تهدید تعرفه‌ای ترامپ علیه اروپا: تنش در روابط متحدان قدیمی بر سر گرینلند

تنش‌ها میان ایالات‌متحده و کشورهای اروپایی در پی اظهارات جدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، بر سر آینده جزیره گرینلند شدت گرفته است. مقام‌های کاخ‌سفید روز شنبه اعلام کردند که آمریکا قصد دارد از اول فوریه ۲۰۲۶ (۱۲ بهمن ۱۴۰۴) بر واردات کالا از هشت کشور اروپایی—از جمله دانمارک، سوئد، نروژ، فرانسه، آلمان، بریتانیا، هلند و فنلاند—تعرفه‌ای ۱۰ درصدی وضع کند و این نرخ را در صورت ادامه مخالفت‌ها با دیدگاه واشنگتن، تا ۲۵ درصد در ژوئن افزایش دهد. لغو این تعرفه‌ها مشروط به تحقق خواست آمریکا برای «خرید کامل گرینلند» از دانمارک اعلام شده است.

ترامپ گفته است هدف از این اقدام، اعمال فشار اقتصادی بر متحدان اروپایی برای واداشتن آن‌ها به عقب‌نشینی از مواضعشان در برابر خواست واشنگتن برای کنترل این قلمرو استراتژیک در شمالگان است و هشدار داده که این تعرفه‌ها تا زمان دستیابی به توافق فروش گرینلند به آمریکا برقرار خواهند ماند.

این رویکرد ترامپ، که از آن به‌عنوان نمونه‌ای تازه از «فشار اقتصادی» و حتی «جنگ تجاری» با متحدان سنتی یاد می‌شود، با واکنش تند رهبران اروپایی مواجه شده است. امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، تهدیدهای تعرفه‌ای را «غیرقابل‌قبول» خوانده و تأکید کرده است که اروپا در برابر چنین اقدامات فشارآمیزی به‌طور متحد پاسخ خواهد داد.

رهبران اروپایی ضمن رد ایده فروش یا الحاق گرینلند به آمریکا هشدار داده‌اند که پیوند زدن موضوعات امنیتی و ژئوپولیتیکی با تهدیدهای اقتصادی می‌تواند به تضعیف اعتماد در روابط فراآتلانتیک منجر شود و حتی بنیان‌های همکاری در چارچوب ناتو را با چالش مواجه کند.

مقام‌های اروپایی تأکید کرده‌اند که نه‌تنها از موضع خود در مخالفت با هرگونه واگذاری یا الحاق گرینلند عقب‌نشینی نخواهند کرد، بلکه گزینه‌های عملی برای پاسخ متقابل به تهدیدهای تعرفه‌ای آمریکا را نیز در دست بررسی دارند. گفت‌وگوهای فشرده میان دولت‌های اروپایی برای هماهنگی یک واکنش مشترک ادامه دارد و برخی کشورها از آمادگی برای اقدامات تجاری متقابل سخن گفته‌اند. هم‌زمان، دولت محلی گرینلند بار دیگر تصریح کرده است که آینده این جزیره نه موضوع معامله میان قدرت‌ها، بلکه امری مرتبط با حق تعیین سرنوشت مردم آن است؛ موضعی که با حمایت بخش قابل‌توجهی از افکار عمومی اروپا همراه شده و شکاف سیاسی میان دو سوی آتلانتیک را عمیق‌تر کرده است.

گرینلند، قلمروی خودمختار تحت حاکمیت دانمارک، به‌دلیل موقعیت ژئوپولیتیکی و منابع طبیعی خود در قطب شمال—هم‌زمان با تشدید تنش‌های تجاری میان چین و آمریکا—اهمیت فزاینده‌ای یافته است. با این حال، مقام‌های محلی و بخش بزرگی از افکار عمومی در این جزیره بارها تأکید کرده‌اند که گرینلند «برای فروش نیست» و هرگونه تصمیم درباره آینده آن باید بر پایه اراده و تصمیم ساکنان آن اتخاذ شود.

در دانمارک و گرینلند نیز اعتراض‌های گسترده‌ای برگزار شده است. صدها تن از شهروندان در نوک، پایتخت گرینلند، و در شهرهای مختلف دانمارک تجمع کرده و خواستار احترام به خودمختاری و حق تعیین سرنوشت جزیره شده‌اند. معترضان با در دست داشتن پرچم‌های ملی و سر دادن شعارهایی مانند «گرینلند برای فروش نیست»، مخالفت خود را با تلاش‌های آمریکا برای تصاحب این قلمرو اعلام کرده‌اند.