سرکوب خونین معترضان در رشت؛ روایت شاهدان از آتش، رگبار و تیر خلاص
همزمان با اعتراضات گسترده دیماه ۱۴۰۴ در رشت، روایتهای تکاندهندهای از سرکوب بیسابقه معترضان منتشر شده است. شاهدان عینی میگویند نیروهای حکومتی با آتشزدن بازار، شلیک گلولههای جنگی و ربودن زخمیها از بیمارستانها، یکی از خونینترین سرکوبهای سالهای اخیر را رقم زدهاند؛ سرکوبی که ابعاد واقعی آن همچنان در هالهای از سانسور و قطع اینترنت پنهان مانده است.
بخش خبر
بازار رشت پس از اعتراضات دی ۱۴۰۴
بنا بر تازهترین گزارش سازمان حقوق بشر ایران از اعتراضات گسترده دیماه ۱۴۰۴ در شهر رشت و براساس روایتهای شاهدان عینی، یکی از خونینترین سرکوبهای اعتراضات ضدحکومتی در ایران در این شهر انجام شد. منابع محلی از کشتهشدن صدها نفر، آتشزدن گسترده بازار و شلیک مستقیم به شهروندانی خبر میدهند که برای فرار از تیراندازی به مغازهها و کوچهها پناه برده بودند.
تصاویر اولیهای که صداوسیمای جمهوری اسلامی همزمان با قطع کامل اینترنت از مغازههای سوخته رشت منتشر کرد، این رویداد را «حادثهای تروریستی» خواند و معترضان را عامل آتشسوزی معرفی کرد. با این حال، با گذشت زمان و با وجود محدودیت شدید دسترسی به اطلاعات، روایتهایی از آنچه شاهدان «قتلعام مردم رشت» مینامند، بهتدریج آشکار شده است.
چهار شاهد عینی که در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه در رشت حضور داشتهاند، در گفتوگوهایی جداگانه با سازمان حقوق بشر ایران، از آغاز اعتراضات، نحوه سرکوب و برخورد نیروهای امنیتی و نظامی با معترضان سخن گفتهاند.
به گفته یکی از این شاهدان که پس از این رویدادها از ایران خارج شده است، بازار رشت از روز ۱۷ دیماه شاهد اعتصاب و تجمعهای اعتراضی بود. یک روز بعد، مردم بهصورت گسترده به خیابانها آمدند. او میگوید در ساعات اولیه، جمعیت بسیار زیاد و نیروهای امنیتی محدود بودند، اما با افزایش جمعیت و همزمان با قطع اینترنت، حمله نیروهای نظامی آغاز شد.
این شاهد عینی میگوید:
مأموران با گاز اشکآور، سلاح ساچمهای و سلاح جنگی به جان مردم افتادند. صدای تیراندازی تا ساعت سه یا چهار بامداد از همهجای شهر شنیده میشد.
شاهد دیگری که در حوالی میدان شهرداری و بازار حضور داشته، میگوید هزاران نفر از زن و مرد، جوان و سالخورده در اعتراضات شرکت کرده بودند و باور داشتند اینبار سرنوشت متفاوتی رقم خواهد خورد. به گفته او، از روز جمعه شلیک گلولههای جنگی آغاز شد و نیروهای امنیتی «هیچ رحمی نداشتند».
برخی شاهدان تأکید کردهاند که بخشی از نیروهای حاضر در سرکوب، وابسته به سپاه قدس بوده و در میان آنها نیروهایی با لهجه عربی و حتی نوجوانان ۱۴ یا ۱۵ ساله بسیجی دیده میشدند که سلاح در دست داشتند.
بر اساس این روایتها، در روز ۱۸ دیماه، گروهی از معترضان برای فرار از تیراندازی به بازار رشت پناه بردند. اما به گفته شاهدان، مأموران حکومتی مغازهها و بازار را به آتش کشیدند و افرادی را که از میان شعلهها میگریختند، هدف شلیک مستقیم قرار دادند.
یکی از شاهدان میگوید:
افراد سالخورده، جوانان و حتی کودکان در میان جمعیت بودند. به هیچکسی رحم نکردند. به زخمیها تیر خلاص میزدند. ما در میان تیر و آتش و خون، جهنم را با چشمان خود دیدیم.
به گفته شاهدان، بیش از ۳۰۰ مغازه در بازار رشت در جریان این سرکوب سوخت. برخی معتقدند حکومت با آتشزدن بازار، هم از کاسبان معترض انتقام گرفت و هم تلاش کرد معترضان را عامل تخریب معرفی کند تا پرونده بازداشتشدگان سنگینتر شود.
روایتها نشان میدهد نیروهای امنیتی حتی به زخمیهایی که شانس زندهماندن داشتند، رحم نکردند. به گفته شاهدان، مأموران زخمیها را از بیمارستانها ربوده و در مواردی به آنها تیر خلاص زدهاند. برخی کادر درمان به خانوادهها توصیه کردهاند مجروحان را برای جلوگیری از بازداشت یا کشتهشدن، به خانه منتقل کنند.
یکی از شاهدان میگوید:
مأموران معترضان زخمی یا بیهوش را همراه با کشتهشدگان روی هم در کانکسها میریختند. اگر کسی هنوز زنده بود، جلوی چشم دیگران به او تیر خلاص میزدند.
نحوه برخورد حکومت با خانوادههای جانباختگان، یکی دیگر از ابعاد تکاندهنده این سرکوب است. شاهدان میگویند مأموران با لحنی تحقیرآمیز با خانوادهها تماس میگرفتند و در مواردی برای تحویل پیکر کشتهشدگان، پول مطالبه میکردند.
در صورت ناتوانی خانوادهها از پرداخت، از آنها خواسته میشد بهصورت کتبی اعلام کنند که فرزندشان بسیجی بوده و معترضان عامل قتل او هستند. زمان و نحوه خاکسپاری نیز اغلب از سوی نهادهای امنیتی تعیین و بهصورت شبانه انجام میشد. برخی خانوادهها، بهدلیل فشارها، اجساد عزیزانشان را بهطور مخفیانه در حیاط خانه یا مناطق اطراف دفن کردهاند.
پس از سرکوب خونین، فضای رشت بهشدت امنیتی شد. شاهدان از یورش مأموران به خانهها برای جمعآوری تجهیزات اینترنت ماهوارهای و نگهداری زخمیها در منازل بهدلیل ترس از بازداشت خبر میدهند.
یکی از شاهدان، وضعیت شهر را به «مناطق اشغالشده اروپا در جنگ جهانی دوم» تشبیه میکند و میگوید:
شهر خاموش شده بود. مأموران سر هر کوچه ایستاده بودند. رشت شبیه گورستان بود.
شمار دقیق کشتهشدگان رشت همچنان مشخص نیست، اما به گفته شاهدان، بهسختی میتوان خانوادهای را یافت که عزیزی را از دست نداده یا مجروح نداشته باشد.
بر اساس تازهترین دادههای اعلام شده توسط ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (هرانا) در ۵ بهمن ۱۴۰۴، مجموع کشتهشدگان تأییدشده خیزش دی به ۵۴۵۹ نفر رسیده که از این تعداد ۵۱۴۹ نفر معترض، ۶۰ نفر کودک زیر ۱۸ سال، ۲۰۸ نفر نیروهای وابسته به حکومت و ۴۲ نفر غیرمعترض یا غیرنظامی هستند. شمار کشتههای در حال بررسی این نهاد ۱۷۰۳۱ نفر است. بنا بر این گزارش مجموع بازداشتها به ۴۰۸۸۷ نفر رسیده، از جمله دستکم ۳۲۵ کودک و ۵۴ دانشجو. شمار مجروحان دارای جراحت شدید ۷۴۰۳ نفر و تعداد پخش اعترافات اجباری ۲۰۵ مورد گزارش شده است. همچنین تا به این تاریخ تعداد احضارشدگان به نهادهای امنیتی ۱۱۰۲۳ نفر است. مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده به ۶۴۱ مورد در ۱۹۵ شهر و ۳۱ استان میرسد.
نظرها
نظری وجود ندارد.