جعفر پناهی: رژیم خامنهای دیگر قادر به کنترل جامعه ایران نیست
پناهی با اشاره به سرکوب خونین اعتراضات اخیر میگوید حکومت به بنبست رسیده و بقای آن ناممکن است؛ به باور او، تنها هدف حاکمان «ویرانی کشور برای چند روز بیشتر ماندن در قدرت» است.
بخش فرهنگ
جعفر پناهی در شصتوسومین جشنواره فیلم نیویورک در تالار آلیس تالی، مرکز لینکلن در شهر نیویورک ـ ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ ـ عکس از خبرگزاری فرانسه
جعفر پناهی، فیلمساز سرشناس و منتقد حکومت ایران، پیشبینی کرد که رژیم تحت رهبری علی خامنهای پس از سرکوب خشونتبار موج تازه اعتراضات، دیگر توان حفظ کنترل بر جامعه ایران را نخواهد داشت. این کارگردان در گفتوگو با روزنامه گاردین تأکید کرده است:
در چنین وضعیتی، ادامه حیات این حکومت غیرممکن است. خودشان هم این را میدانند. میدانند که دیگر نمیتوان بر مردم حکومت کرد.
پناهی افزود:
شاید تنها هدف فعلیشان این باشد که کشور را تا مرز فروپاشی کامل ببرند و آن را نابود کنند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که ایران در روزهای اخیر شاهد اعتراضات گستردهای بوده که ریشه در بحران شدید اقتصادی دارد و پس از فرارویی آن به اعتراضات ضدحکومتی با سرکوب مرگبار نیروهای امنیتی مواجه شده است. بنا بر گزارشها، هزاران نفر در این اعتراضات کشته شدهاند و گفته میشود که این کشتار در تاریخ معاصر ایران بیسابقه است.
بهگفته این فیلمساز ۶۵ ساله، قطع گسترده اینترنت که از جمعه گذشته آغاز شد و بین ۹۵ تا ۹۹ درصد شبکه ارتباطی کشور را مسدود کرد، نشانهای روشن از وقوع فاجعهای بزرگ بود. پناهی گفت:
این خاموشی اینترنت علامت آن بود که قرار است کشتار بزرگی رخ دهد، اما حتی ما هم تصور نمیکردیم سرکوب تا این حد گسترده و خونین باشد.
پناهی این سخنان را از آمریکا بیان میکرد؛ جایی که برای معرفی تازهترین فیلمش با عنوان «یک تصادف ساده» حضور دارد. این فیلم سال گذشته برنده نخل طلای جشنواره کن شد و اکنون یکی از بختهای اصلی رقابت اسکار ۲۰۲۶ در بخش فیلم بینالمللی بهشمار میرود. این اثر که آمیزهای از تریلر انتقامی و کمدی سیاه است، داستان گروهی از زندانیان سیاسی سابق ایرانی را روایت میکند که میکوشند درباره انتقام گرفتن از مردی که گمان میکنند شکنجهگرشان در زندان بوده تصمیم بگیرند.
جعفر پناهی درباره پیام محوری فیلمش توضیح داد:
آنچه در این فیلم به تصویر کشیدهام این است که وقتی چرخه خشونت ادامه پیدا میکند، متوقف کردن آن بسیار دشوار میشود. متأسفانه با توجه به خشونتی که از سوی دولت اعمال میشود، این نگرانی وجود دارد که این چرخه همچنان ادامه یابد.
این کارگردان در دسامبر (آذرماه) گذشته بهصورت غیابی به یک سال حبس به اتهام «تبلیغ علیه نظام» محکوم شد، با این حال اعلام کرده قصد دارد به ایران بازگردد. او پیش از این نیز دو بار زندانی شده بود: یک بار در سال ۲۰۲۲ به دلیل اعتراض به بازداشت دو فیلمساز منتقد حکومت و بار دیگر در سال ۲۰۱۰ به خاطر حمایت از اعتراضات ضد دولتی.
پناهی معتقد است فروپاشی حکومت روحانیون پس از این سرکوبهای خونین اجتنابناپذیر است، هرچند زمان دقیق آن را نمیتوان پیشبینی کرد. او گفت:
این رژیم صد درصد سقوط خواهد کرد. این سرنوشت همه حکومتهای دیکتاتوری در طول تاریخ بوده است. اینکه چه زمانی فرو میپاشد، کسی نمیداند. ما دوست داریم همین چند دقیقه دیگر باشد، اما عوامل زیادی باید کنار هم قرار بگیرند.
او در بخش دیگری از سخنانش، دولتهای غربی را از تعامل با حکومت ایران بهعنوان بازیگری عقلانی برحذر داشت. پناهی با اشاره به تجربه دیگر دیکتاتوریها گفت:
در برخی نظامهای اقتدارگرا دستکم چند نفر هستند که بر اساس عقلانیت عمل میکنند و اجازه نمیدهند اوضاع به این نقطه برسد. اما متأسفانه در این سیستم هیچ عقلانیتی وجود ندارد. تنها چیزی که به آن فکر میکنند سرکوب و ماندن در قدرت، حتی برای یک روز بیشتر است. آخرین چیزی که به آن فکر میکنند مردم هستند.
پناهی درباره رضا پهلوی، پسر محمدرضا پهلوی آخرین پادشاه ایران گفت «واقعاً [نام او] از دل اعتراضات شنیده میشود». او تأکید کرد که خود رضا پهلوی نیز گفته است پس از دوره گذار باید همهپرسی برگزار شود تا مردم تصمیم بگیرند چه نوع حکومتی میخواهند. او گفت: «در این دوره گذار، همه ما باید متحد باشیم.»
در پاسخ به این پرسش که آیا رضا پهلوی میتواند فرد قابل اعتمادی برای مدیریت دوران پس از سقوط حکومت باشد یا نه، پناهی گفت:
این را مردم ایران باید تصمیم بگیرند. چه با پهلوی موافق باشیم چه مخالف، میدانیم که اکثریت قاطع مردم ایران خواهان رفتن رژیم فعلی هستند.
نظرها
نظری وجود ندارد.