پارلمان اروپا سرکوب فزاینده بهائیان در ایران را محکوم کرد

قطعنامه پارلمان اروپا که در نشست پنج‌شنبه ۶ آذر / ۲۷ نوامبر با ۵۴۹ رأی موافق، ۷ رأی مخالف و ۳۱ رأی ممتنع به تصویب رسید، مجموعه‌ای از نگرانی‌های عمیق و توصیه‌های الزام‌آور را در زمینه نقض گسترده حقوق بهائیان در ایران ارائه می‌دهد.

محکومیت سرکوب ساختاری و نقض گسترده حقوق بنیادین

نمایندگان پارلمان اروپا در بخشی از این قطعنامه تأکید کرده‌اند که جامعه بهائی در ایران – متشکل از حدود ۳۰۰ هزار نفر – به‌دلیل نداشتن جایگاه قانونی در قانون اساسی و نیز اجرای فرمان محرمانه شورای عالی انقلاب فرهنگی جمهوری اسلامی برای مقابله با بهائیان، موسوم به «یادداشت محرمانه ۱۹۹۱»، با الگوی مستمر و سازمان‌یافته‌ای از تبعیض و آزار مواجه بوده است.

این سیاست‌ها شامل بازداشت‌های خودسرانه، ناپدیدسازی قهری، مصادره اموال، محرومیت از تحصیل و اشتغال، ممانعت از تدفین شایسته در گورستان‌های خود و تحریک نفرت علیه این جامعه از طریق رسانه‌های دولتی است.

پارلمان اروپا هشدار داده که در سال‌های اخیر، جمهوری اسلامی با بازداشت‌های دسته‌جمعی، تسریع پرونده‌سازی‌ها و اتهام‌زنی‌هایی نظیر جاسوسی یا همکاری با دولت‌های خارجی، شدت سرکوب جامعه بهائی را افزایش داده است.

وضعیت هشداردهنده زنان بهائی

یکی از محوری‌ترین نگرانی‌های اعلام‌شده در این قطعنامه، وضعیت زنان بهائی است. نمایندگان پارلمان اروپا با اشاره به این‌که زنان دو سوم کل بازداشت‌شدگان بهائی را تشکیل می‌دهند، یادآور شده‌اند که این گروه افزون بر سرکوب مذهبی، با تبعیض جنسیتی مضاعف مواجه‌اند. در سال ۲۰۲۴، حدود ۱۲۰۰ شهروند بهائی مورد پیگرد قضائی یا زندانی شدند و تنها ۱۶ زن در همدان و اصفهان مجموعاً به ۱۲۹ سال حبس محکوم شده‌اند؛ محکومیت‌هایی که به‌گفته پارلمان اروپا همراه با شکنجه و نقض شدید دادرسی عادلانه بوده است.

محکومیت اعدام‌ها و تخریب گورستان‌های بهائی

پارلمان اروپا ضمن محکوم‌کردن افزایش شمار اعدام‌ها در ایران، بار دیگر مخالفت کامل خود را با مجازات اعدام تکرار کرده و از جمهوری اسلامی خواسته است که استفاده از این مجازات را به‌عنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی و مذهبی متوقف کند.

همچنین در این قطعنامه، تخریب، مصادره و بی‌حرمتی به گورستان‌های بهائیان – در تهران، اهواز، رفسنجان، کرمان و همدان – به‌شدت محکوم شده است.

نمایندگان پارلمان اروپا تأکید کرده‌اند که این اقدامات نه‌تنها ناقض کرامت انسانی، بلکه نشانه روشنی از آزار ساختاری علیه این جامعه است.

فهرست اسامی زندانیان و درخواست آزادی فوری

پارلمان اروپا در اقدامی کم‌سابقه، اسامی شماری از زندانیان شناخته‌شده بهائی را نیز به‌طور مشخص در متن قطعنامه ذکر کرده و خواستار لغو احکام و آزادی فوری آن‌ها شده است. از جمله این افراد می‌توان به فریبا کمال‌آبادی، رؤیا ثابت، انیسا فناییان، لیلا عدالتی، ناهید بهروزی، مهوش ثابت و شش زن بهائی در همدان – زرّین‌دخت آهازاده، فریده ایوبی، نورا ایوبی، ندا محبی، جاله رضایی و عاطفه زاهدی – اشاره کرد.

همچنین پارلمان اروپا آزادی فوری افشین حیرتیان و فرهاد فهندج را خواستار شده است.

درخواست لغو «یادداشت محرمانه ۱۹۹۱» و جبران خسارت قربانیان

در بخش دیگری از قطعنامه، پارلمان اروپا از ایران خواسته است که «یادداشت ۱۹۹۱» را لغو کند؛ سندی که سال‌ها مبنای محدودیت‌های رسمی علیه بهائیان بوده است.

بر اساس سند محرمانه‌ای با عنوان «فرمان شورای عالی انقلاب فرهنگی برای مقابله با بهائیان» یا «یادداشت محرمانه ۱۹۹۱» که ۶ اسفند ۱۳۶۹ (۲۵ فوریه ۱۹۹۱) تدوین شده است، بهائیان در ایران از حقوق اساسی شهروندی، از جمله حق آموزش عالی و اشتغال محروم می‌شوند و اموال‌شان نیز مصادره می‌شود.

نمایندگان پارلمان اروپا تصریح می‌کنند که جمهوری اسلامی ایران باید امکان دسترسی بهائیان به تحصیل، اشتغال و خدمات اساسی را فراهم کرده، روند مصادره اموال را متوقف و دارایی‌های توقیف‌شده را بازگرداند. همچنین جبران خسارت قربانیان و ارائه راهکارهای قانونی برای احقاق حقوق آن‌ها ضروری دانسته شده است.

خواست پارلمان اروپا برای اعمال فشار دیپلماتیک و تحریم‌ها

نمایندگان پارلمان اروپا از کشورهای عضو اتحادیه اروپا درخواست کرده‌اند که موضوع نقض حقوق بشر در ایران، به‌ویژه نقض آزادی‌های مذهبی را در همه مجاری دیپلماتیک با تهران مطرح کنند.

همچنین در این قطعنامه تأکید شده است که دولت‌های اروپایی باید تحریم‌هایی علیه قضات، دادستان‌ها و مأموران امنیتی دخیل در سرکوب بهائیان اعمال کنند.

پارلمان اروپا بار دیگر خواستار آن شده است که شورای اتحادیه اروپا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دهد و دامنه تحریم‌های اتحادیه را به تمامی افراد و نهادهای مسئول نقض حقوق بشر گسترش دهد.

در پایان قطعنامه، مقرر شده است که متن این سند به شورای اروپا، کمیسیون، مقام ارشد سیاست خارجی اتحادیه، دولت‌ها و پارلمان‌های کشورهای عضو، و همچنین مجلس شورای اسلامی، دفتر ریاست ‌جمهوری و دفتر علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ارسال شود.

پارلمان اروپا در این قطعنامه با لحنی شدیدتر و صریح‌تر از گذشته، نسبت به وضعیت بهائیان و نقض حقوق بشر در ایران هشدار داده و از مقامات جمهوری اسلامی خواسته است که فوراً به این روند پایان دهند.