Share
  • اقتصاد سیاسی چیست؟
  • درباره دولت چه دیدگاه‌هایی در اقتصاد سیاسی رایج است؟
  • غارتگری از منظر اقتصاد سیاسی به چه معناست؟
  • دولت غارتگر چه مشخصاتی دارد؟
  • آیا چپاول‌گری تنها خصیصه دولت‌هایی چون دولت ایران است که مبتنی بر تبعیض و رانت‌خواری است؟
  • چپاول‌گری در ایران چگونه عمل می‌کند؟
  • تأثیر آن بر روی تولید و انباشت چیست؟
  • چه تأثیری بر روی طبقات مختلف دارد؟
  • به طور مشخص در ایران چپاولگری چه تأثیری بر روی فرودستان و همچنین طبقه متوسط به جا می‌گذارد؟

دکتر مهرداد وهابی، استاد اقتصاد در دانشگاه سوربن شمالی (پاریس) در ۱۰ جلسه آنلاین به این پرسش‌ها و موضوع‌های مرتبط به آنها می‌پردازد.

مهرداد وهابی:

در این گفتار ابتدا مفهوم اقتصاد سیاسی بطور کلی تشریح می‌شود، سپس در معنای اقتصاد سیاسی دولت از دو منظر درنگ خواهم کرد. دریچه اول نگاه رایج به دولت به مثابه مکمل بازار و تامین کننده کالاها و خدمات عمومی یا عرصه سازش نهادینه شده فی‌مابین طبقات متخاصم است. منظر دوم، دولت را وسیله‌ای برای تصاحب خصوصی منابع توسط عوامل شاکله دولت و یا گروه‌ها و طبقات اجتماعی حاکم در نظر می‌گیرد که این منافع خاص را به عنوان منافع عمومی جامعه معرفی می‌کند. علل و نتایج متضاد این دو دیدگاه از حیث «تامین امنیت» ، و همچنین  از جهت «غارت» یا اخذ رانت مطالعه می‌شود.

منابع برای مطالعه:

(«دولت غارتگر، تصاحب و انواع دارایی‌ها»  (سه جدول) − در گفتار هفتم و هشتم به این سه جدول استناد می‌شود. لطفا از اینجا دانلود کنید.)

مهرداد وهابی در گفتگو با آرمین امید (سایت آسو): منطق نهادهای اقتصادی فرادولتی در ایران مبتنی بر غارت است

مهرداد وهابی: «درآمدی بر سمپوزیوم دولت غارتگر»، ترجمه سحر باقری، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره ۳۱۲–۳۱۳، زمستان-بهار ۱۳۹۹، صص ۳۸–۵۳ (دریافت به صورت فایل PDF)

VAHABI Mehrdad, 2016a, The Political Economy of Predation: Manhunting and the Economics of Escape, New York, Cambridge University Press.

VAHABI M., 2016b, « A Positive theory of the predatory state », Public Choice, Vol. 168, Issue 3-4, Sept, pp. 153-175.

VAHABI M., 2020a, “A theory of predatory welfare state and citizen welfare: the French case”, Public Choice, (avec Batifoulier Ph., et Da Silva N), vol. 182, issue 3-4, pp. 243-271.

VAHABI M. 2020b. “Introduction: a symposium on the predatory state”, Public Choice, vol. 182, issue 3-4, pp.  233-242.

برای دسترسی به محتوای هر جلسه، کافی است روی شماره جلسه مورد نظر خود کلیک کنید.

۱

جلسه نخست: طرح بحث

مقدمه: دو نگرش درباره اقتصاد سیاسی

نگرش اول: اقتصاد سیاسی بمثابه حوزه تولید ثروت

  • اقتصاد کلاسیک: آدام اسمیت (۱۷۷۶) ، ژان باتیست سه (۱۸۰۴)
  • اقتصاد نئوکلاسیک : لئون والراس (۱۸۷۴)
  • کارل مارکس (۱۸۵۷ ، ۱۸۶۷) و نقد اقتصاد سیاسی
  • پرسش‌ها در مورد اقتصاد سیاسی غارت

◄ ویدئوی وبینار:   https://bit.ly/webinar1zamaneh

۲

جلسه دوم: اقتصاد سیاسی و موضوع غارت

موضوع‌ها

نقد نگرش اول و اقتصاد سیاسی غارت

  • مختصات چهارگانه اقتصاد سیاسی بمثابه حوزه تولید و تخریب ثروت
  • اقتصاد سیاسی غارت: سرمایه‌داری سیاسی پیش و پس از سرمایه‌داری صنعتی

◄ ویدئوی وبینار:  https://bit.ly/webinar2zamaneh

۳

جلسه سوم: بررسی موضوع غارت از منظر پندار عقلانیت بازار

 اقتصاد بمثابه روش مطالعه رفتار عقلائی آدمیان

  • امپریالیسم اقتصادی در حوزه علوم اجتماعی، تعمیم دو فرضیه اقتصاد به دیگر علوم
  • تعمیم منطق بازار بر سایر شیوه‌های روابط اجتماعی
  • پرسش‌ها در مورد اقتصاد غارت

نتیجه‌گیری

۴

۵

جلسه پنجم: دو نگرش درباره دولت

برای مطالعه:

مقاله در مورد دولت‌های غارتگر: «انضباط بودجه‌ای شل و دولت‌های غارتگر»

VAHABI M., 2012, « Soft budget constraints and predatory states », Review of Radical Political Economy, vol. 44, n° 4, pp. 468-483.

مقاله در نقد «نفرین منابع طبیعی»: «یک بررسی انتقادی پیرامون نفرین منابع طبیعی از دریچه تصاحب‌پذیری»

VAHABI M., 2018, “The resource curse literature as seen through the appropriability lens: a critical survey,” Public Choice, Vol. 175, Issue 3-4, pp. 393-428

مقاله‌های من درنقد نئو نهادگرایان: «یک بررسی انتقادی پیرامون تصاحب، اعمال قهرآمیز مقررات، و هزینه‌های تراکنشی»

و نیز: «یک بررسی انتقادی درباره کتاب نورث، والیس، و وینگاست،خشونت و نظام‌های اجتاعی، ۲۰۱۰ »

VAHABI M., 2011, « Appropriation, Violent Enforcement and Transaction Costs: A Critical Survey », Public Choice, vol. 147, n° 1, pp. 227-253

VAHABI M., 2011, « Une recension critique de Douglass C. North, John Joseph Wallis et Barry R. Weingast, Violence et ordres sociaux, Paris, Gallimard, 2010, 459p », Revue de la Régulation, No. 9.

◄ لینک وبینار: https://bit.ly/webinar5zamaneh

۶

جلسه ششم: رابطه غارت و محفاظت در دو بینش درباره دولت و موضوع تصاحب

◄ لینک وبینار: https://bit.ly/webinar6zamaneh

اصلاح و پوزش: در بخش پرسش و پاسخ (گفتار ششم) از کسری بودجه فدرال ایالات متحده آمریکا به میزان ۱۱۰۰۰ تریلیون دلار یاد کرده‌ام که صحیح آن ۱۱۰۰۰ میلیارد دلار و یا ۱۱ تریلیون دلار است که با افزودن کسری بودجه بین دولتی این رقم بالغ بر ۲۲ تریلیون دلار می‌گردد. هر آئینه مبلغ ۲٫۵ تریلیون بودجه دولت برای ویروس کرونا و حدود ۵ تریلیون وام به شرکت‌ها را بر آن بیفزائیم، این کسری می‌تواند به‌راحتی به مبلغی بالغ بر ۳۰ تا ۲۲ میلیارد دلار بیانجامد. تخمین زده می‌شود که نرخ بدهی‌های ایالات متحده به تولید ناخالص آن کشور تا پایان سال ۲۰۲۰ به ۴۰۰ درصد برسد. مهرداد وهابی

۷

جلسه هفتم: عوامل تصاحب‌پذیری و تئوری دوگانه ارزش 

◄ لینک وبینار

https://bit.ly/webinar7zamaneh

منابع برای مطالعه:

«دولت غارتگر، تصاحب و انواع دارایی ها»  (سه جدول) − لطفا از اینجا دانلود کنید.

VAHABI Mehrdad, 2018, “The resource curse literature as seen through the appropriability lens: a critical survey,” Public Choice, Vol. 175, Issue 3-4, pp. 393-428.

VAHABI Mehrdad, 2016, « A Positive theory of the predatory state », Public Choice, Vol. 168, Issue 3-4, Sept, pp. 153-175.

۸

جلسه هشتم: عوامل تحرک، طبقه‌بندی دارائی‌ها و دو نوع دولت غارتگر

منابع برای مطالعه:

«دولت غارتگر، تصاحب و انواع دارایی‌ها»  (سه جدول) − لطفا از اینجا دانلود کنید.

۹

جلسه نهم: غارت، انباشت سرمایه و اقتصاد سیاسی فرار: دو نمونه

◄ لینک وبینار: https://bit.ly/webinar9zamaneh

منابع برای مطالعه:

 VAHABI M., 2018, Coercive State, Resisting Society, Political and Economic Development in Contemporary Iran, Dr Sadighi lecture series, International Institute of Social History and Leiden University, March, https://socialhistory.org/en/events/lecture-political-and-economic-development-contemporary-iran

VAHABI M., 2016, « A Positive theory of the predatory state », Public Choice, Vol. 168, Issue 3-4, Sept, pp. 153-175.

۱۰

جلسه دهم: دولت رفاه غارتگر و کلام پایانی

◄ لینک وبینار: https://bit.ly/webinar10zamaneh

 منابع این گفتار:

Vahabi Mehrdad, Batifoulier Philippe, and Da Silva, Nicolas, 2020a, “A theory of predatory welfare state and citizen welfare: the French case”, Public Choice, (avec N), vol. 182, issue 3-4, pp. 243-271.

Batifoulier Philippe,  Da Silva, Nicolas, et Vahabi Mehrdad, 2020b, « La Sociale contre l’Etat providence. Prédation et protection sociale », Document de travail N° 2020-01, Centre d’économie de l’Université Paris Nord (CEPN), CNRS UMR n° 7234, janvier.


وبینارهای دیگر:

پرویز صداقت: ویروس عالم‌گیر و هندسه بحران‎‌های ما

♦ بهنام امینی، فؤاد اویسی، مارال کریمی: نئولیبرالیسم ایرانی

♦ رضوانه محمدی، پارلا شریفی، هانا ارسطو: همجنس‌گراهراسی و تراجنس‌هراسی در خانواده و قانون

♦ ناصر مهاجر: کرونا از نگاهی تاریخی

♦ مراد فرهاد پور: بحران کرونا و منطق ادغام و انزوا

Share