسلامی جهت لغو این طرح ارسال کرده‌اند.

ساحل چمخاله،‌ خزر ــ عکس از آرشیو

احمد همتی، نماینده سمنان، مهدی‌شهر و سرخه در مجلس شورای اسلامی شامگاه شنبه ۱۱ اسفند به خبرگزاری «فارس»، وابسته به سپاه پاسداران گفت:

«ردیف بودجه‌ای بود که امسال برای اولین بار به مطالعه و اجرا گذاشته شد. بعضی از نمایندگان خانه ملت مخالف این طرح بودند؛ ولی درنهایت این ردیف بودجه‌ای تصویب شد. طرح انتقال آب دریای خزر به استان سمنان با ۸۱ درصد رأی نمایندگان مجلس تصویب شد.»

همتی گفته است که طرح انتقال آب تأییدیه ماده ۲۱۵ قانون برنامه پنجم توسعه را نیز کسب کرده است و اجرای آن از اکنون جدی‌تر پیگیری خواهد شد. بر اساس ماده ۲۱۵،‌  طرح‌ها و پروژه‌های پیشنهادی ــ چه جدید باشند چه ادامه پروژه‌های پیشین ــ باید به لحاظ فنی، اقتصادی، مالی، زیست‌محیطی و پدافند غیر‌عامل توجیه‌پذیر باشند. در این ماده آمده است:

«سازمان حفاظت محیط‌زیست موظف است استانداردهای زیست‌محیطی را در شش ماهه اول سال اول برنامه به معاونت جهت ابلاغ به دستگاههای اجرائی و شرکتهای مهندسین مشاور به منظور رعایت مفاد آن در طراحی طرح‌های تملک دارائی‌های سرمایه‌ای خود اعلام نماید.»

طرحی با انبوهی مخالف

منتقدان این طرح را به لحاظ اقتصادی به‌صرفه نمی‌دانند و به لحاظ محیط‌زیستی اثرات آن را گاه فاجعه‌بار ارزیابی می‌کنند.

تصویری از اعتراض به انتقال آب خزر به سمنان ۱۳۹۵ ـ عکس از آرشیو

علی‌رغم حمایت عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از انتقال آب خزر به سمنان، این طرح با مخالفت‌های گسترده‌ای از سوی برخی مقام‌ها و فعالان محیط زیست روبرو شده است.

ساعاتی پیش از تصویب ردیف بودجه این طرح، پروین فرشچی، معاون دریایی سازمان حفاظت محیط زیست به خاطر مخالفت با آن با حکم عیسی کلانتری برکنار شد.

یک روز پیش از آن  پنج‌شنبه ۹ اسفند قربانعلی محمدپور مدیر کل حفاظت محیط زیست استان گیلان از کاهش ۱,۵ متری تراز آبی خزر خبر داده بود که به گفته او به خشک‌شدن قسمت جنوبی تالاب انزلی انجامیده است. با پس‌نشستن ساحل،‌ زمین‌خواران فضای به‌وجودآمده را تصاحب می‌کنند.

عزیر عابسی، دبیرکارگروه محیط زیست مازندران نیز ۸ بهمن گفته بود که خروج آب از دریای خزر و انتقال آن به سمنان «یک اقدام غیرکارشناسی و غیراصولی است» و سرچشمه تأمین آب این دریا اکنون با چالشی جدی مواجه شده است.

طرح انتقال آب خزر (کاسپین) به سمنان در ۱۳۸۴ به تصویب رسید و ۱۳۸۹ به وزارت نیرو ابلاغ شد و سپس ۱۳۹۱ شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران اجرای آن را برعهده گرفت. هدف طرح نمک‌زدایی و تصفیه ۲۰۰ میلیون متر مکعب آب دریاچه بزرگ خزر و انتقال آن به فلات مرکزی در سمنان برای مصارف شرب و صنعت بود.

بحث درباره این طرح انتقال آب بار دیگر از ۱۳۹۵ بالا گرفت. حسن روحانی آن زمان خبر از آغاز این طرح با کمک بخش خصوصی داد و کمی بعد قرارگاه خاتم‌الانبیاء سپاه پاسداران برای اجرای آن اعلام آمادگی کرد.

اما اعتراض‌های فعالان محیط زیست،‌ مردم و نمایندگان استان‌های شمالی و مخالفت مسئولان محلی سازمان حفاظت محیط زیست این طرح را دوبار به تعویق انداخت: یک‌بار در ۱۳۹۵ و سپس در ۱۳۹۷. بر خلاف گفته‌های همتی، نماینده سمنان این ردیف بودجه قبلاً هم به بحث گذاشته شده بود و رد شده بود اما خواسته فعالان محیط زیست برای درج ممنوعیت انتقال آب خزر در برنامه ششم توسعه به جایی نرسید.

تصویری از اعتراض‌های مردمی در ساری به طرح انتقال آب خزر به سمنان، ۱۳۹۵ ــ عکس از آرشیو

ناصر کرمی و اعظم بهرامی دو کارشناس محیط زیست پیش‌تر در گفت‌و‌گو با «زمانه» طرح انتقال آب خزر به سمنان را ادامه سیاست‌های ناکارآمدی توصیف کردند که دور باطلی از تخریب زیست‌محیطی و تشدید بحران آب ایجاد می‌کند: انتقال آب به یک منطقه کویری و خشک، به افزایش غیرطبیعی تقاضای صنعت و کشاورزی منجر می‌شود و مشکل آب در این مناطق کم‌آب را در آینده تشدید می‌کند. این سیاست، به گفته آنها، همین حالا به پدیده‌های مشابهی در اصفهان و یزد انجامیده است.

ناصر کرمی پرسیده بود اگر دولت توان هزینه‌کردن برای انتقال و شیرین‌سازی آب خزر به سمنان را دارد، چرا از دریای عمان به عنوان بخشی از اقیانوس هند آب را برای مصرف به روستاهای سیستان و بلوچستان نمی‌برد که با مشکل آب به مراتب حادتری رویارو هستند؟

اعظم بهرامی نیز هشدار داد که خزر یک دریاچه است و راهی به آب‌های آزاد ندارد و انتقال آب از آن به مشکلات گوناگونی در اکوسیستم این دریاچه بزرگ خواهد انجامید.

دادخواست ۱۰ هزار نفره

مخالفان در هراس از اجرای بی‌سروصدای طرح انتقال آب خزر در ۱۳۹۸، از چندین هفته پیش کارزاری آنلاین با نام «مخالفان انتقال آب کاسپین به کویر» به راه انداختند. این کارزار دولت را به فرمانبرداری از مافیای زمین‌خوار و مافیای چوب متهم می‌کند.

خدیجه گلین‌مقدم، مدیر این کارزار شامگاه شنبه پس از تصویب ردیف بودجه طرح دادخواستی سرگشاده به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی،‌ حسن روحانی و چندین مقام دیگر را در کانال تلگرامی مخصوص کارزار منتشر کرد.

این دادخواست شامل ۱۰ هزار و ۲۴۳ امضا از شهروندان است که در بازه زمانی هفتم تا ۱۵ دی ۱۳۹۷ جمع‌آوری شده و از مسئولان می‌خواهد که اجرای این طرح را لغو کنند.


در همین زمینه:

پروین فرشچی به خاطر مخالفت با طرح انتقال آب خزر برکنار شد

Share