اعتراضات سراسری؛ تداوم سرکوب شهروندان کُرد در شهرهای ایران

اعتراضات مردمی دی‌ماه ۱۴۰۴ که از هفتم دی آغاز شد و دست‌کم دو هفته ادامه یافت، با سرکوب گسترده نیروهای نظامی–امنیتی جمهوری اسلامی همراه بود؛ سرکوبی که به‌ویژه در مناطق کُردنشین، تلفات انسانی سنگینی برجای گذاشت. بر اساس گزارش شبکه حقوق بشر کردستان، در جریان این اعتراضات دست‌کم ۱۵۹ شهروند کُرد در استان‌های مختلف از جمله کرمانشاه، ایلام، تهران و البرز جان باختند. استفاده گسترده از سلاح جنگی، تیراندازی مستقیم به ناحیه سر و مطالبه مبالغ سنگین برای تحویل پیکر جان‌باختگان، از شاخصه‌های این سرکوب توصیف شده است.

نخستین گزارش‌های ثبت‌شده به روزهای ۱۲ و ۱۳ دی ۱۴۰۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که در شهرهایی چون هرسین و ارکواز ملکشاهی، چندین شهروند کُرد از جمله علی عزیزی، لطیف کریمی، رضا عظیم‌زاده و مهدی امامی‌پور با شلیک نیروهای سپاه پاسداران کشته شدند. مراسم خاکسپاری این جان‌باختگان اغلب تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شد و در مواردی خانواده‌ها تحت فشار قرار گرفتند تا روایت رسمی نهادهای امنیتی را بپذیرند.

اوج کشتار اما در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی رقم خورد. در کرمانشاه و محله‌های مختلف آن، ده‌ها شهروند کُرد، از کودکان و نوجوانان گرفته تا کارگران، ورزشکاران، کادر درمان و بازنشستگان، با گلوله جنگی کشته شدند. همزمان در اسلام‌آباد غرب، کنگاور و دیگر شهرهای استان کرمانشاه نیز دست‌کم ۱۵ نفر جان باختند. گزارش‌ها حاکی است که در بسیاری از این موارد، نیروهای امنیتی پس از تیراندازی، خانواده‌ها را برای تحویل پیکر تحت فشار مالی و امنیتی قرار داده‌اند.

در استان ایلام نیز، شهرهایی چون ایلام، ایوان غرب و ملکشاهی شاهد کشته‌شدن چندین معترض کُرد بودند. از جمله پویا رستمی، سعید صفری و میعاد ساده‌میری که در فاصله ۱۸ تا ۲۵ دی جان خود را از دست دادند. منابع محلی تأکید کرده‌اند که همزمان با سرکوب خیابانی، فضای امنیتی سنگینی بر این مناطق حاکم بوده است.

در تهران و شهرهای اطراف، از جمله اسلامشهر، شهریار، ورامین و پرند، ده‌ها شهروند کُرد دیگر در همان روزها کشته شدند. در برخی موارد، پیکر جان‌باختگان پس از چند روز بی‌خبری و از سردخانه کهریزک به خانواده‌ها تحویل داده شد. خانواده‌ها بارها از تهدید، اجبار به سکوت و جلوگیری از برگزاری مراسم عمومی خبر داده‌اند.

در استان البرز و شهر کرج نیز، اعتراضات ۱۹ دی با کشته‌شدن چندین شهروند کُرد همراه بود. از جمله اشکان بستار، جوان ۳۵ ساله اهل کرمانشاه که در فردیس کرج با شلیک مستقیم گلوله به پیشانی جان باخت و پیکرش ۲۳ دی در کرمانشاه به خاک سپرده شد. محمدرضا خانی، ورزشکار ۱۸ ساله و عضو تیم ملی کیک‌بوکسینگ، دیگر جان‌باخته این روزها بود که با دو گلوله جنگی در کیانمهر کرج کشته شد.

پس از فروکش‌کردن اعتراضات خیابانی، گزارش‌ها از تداوم سرکوب در قالب بازداشت‌های گسترده حکایت دارد. در استان ایلام، از ۱۹ دی تا ۹ بهمن ۱۴۰۴، دست‌کم شش شهروند کُرد به نام‌های احمد علیزاده، هیژا امیدی، سعید کریم‌بیگی، سینا غضنفری، عبدالله ساربیگی و محسن روستا به‌صورت خشونت‌آمیز و بدون ارائه حکم قضایی بازداشت شدند. بنا بر گزارش  .ب‌سایت کُردپا، این افراد در مکان‌های نامشخص نگهداری می‌شوند و خانواده‌ها از وضعیت و اتهامات احتمالی آن‌ها بی‌اطلاع هستند. منابع محلی می‌گویند بازداشت‌ها اغلب با یورش به منازل یا محل کار و ضرب‌وشتم همراه بوده است.

در همین بازه، علی شیخی، قهرمان و مربی بدن‌سازی اهل دهلران، پس از ۱۶ روز بازداشت در بازداشتگاه اطلاعات سپاه، با وثیقه‌ای سنگین آزاد شد. یک منبع مطلع به کُردپا گفته است آثار شکنجه جسمی بر بدن او مشهود بوده و وضعیت جسمی و روحی‌اش نامناسب گزارش شده است.

گزارش‌های شبکه حقوق بشر کردستان و رسانه‌هایی چون کُردپا، نشان‌دهنده الگویی مستمر از سرکوب، کشتار معترضان، بازداشت‌های خودسرانه و فشار بر خانواده‌های شهروندان کُرد است؛ الگویی که با وجود گذشت هفته‌ها از اعتراضات دی‌ماه، همچنان ادامه دارد و نگرانی‌های جدی برانگیخته است.