واکنش‌ها در تهران به قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا

در پی تصمیم اتحادیه اروپا برای قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های تروریستی، مجموعه‌ای از نهادها و مقام‌های جمهوری اسلامی ایران واکنش‌هایی کم‌سابقه از نظر حجم و لحن نشان دادند. این واکنش‌ها، از بیانیه‌های رسمی وزارتخانه‌ها و ستاد کل نیروهای مسلح تا اظهارنظرهای مقامات سیاسی و نمایندگان مجلس، عمدتاً بر «غیرقانونی» و «سیاسی بودن» این تصمیم تأکید داشت.

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با صدور بیانیه‌ای رسمی، اقدام شورای اتحادیه اروپا را محکوم کرد. در این بیانیه، تصمیم اروپا «عجولانه» و «فاقد وجاهت حقوقی» توصیف شد و استدلال شد که سپاه پاسداران به‌عنوان نهادی حاکمیتی، قابل تفکیک از کلیت حاکمیت یک کشور نیست. وزارت دفاع با اشاره به منشور ملل متحد و اصل منع مداخله، این اقدام را مغایر قواعد حقوق بین‌الملل دانست و تأکید کرد که جرم‌انگاری یک نهاد رسمی دولتی «بی‌معنا» است.

در همین چارچوب، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نیز با صدور بیانیه‌ای جداگانه، تصمیم اتحادیه اروپا را «سیاسی» و «غیرمسئولانه» خواند. این نهاد اعلام کرد که سپاه پاسداران یک نیروی رسمی و قانونی است و هشدار داد که «تبعات خطرناک» این تصمیم متوجه سیاست‌گذاران اروپایی خواهد بود. در این بیانیه، بدون اشاره به سازوکار حقوقی تصمیم اروپا، بر آمادگی نیروهای مسلح برای ادامه مسیر خود تأکید شده است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، زاویه‌ای متفاوت را برجسته کرد. او نوشت که در حالی‌ که برخی کشورها در تلاش برای جلوگیری از گسترش جنگ در منطقه هستند، «هیچ‌یک از آن‌ها اروپایی نیستند» و اتحادیه اروپا «در حال دمیدن در آتش بحران» است. عراقچی اقدام اروپا را «اشتباه راهبردی» خواند و هشدار داد که این تصمیم می‌تواند به منافع خود اروپا، به‌ویژه در حوزه انرژی، آسیب بزند. او افزود: «شهروندان اروپایی شایسته چیزی بسیار بهتر از آن هستند که دولت‌هایشان به آنان عرضه می‌کنند.»

هم‌زمان، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز بیانیه‌ای مفصل منتشر کرد و تصمیم اتحادیه اروپا را «غیرقانونی، ناموجه و تحریک‌آمیز» خواند. در این بیانیه، اطلاق عنوان تروریستی به یک نهاد رسمی، «بدعتی خطرناک» توصیف شد که می‌تواند اصل حاکمیت دولت‌ها را در روابط بین‌الملل تضعیف کند. وزارت خارجه همچنین مسئولیت پیامدهای سیاسی و حقوقی این تصمیم را متوجه اتحادیه اروپا دانست.

در قوه مقننه، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنشی کوتاه در شبکه ایکس نوشت: «فقط کسانی می‌توانند سابقه سپاه در مبارزه با داعش را انکار کنند که خودشان در سمت تروریست‌ها ایستاده باشند.» او هشدار داد که حمایت از تروریسم «نتیجه‌ای جز پشیمانی» برای کشورهای اروپایی نخواهد داشت.

ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نیز از تدوین «بسته اقدامات متقابل» خبر داد. او گفت که مجلس در هماهنگی با سایر نهادها، اقداماتی «مرحله‌بندی‌شده و الزام‌آور» را در دستور کار دارد و تأکید کرد که این تصمیم اروپا «بی‌پاسخ و بی‌هزینه» نخواهد ماند.

در کنار این مواضع رسمی، علی شمخانی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در شورای دفاع، در پیامی کوتاه نوشت که «مفهوم تروریسم» در ادبیات آمریکا و اروپا «دگرگون شده» و اعلام کرد که اقدامات مقابله‌ای ایران «فوری» خواهد بود.

برخی نمایندگان مجلس نیز مواضع شخصی‌تری اتخاذ کردند. حمید رسایی، نماینده تهران، در یادداشتی طولانی در کانال تلگرامی خود، تصمیم اتحادیه اروپا را «نمادین» و با «پیامد عملی ناچیز» توصیف کرد و آن را نشانه‌ای از «سیاست‌زدگی» در اروپا دانست.

اتحادیه اروپا روز پنج‌شنبه ۹ بهمن / ۲۹ ژانویه، با استناد به سرکوب اعتراضات اخیر در ایران، سپاه پاسداران را رسماً در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این اقدام را «گامی قاطع» خواند و گفت که «سرکوبگری نباید بی‌پاسخ بماند». با این تصمیم، دارایی‌های سپاه در اروپا مسدود و سفر اعضای آن ممنوع می‌شود و هم‌زمان چند مقام و نهاد دیگر ایرانی نیز تحت تحریم قرار گرفته‌اند.